জ্ঞানকৰ্মসন্ন্যাসযোগ
অথ চতুৰ্থোহধ্যায়ঃ
শ্লোক ১
শ্ৰীভগৱানুবাচ |
ইমং বিবস্বতে যোগং প্ৰোক্তবানহমব্যয়ম্ |
বিবস্বান্মনবে প্ৰাহ মনুরিক্ষ্বাকবেঽব্ৰবীৎ ||৪-১||
Translation
শ্ৰীভগৱানে ক’লে— মই এই অবিনাশী যোগ বিবস্বানক (সূৰ্য দেৱতাক) কৈছিলোঁ; বিবস্বানে মনুক ক’লে; মনুৱে ইক্ষ্বাকুক ক’লে।
শ্লোক ২
এবং পৰম্পৰাপ্ৰাপ্তমিমং ৰাজৰ্ষয়ো বিদুঃ |
স কালেনেহ মহতা যোগো নষ্টঃ পৰন্তপ ||৪-২||
Translation
এইদৰে পৰম্পৰা ক্ৰমে প্ৰাপ্ত হোৱা এই যোগক ৰাজৰ্ষিসকলে জানিছিল, কিন্তু হে পৰন্তপ! সেই যোগ বহু কালৰ ব্যৱধানত এই লোকত নষ্টপ্ৰায় হৈ পৰিল।
শ্লোক ৩
স এৱায়ং ময়া তেঽদ্য যোগঃ প্ৰোক্তঃ পুৰাতনঃ |
ভক্তোঽসি মে সখা চেতি ৰহস্যং হ্যএতদুক্তমম্ ||৪-৩||
Translation
সেই পুৰণি যোগ আজি মই তোমাক ক’লোঁ, কাৰণ তুমি মোৰ ভক্ত আৰু সখা। এয়া অতি উত্তম ৰহস্য।
শ্লোক ৪
অৰ্জুন উবাচ |
অপৰং ভৱতো জন্ম পৰং জন্ম বিবস্বতঃ |
কথমেতদ্বিজানীয়াং ত্বমাদৌ প্ৰোক্তৱানিতি ||৪-৪||
Translation
অৰ্জুনে ক’লে— আপোনাৰ জন্ম পিছৰ আৰু বিবস্বানৰ জন্ম আগৰ, গতিকে মই কেনেকৈ জানিম যে সৃষ্টিৰ আদিতে আপুনি এই যোগ কৈছিল?
শ্লোক ৫
শ্ৰীভগৱানুবাচ |
বহূনি মে ব্যতীতাঁনি জন্মানি তৱ চাৰ্জুন |
তান্যহং বেদ সৰ্বাণি ন ত্বং বেত্থ পৰন্তপ ||৪-৫||
Translation
শ্ৰীভগৱানে ক’লে— হে অৰ্জুন! মোৰ আৰু তোমাৰ বহু জন্ম হৈ গৈছে, কিন্তু হে পৰন্তপ! সেই সকলোবোৰ মই জানো, তুমি নাজানা।
শ্লোক ৬
অজোঽপি সন্নব্যয়াত্মা ভূতানামীশ্বৰোঽপি সন্ |
প্ৰকৃতিং স্বামধিষ্ঠায় সম্ভৱাম্যাত্মমায়য়া ||৪-৬||
Translation
যদিও মই অজন্ম আৰু অবিনাশী স্বৰূপ, আৰু ভূতসমূহৰ ঈশ্বৰ, তথাপি মোৰ প্ৰকৃতিৰ আশ্ৰয় লৈ নিজ মায়াৰ দ্বাৰা মই অৱতীৰ্ণ হওঁ।
শ্লোক ৭
যদা যদা হি ধৰ্মস্য গ্লানিৰ্ভৱতি ভাৰত |
অভ্যুত্থানমধৰ্মস্য তদাত্মানং সৃজাম্যহম্ ||৪-৭||
Translation
হে ভাৰত! যেতিয়া যেতিয়া ধৰ্মৰ গ্লানি আৰু অধৰ্মৰ বৃদ্ধি হয়, তেতিয়া তেতিয়া মই নিজক প্ৰকাশ কৰোঁ।
