জ্ঞানকৰ্মসন্ন্যাসযোগ

শ্ৰীভগৱানুবাচ |

ইমং বিবস্বতে যোগং প্ৰোক্তবানহমব্যয়ম্ |

বিবস্বান্মনবে প্ৰাহ মনুরিক্ষ্বাকবেঽব্ৰবীৎ ||৪-১||

এবং পৰম্পৰাপ্ৰাপ্তমিমং ৰাজৰ্ষয়ো বিদুঃ |

স কালেনেহ মহতা যোগো নষ্টঃ পৰন্তপ ||৪-২||

স এৱায়ং ময়া তেঽদ্য যোগঃ প্ৰোক্তঃ পুৰাতনঃ |

ভক্তোঽসি মে সখা চেতি ৰহস্যং হ্যএতদুক্তমম্ ||৪-৩||

অৰ্জুন উবাচ |

অপৰং ভৱতো জন্ম পৰং জন্ম বিবস্বতঃ |

কথমেতদ্বিজানীয়াং ত্বমাদৌ প্ৰোক্তৱানিতি ||৪-৪||

শ্ৰীভগৱানুবাচ |

বহূনি মে ব্যতীতাঁনি জন্মানি তৱ চাৰ্জুন |

তান্যহং বেদ সৰ্বাণি ন ত্বং বেত্থ পৰন্তপ ||৪-৫||

অজোঽপি সন্নব্যয়াত্মা ভূতানামীশ্বৰোঽপি সন্ |

প্ৰকৃতিং স্বামধিষ্ঠায় সম্ভৱাম্যাত্মমায়য়া ||৪-৬||

যদা যদা হি ধৰ্মস্য গ্লানিৰ্ভৱতি ভাৰত |

অভ্যুত্থানমধৰ্মস্য তদাত্মানং সৃজাম্যহম্ ||৪-৭||

পৰিত্ৰাণায় সাধূনাং বিনাশায় চ দুষ্কৃতাম্ |

ধৰ্মসংস্থাপনৰ্থায় সম্ভৱামি যুগে যুগে ||৪-৮||

জন্ম কৰ্ম চ মে দিব্যমেবং যো বেত্তি তত্ত্বতঃ |

ত্যক্ত্বা দেহং পুনৰ্জন্ম নৈতি মামেতি সোঽৰ্জুন ||৪-৯||

ৱীতৰাগভয়ক্ৰোধা মন্ময়া মামুপাশ্ৰিতাঃ |

বহৱো জ্ঞানতপসা পূতা মদভাৱমাগতাঃ ||৪-১০||

য়ে যথা মাং প্ৰপদ্যন্তে তাংস্তথৈৱ ভজাম্যহম্ |

মম বৰ্ত্মানুবৰ্তন্তে মনুষ্যাঃ পাৰ্থ সৰ্বশঃ ||৪-১১||

কাঙ্ক্ষন্তঃ কৰ্মণাং সিদ্ধিং যজন্ত ইহ দেৱতাঃ |

ক্ষিপ্ৰং হি মানুষে লোকে সিদ্ধিৰ্ভৱতি কৰ্মজা ||৪-১২||

চাতুৰ্বৰ্ণ্যং ময়া সৃষ্টং গুণকৰ্মবিভাগশঃ |

তস্য কৰ্তাৰমপি মাং বিদ্ধ্যকৰ্তাৰমব্যয়ম্ ||৪-১৩||

ন মাং কৰ্মাণি লিম্পন্তি ন মে কৰ্মফলে স্পৃহা |

ইতি মাং যোঽভিজানাতি কৰ্মভিৰ্ন স বধ্যতে ||৪-১৪||

এবং জ্ঞাত্বা কৃতং কৰ্ম পূৰ্বৈৰপি মুমুক্ষুভিঃ |

কুৰু কৰ্মৈৱ তস্মাত্ত্বং পূৰ্বৈঃ পূৰ্বতৰং কৃতম্ ||৪-১৫||

কিং কৰ্ম কিমকৰ্মেতি কবয়োঽপ্যত্ৰ মোহিতাঃ |

তত্তে কৰ্ম প্ৰবক্ষ্যামি যজ্ঞ জ্ঞাত্বা মোক্ষ্যসেঽশুভাৎ ||৪-১৬||

কৰ্মণো হ্যপি বোদ্ধব্যং বোদ্ধব্যং চ বিকৰ্মণঃ |

অকৰ্মণশ্চ বোদ্ধব্যং গহনা কৰ্মণো গতিঃ ||৪-১৭||

কৰ্মণ্যকৰ্ম যঃ পশ্যেদকৰ্মণি চ কৰ্ম যঃ |

স বুদ্ধিমান্মনুষ্যেষু স যুক্তঃ কৃৎস্নকৰ্মকৃৎ ||৪-১৮||

যস্য সৰ্ৱে সমাৰম্ভাঃ কামসঙ্কল্পবৰ্জিতাঃ |

জ্ঞানাগ্নিদগ্ধকৰ্মাণং তমাহুঃ পণ্ডিতং বুধাঃ ||৪-১৯||

ত্যক্ত্বা কৰ্মফলাসঙ্গং নিত্যতৃপ্তো নিৰাশ্ৰয়ঃ |

কৰ্মণ্যভিপ্ৰবৃত্তোঽপি নৈৱ কিঞ্চিৎকৰোতি সঃ ||৪-২০||

নিৰাশীৰ্যতচিত্তাত্মা ত্যক্তসৰ্বপৰিগ্ৰহঃ |