শ্লোক ৮
পৰিত্ৰাণায় সাধূনাং বিনাশায় চ দুষ্কৃতাম্ |
ধৰ্মসংস্থাপনৰ্থায় সম্ভৱামি যুগে যুগে ||৪-৮||
Translation
সাধুসকলৰ ৰক্ষাৰ বাবে, দুষ্কৃতিকাৰীৰ বিনাশৰ বাবে আৰু ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে মই প্ৰতিটো যুগতে অৱতীৰ্ণ হওঁ।
শ্লোক ৯
জন্ম কৰ্ম চ মে দিব্যমেবং যো বেত্তি তত্ত্বতঃ |
ত্যক্ত্বা দেহং পুনৰ্জন্ম নৈতি মামেতি সোঽৰ্জুন ||৪-৯||
Translation
হে অৰ্জুন! মোৰ জন্ম আৰু কৰ্ম দিব্য, যি এই কথা তত্ত্বত জানে, তেওঁ দেহ ত্যাগ কৰি পুনৰ জন্ম গ্ৰহণ নকৰে; তেওঁ মোকহে প্ৰাপ্ত হয়।
শ্লোক ১০
ৱীতৰাগভয়ক্ৰোধা মন্ময়া মামুপাশ্ৰিতাঃ |
বহৱো জ্ঞানতপসা পূতা মদভাৱমাগতাঃ ||৪-১০||
Translation
ৰাগ, ভয় আৰু ক্ৰোধৰ পৰা মুক্ত, মোৰ আশ্ৰয় লোৱা বহু পুৰুষ জ্ঞানৰূপ তপস্যাৰ দ্বাৰা পৱিত্ৰ হৈ মোৰ স্বৰূপ প্ৰাপ্ত হৈছে।
শ্লোক ১১
য়ে যথা মাং প্ৰপদ্যন্তে তাংস্তথৈৱ ভজাম্যহম্ |
মম বৰ্ত্মানুবৰ্তন্তে মনুষ্যাঃ পাৰ্থ সৰ্বশঃ ||৪-১১||
Translation
যিয়ে মোক যিদৰে ভজে, মই তেওঁক সেইদৰেই অনুগ্ৰহ কৰোঁ; হে পাৰ্থ! সকলো মানুহে সকলো প্ৰকাৰে মোৰেই পথ অনুসৰণ কৰে।
শ্লোক ১২
কাঙ্ক্ষন্তঃ কৰ্মণাং সিদ্ধিং যজন্ত ইহ দেৱতাঃ |
ক্ষিপ্ৰং হি মানুষে লোকে সিদ্ধিৰ্ভৱতি কৰ্মজা ||৪-১২||
Translation
এই লোকত কৰ্মৰ ফল কামনা কৰা মানুহে দেৱতাসকলক পূজা কৰে, কাৰণ মানৱ লোকত কৰ্মৰ ফল অতি সোনকালে পোৱা যায়।
শ্লোক ১৩
চাতুৰ্বৰ্ণ্যং ময়া সৃষ্টং গুণকৰ্মবিভাগশঃ |
তস্য কৰ্তাৰমপি মাং বিদ্ধ্যকৰ্তাৰমব্যয়ম্ ||৪-১৩||
Translation
গুণ আৰু কৰ্মৰ বিভাগ অনুসৰি চাৰিওটা বৰ্ণ ময়েই সৃষ্টি কৰিছোঁ। যদিও মই ইয়াৰ কৰ্তা, তথাপি মোক অকর্তা আৰু অবিনাশী বুলি জানিবা।
শ্লোক ১৪
ন মাং কৰ্মাণি লিম্পন্তি ন মে কৰ্মফলে স্পৃহা |
ইতি মাং যোঽভিজানাতি কৰ্মভিৰ্ন স বধ্যতে ||৪-১৪||
Translation
কৰ্মই মোক লিপ্ত নকৰে, মোৰ কৰ্মফলত কোনো স্পৃহা নাই। যিয়ে মোক এইদৰে জানে, তেওঁ কৰ্মৰ দ্বাৰা বন্ধনত নপৰে।
শ্লোক ১৫
এবং জ্ঞাত্বা কৃতং কৰ্ম পূৰ্বৈৰপি মুমুক্ষুভিঃ |
কুৰু কৰ্মৈৱ তস্মাত্ত্বং পূৰ্বৈঃ পূৰ্বতৰং কৃতম্ ||৪-১৫||
Translation
পূৰ্বৰ মুমুক্ষুসকলেও এইদৰে জানিহে কৰ্ম কৰিছিল; গতিকে তুমিও পূৰ্বপুৰুষসকলে কৰি অহা কৰ্মই কৰা।
শ্লোক ১৬
কিং কৰ্ম কিমকৰ্মেতি কবয়োঽপ্যত্ৰ মোহিতাঃ |
তত্তে কৰ্ম প্ৰবক্ষ্যামি যজ্ঞ জ্ঞাত্বা মোক্ষ্যসেঽশুভাৎ ||৪-১৬||
Translation
কৰ্ম কি আৰু অকর্ম কি, এই বিষয়ে পণ্ডিতসকলো ভ্ৰান্ত হয়। মই তোমাক সেই কৰ্মৰ বিষয়ে ক’ম, যি জানিলে তুমি অশুভৰ পৰা মুক্ত হ’বা।
শ্লোক ১৭
কৰ্মণো হ্যপি বোদ্ধব্যং বোদ্ধব্যং চ বিকৰ্মণঃ |
অকৰ্মণশ্চ বোদ্ধব্যং গহনা কৰ্মণো গতিঃ ||৪-১৭||
Translation
কৰ্মৰ স্বৰূপ জানিব লাগে, বিকৰ্মৰ স্বৰূপো জানিব লাগে আৰু অকর্মৰ স্বৰূপো জানিব লাগে; কাৰণ কৰ্মৰ গতি অতি গভীৰ।
শ্লোক ১৮
কৰ্মণ্যকৰ্ম যঃ পশ্যেদকৰ্মণি চ কৰ্ম যঃ |
স বুদ্ধিমান্মনুষ্যেষু স যুক্তঃ কৃৎস্নকৰ্মকৃৎ ||৪-১৮||
Translation
যি কৰ্মত অকর্ম আৰু অকর্মত কৰ্ম দেখে, তেৱেঁই মানুহৰ মাজত বুদ্ধিমান, তেওঁ যোগী আৰু সকলো কৰ্ম কৰোঁতা।
শ্লোক ১৯
যস্য সৰ্ৱে সমাৰম্ভাঃ কামসঙ্কল্পবৰ্জিতাঃ |
জ্ঞানাগ্নিদগ্ধকৰ্মাণং তমাহুঃ পণ্ডিতং বুধাঃ ||৪-১৯||
Translation
যাৰ সকলো কামনা আৰু সংকল্পৰ পৰা মুক্ত, সেই জ্ঞানৰূপ অগ্নিৰে যাৰ কৰ্ম দগ্ধ হৈছে, তেওঁকেই জ্ঞানীসকলে পণ্ডিত বুলি কয়।
শ্লোক ২০
ত্যক্ত্বা কৰ্মফলাসঙ্গং নিত্যতৃপ্তো নিৰাশ্ৰয়ঃ |
কৰ্মণ্যভিপ্ৰবৃত্তোঽপি নৈৱ কিঞ্চিৎকৰোতি সঃ ||৪-২০||
Translation
যি কৰ্মফলৰ আসক্তি ত্যাগ কৰি নিত্য তৃপ্ত আৰু নিৰাশ্ৰয়, তেওঁ কৰ্মত প্ৰবৃত্ত হৈও একো নকৰে।
শ্লোক ২১
নিৰাশীৰ্যতচিত্তাত্মা ত্যক্তসৰ্বপৰিগ্ৰহঃ |
শাৰীৰং কেৱলং কৰ্ম কুৰ্ৱন্নাপ্নোতি কিল্বিষম্ ||৪-২১||
Translation
যি আশাহীন, যাৰ চিত্ত আৰু আত্মা সংযত, যিয়ে সকলো পৰিগ্ৰহ ত্যাগ কৰিছে, তেওঁ কেৱল শাৰীৰিক কৰ্ম কৰিও পাপত লিপ্ত নহয়।
শ্লোক ২২