শাৰীৰং কেৱলং কৰ্ম কুৰ্ৱন্নাপ্নোতি কিল্বিষম্ ||৪-২১||

যদৃচ্ছালাভসন্তুষ্টো দ্বন্দ্বাতীতো বিমৎসৰঃ |

সমঃ সিদ্ধাৱসিদ্ধৌ চ কৃৎৱাপি ন নিবধ্যতে ||৪-২২||

গতসঙ্গস্য মুক্তস্য জ্ঞানাবস্থিতচেতসঃ |

যজ্ঞায়াচৰতঃ কৰ্ম সমগ্ৰং প্ৰৱিলীয়তে ||৪-২৩||

ব্ৰহ্মাৰ্পণং ব্ৰহ্ম হৱিৰ্ব্ৰহ্মাগ্নৌ ব্ৰহ্মণা হুতম্ |

ব্ৰহ্মৈৱ তেন গন্তব্যং ব্ৰহ্মকৰ্মসমাধিনা ||৪-২৪||

দৈৱমেৱাপৰে যজ্ঞং যোগিনঃ পৰ্যুপাসতে |

ব্ৰহ্মাগ্নৌ অপৰে যজ্ঞং যজ্ঞেনৈৱোপজুহ্বতি ||৪-২৫||

শ্ৰোত্ৰাদীনিদ্ৰিয়াণ্যন্যে সংযমাগ্নিষু জুহ্বতি |

শব্দাদীন্বিষয়ানন্য ইদ্ৰিয়াগ্নিষু জুহ্বতি ||৪-২৬||

সৰ্ৱেদ্ৰিয়কৰ্মাণি প্ৰাণকৰ্মাণি চাপৰে |

আত্মসংযমযোগাগ্নৌ জুহ্বতি জ্ঞানদীপিতে ||৪-২৭||

দ্ৰব্যযজ্ঞাস্তপোযজ্ঞা যোগযজ্ঞাস্তথাপৰে |

স্বাধ্যায়জ্ঞানযজ্ঞাশ্চ যতয়ঃ সংশিতব্ৰতাঃ ||৪-২৮||

অপানে জুহ্বতি প্ৰাণং প্ৰাণেঽপানং তথাপৰে |

প্ৰাণাপানগতী ৰুদ্ধ্বা প্ৰাণায়ামপৰায়ণাঃ ||৪-২৯||

অপৰে নিয়তাহাৰাঃ প্ৰাণানপ্ৰাণেষু জুহ্বতি |

সৰ্ৱেঽপ্যেতে যজ্ঞৱিদো যজ্ঞক্ষপিতকল্মষাঃ ||৪-৩০||

যজ্ঞশিষ্টা মৃতভুজো যান্তি ব্ৰহ্ম সনাতনম্ |

নায়ং লোকোঽস্ত্যযজ্ঞস্য কুতোঽন্যঃ কুৰুসত্তম ||৪-৩১||

এবং বহুবিধা যজ্ঞা বিততা ব্ৰহ্মণো মুখে |

কৰ্মজান্বিদ্ধি তান্সৰ্ৱানেবং জ্ঞাত্বা বিমোক্ষ্যসে ||৪-৩২||

শ্ৰেয়ান্দ্ৰব্যময়াদ্যজ্ঞাজ্জ্ঞানযজ্ঞঃ পৰন্তপ |

সৰ্ৱং কৰ্মখিলং পাৰ্থ জ্ঞানে পৰিসমাপ্যতে ||৪-৩৩||

তদ্বিদ্ধি প্ৰণিপাতেন পৰিপ্ৰশ্নেন সেৱয়া |

উপদেক্ষ্যন্তি তে জ্ঞানং জ্ঞানিনস্তত্ত্বদৰ্শিনঃ ||৪-৩৪||

যজ্ঞ জ্ঞাত্বা ন পুনৰ্মোহমেৱং যাস্যসি পাণ্ডৱ |

যেন ভূতান্যশেষেণ দ্ৰক্ষ্যস্যামন্যথো ময়ি ||৪-৩৫||

অপি চেদসি পাপেভ্যঃ সৰ্ৱেভ্যঃ পাপকৃত্তমঃ |

সৰ্ৱং জ্ঞানপ্লৱেনৈৱ বৃজিনং সন্তৰিষ্যসি ||৪-৩৬||

যথৈধাংসি সমিদ্ধোঽগ্নিৰ্ভস্মসাৎকুৰুতেঽৰ্জুন |

জ্ঞানাগ্নিঃ সৰ্ৱকৰ্মাণি ভস্মসাৎকুৰুতে তথা ||৪-৩৭||

ন হি জ্ঞানে ন সদৃশং পৱিত্ৰমিহ বিদ্যতে |

তৎস্বয়ং যোগসংসিদ্ধঃ কালেনাত্মনি ৱিন্দতি ||৪-৩৮||

শ্ৰদ্ধাৱাল্লভতে জ্ঞানং তৎপৰঃ সংযতেন্দ্ৰিয়ঃ |

জ্ঞানং লব্ধ্বা পৰাং শান্তিমচিৰেণাধিগচ্ছতি ||৪-৩৯||

অজ্ঞশ্চাশ্ৰদ্দধানশ্চ সংশয়াত্মা বিনশ্যতি |

নায়ং লোকোঽস্তি ন পৰো ন সুখং সংশয়াত্মনঃ ||৪-৪০||

যোগসংন্যস্ত কৰ্মাণং জ্ঞানসঞ্জ্ছিন্নসংশয়ম্ |

আত্মৱন্তং ন কৰ্মাণি নিবধ্নন্তি ধনঞ্জয় ||৪-৪১||

তস্মাদজ্ঞানসম্ভূতং হৃৎস্থং জ্ঞানাসিনাত্মনঃ |

ছিত্ত্বৈনং সংশয়ং যোগমাতিষ্ঠোত্তিষ্ঠ ভাৰত ||৪-৪২||