যদৃচ্ছালাভসন্তুষ্টো দ্বন্দ্বাতীতো বিমৎসৰঃ |
সমঃ সিদ্ধাৱসিদ্ধৌ চ কৃৎৱাপি ন নিবধ্যতে ||৪-২২||
Translation
যি যি পোৱা যায় তাতে সন্তুষ্ট, দ্বন্দ্বৰ পৰা অতীত, ঈৰ্ষাহীন আৰু সিদ্ধি-অসিদ্ধিত সমভাৱাপন্ন, তেওঁ কৰ্ম কৰিও বন্ধনত নপৰে।
শ্লোক ২৩
গতসঙ্গস্য মুক্তস্য জ্ঞানাবস্থিতচেতসঃ |
যজ্ঞায়াচৰতঃ কৰ্ম সমগ্ৰং প্ৰৱিলীয়তে ||৪-২৩||
Translation
যি আসক্তিমুক্ত, যাৰ চিত্ত জ্ঞানত অৱস্থিত, যজ্ঞৰ বাবে কৰ্ম কৰা এনে পুৰুষৰ সকলো কৰ্ম বিলীন হৈ যায়।
শ্লোক ২৪
ব্ৰহ্মাৰ্পণং ব্ৰহ্ম হৱিৰ্ব্ৰহ্মাগ্নৌ ব্ৰহ্মণা হুতম্ |
ব্ৰহ্মৈৱ তেন গন্তব্যং ব্ৰহ্মকৰ্মসমাধিনা ||৪-২৪||
Translation
অৰ্পণ ব্ৰহ্ম, হৱিও ব্ৰহ্ম, ব্ৰহ্মৰূপ অগ্নিত ব্ৰহ্মৰ দ্বাৰা যি আহুতি দিয়া হয়, সেয়াও ব্ৰহ্ম। ব্ৰহ্মকৰ্মত সমাধিষ্ঠ পুৰুষে ব্ৰহ্মকেই প্ৰাপ্ত হয়।
শ্লোক ২৫
দৈৱমেৱাপৰে যজ্ঞং যোগিনঃ পৰ্যুপাসতে |
ব্ৰহ্মাগ্নৌ অপৰে যজ্ঞং যজ্ঞেনৈৱোপজুহ্বতি ||৪-২৫||
Translation
কোনো যোগীয়ে দেৱতাৰ পূজাৰূপ যজ্ঞ কৰে, আৰু আনসকলে ব্ৰহ্মৰূপ অগ্নিত যজ্ঞৰ দ্বাৰা যজ্ঞৰ আহুতি দিয়ে।
শ্লোক ২৬
শ্ৰোত্ৰাদীনিদ্ৰিয়াণ্যন্যে সংযমাগ্নিষু জুহ্বতি |
শব্দাদীন্বিষয়ানন্য ইদ্ৰিয়াগ্নিষু জুহ্বতি ||৪-২৬||
Translation
আনসকলে শ্ৰোত্ৰ আদি ইন্দ্ৰিয়সমূহক সংযমৰূপ অগ্নিত আহুতি দিয়ে, আৰু আনসকলে শব্দ আদি বিষয়সমূহক ইন্দ্ৰিয়ৰূপ অগ্নিত আহুতি দিয়ে।
শ্লোক ২৭
সৰ্ৱেদ্ৰিয়কৰ্মাণি প্ৰাণকৰ্মাণি চাপৰে |
আত্মসংযমযোগাগ্নৌ জুহ্বতি জ্ঞানদীপিতে ||৪-২৭||
Translation
আনসকলে সকলো ইন্দ্ৰিয় আৰু প্ৰাণৰ কৰ্মক জ্ঞানৰ দ্বাৰা প্ৰজ্বলিত আত্মসংযমৰূপ অগ্নিত আহুতি দিয়ে।
শ্লোক ২৮
দ্ৰব্যযজ্ঞাস্তপোযজ্ঞা যোগযজ্ঞাস্তথাপৰে |
স্বাধ্যায়জ্ঞানযজ্ঞাশ্চ যতয়ঃ সংশিতব্ৰতাঃ ||৪-২৮||
Translation
কিছুমানে দ্ৰব্যযজ্ঞ, তপযজ্ঞ আৰু যোগযজ্ঞ কৰে; আন কিছুমান কঠোৰ ব্ৰতধাৰীয়ে স্বাধ্যায় আৰু জ্ঞানযজ্ঞ কৰে।
শ্লোক ২৯
অপানে জুহ্বতি প্ৰাণং প্ৰাণেঽপানং তথাপৰে |
প্ৰাণাপানগতী ৰুদ্ধ্বা প্ৰাণায়ামপৰায়ণাঃ ||৪-২৯||
Translation
আনসকলে অপানত প্ৰাণ আৰু প্ৰাণত অপানৰ আহুতি দিয়ে, প্ৰাণ-অপানৰ গতি ৰুদ্ধ কৰি তেওঁলোকে প্ৰাণায়াম পৰায়ণ হয়।
শ্লোক ৩০
অপৰে নিয়তাহাৰাঃ প্ৰাণানপ্ৰাণেষু জুহ্বতি |
সৰ্ৱেঽপ্যেতে যজ্ঞৱিদো যজ্ঞক্ষপিতকল্মষাঃ ||৪-৩০||
Translation
আনসকলে নিয়মিত আহাৰ গ্ৰহণ কৰি প্ৰাণক প্ৰাণত আহুতি দিয়ে। এই সকলোৱে যজ্ঞৰ জ্ঞাতা, যাৰ পাপ যজ্ঞৰ দ্বাৰা নষ্ট হৈছে।
শ্লোক ৩১
যজ্ঞশিষ্টা মৃতভুজো যান্তি ব্ৰহ্ম সনাতনম্ |
নায়ং লোকোঽস্ত্যযজ্ঞস্য কুতোঽন্যঃ কুৰুসত্তম ||৪-৩১||
Translation
হে কুৰুশ্ৰেষ্ঠ! যজ্ঞৰ অৱশিষ্ট অমৃত ভোজন কৰাসকলে সনাতন ব্ৰহ্ম প্ৰাপ্ত হয়। যজ্ঞহীন পুৰুষৰ এই লোকো নাই, পৰলোক কেনেকৈ হ’ব?
শ্লোক ৩২
এবং বহুবিধা যজ্ঞা বিততা ব্ৰহ্মণো মুখে |
কৰ্মজান্বিদ্ধি তান্সৰ্ৱানেবং জ্ঞাত্বা বিমোক্ষ্যসে ||৪-৩২||
Translation
এইদৰে বহু প্ৰকাৰৰ যজ্ঞ বেদত বৰ্ণিত আছে। সেই সকলোকে কৰ্মৰ পৰা উৎপন্ন বুলি জানিবা; এইদৰে জানিলে তুমি মুক্ত হ’বা।
শ্লোক ৩৩
শ্ৰেয়ান্দ্ৰব্যময়াদ্যজ্ঞাজ্জ্ঞানযজ্ঞঃ পৰন্তপ |
সৰ্ৱং কৰ্মখিলং পাৰ্থ জ্ঞানে পৰিসমাপ্যতে ||৪-৩৩||
Translation
হে পৰন্তপ! দ্ৰব্যময় যজ্ঞতকৈ জ্ঞানযজ্ঞ শ্ৰেষ্ঠ। হে পাৰ্থ! সকলো কৰ্ম জ্ঞানত পৰিসমাপ্ত হয়।
শ্লোক ৩৪
তদ্বিদ্ধি প্ৰণিপাতেন পৰিপ্ৰশ্নেন সেৱয়া |
উপদেক্ষ্যন্তি তে জ্ঞানং জ্ঞানিনস্তত্ত্বদৰ্শিনঃ ||৪-৩৪||
Translation
সেই জ্ঞানক প্ৰণিপাত, প্ৰশ্ন আৰু সেৱাৰ দ্বাৰা জানিবা; তত্ত্বদৰ্শী জ্ঞানীসকলে তোমাক সেই জ্ঞানৰ উপদেশ দিব।
শ্লোক ৩৫
যজ্ঞ জ্ঞাত্বা ন পুনৰ্মোহমেৱং যাস্যসি পাণ্ডৱ |
যেন ভূতান্যশেষেণ দ্ৰক্ষ্যস্যামন্যথো ময়ি ||৪-৩৫||
Translation
যি জানিলে তুমি পুনৰ এনে মোহগ্ৰস্ত নহ’বা, আৰু হে পাণ্ডৱ! যাৰ দ্বাৰা তুমি সকলো ভূতক নিজৰ আত্মাত আৰু মোৰ মাজত দেখিবা।
শ্লোক ৩৬
অপি চেদসি পাপেভ্যঃ সৰ্ৱেভ্যঃ পাপকৃত্তমঃ |
সৰ্ৱং জ্ঞানপ্লৱেনৈৱ বৃজিনং সন্তৰিষ্যসি ||৪-৩৬||
Translation
যদি তুমি সকলো পাপীতকৈও অধিক পাপী হোৱা, তথাপি জ্ঞানৰূপ নাওৰ দ্বাৰা তুমি সকলো পাপৰ পৰা পাৰ হ’বা।
শ্লোক ৩৭
যথৈধাংসি সমিদ্ধোঽগ্নিৰ্ভস্মসাৎকুৰুতেঽৰ্জুন |
জ্ঞানাগ্নিঃ সৰ্ৱকৰ্মাণি ভস্মসাৎকুৰুতে তথা ||৪-৩৭||
Translation
যিদৰে প্ৰজ্বলিত অগ্নিয়ে ইন্ধনক ভস্ম কৰে, হে অৰ্জুন! সেইদৰে জ্ঞানৰূপ অগ্নিয়ে সকলো কৰ্মক ভস্ম কৰে।
শ্লোক ৩৮
ন হি জ্ঞানে ন সদৃশং পৱিত্ৰমিহ বিদ্যতে |
তৎস্বয়ং যোগসংসিদ্ধঃ কালেনাত্মনি ৱিন্দতি ||৪-৩৮||
Translation
এই লোকত জ্ঞানৰ সমান পৱিত্ৰ একো নাই। যোগত সিদ্ধ পুৰুষে নিজৰ আত্মাত সেই জ্ঞান কালক্ৰমত প্ৰাপ্ত হয়।
শ্লোক ৩৯
শ্ৰদ্ধাৱাল্লভতে জ্ঞানং তৎপৰঃ সংযতেন্দ্ৰিয়ঃ |
জ্ঞানং লব্ধ্বা পৰাং শান্তিমচিৰেণাধিগচ্ছতি ||৪-৩৯||
Translation
শ্ৰদ্ধাৱান, তৎপৰ আৰু সংযতেন্দ্ৰিয় পুৰুষে জ্ঞান লাভ কৰে। জ্ঞান লাভ কৰি তেওঁ অতি সোনকালে পৰম শান্তি প্ৰাপ্ত হয়।
শ্লোক ৪০
অজ্ঞশ্চাশ্ৰদ্দধানশ্চ সংশয়াত্মা বিনশ্যতি |
নায়ং লোকোঽস্তি ন পৰো ন সুখং সংশয়াত্মনঃ ||৪-৪০||
Translation
অজ্ঞানী, শ্ৰদ্ধাহীন আৰু সংশয়ী পুৰুষৰ বিনাশ হয়। সংশয়ী পুৰুষৰ বাবে এই লোকো নাই, পৰলোকো নাই, সুখো নাই।
More than just reading—
Create your own meditative videos.
Transform sacred verses into beautiful, cinematic videos to share with the world. Choose your background, add chanting audio, and spread the light of the Gita in a modern format.
Download the app for these features
- High-quality background artwork
- Synced Sanskrit & Meaning text
- Immersive Chanting & Music
.jpg)
experience the deep immersion
Embark on a cinematic spiritual journey with the full version of Nitya Gita. High-quality chanting, authentic translations, and a peaceful meditation sanctuary in the palm of your hand.
