Chapter 4

ज्ञानकर्मसंगम

चौथा दिनः

42 Sections
ज्ञानकर्मसंगम

छंद 1

श्रीभगवानूचास। इम्नविवास्वते योग प्रोक्टवनमहाव्यम। विवास्वन्मानवे प्राहा मनुरिक्सावाया ने आखेआ। 4-1।

श्रीभगवानुवाच

Translation

उ 'आं। उ 'आं। 4. 1। श्रीभगवन ने आखेआः में विवासवन (सूरज देवता) गी एह् अविनाशी योग आखेआ (सिखाया); विवासवन ने मनु गी आखेआ; मनु ने इश्वकू गी आखेआ। उ 'आं।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 2

ते परंपरा च, राजर्शायो विधूः सा कालेनेह महाता योगो वशिष्ठः परांतपा।। 4-2।

Translation

.. 4. 2. इस चाल्ली परंपरा शा निकले दे इस योग दे बारे च राजें गी पता हा, (पर) हे परांतप! ओह् योग इत्थै (इस संसार च) मते समें (समें दे अंतराल) आस्तै नाशवान होई गेआ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 3

एह् तेह्यद्य योग दे राज़ नः प्रोक्तः पुराणः भक्त अन्मासी।

Translation

.. 4. 3. एह् ओह् पराना योग ऐ जेह्ड़ा में अज्ज तुसें गी आखेआ (सिखाया) की जे तुस मेरे भक्त ते मित्तर ओ। एह् इक बड़ा मता राज़ ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 4

अर्जुन उवास। अपरम भवतो जन्म पर जन्म विवास्तवत। कथामेट द्विजानियां त्वामदौ प्रोक्तावनीति। 4-4।

अर्जुन उवाचन

Translation

.. 4. अर्जुन ने आखेआ, "तुंʼदा जनम उत्तर च ऐ ते विवासन दा जनम पूर्व च ऐ, तां में किʼयां जान्ना आं जे तुस शुरू च (एह् योग) आखेआ हा?"

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 5

श्रीभगवानुवाकावाचा। धीऽ गी ञ्याणे दे जन्म आस्तै चार्ज करो। फ्ही में तुसें गी सारे वेदां दा पाठ करदा आं। 4-5।

श्रीभगवानुवाच

Translation

.. 4. 5. भगवान ने आखेआ, "हे अर्जुन! केईं लोक मेरे ते तुंʼदे लेई पैदा होए न, (पर) हे परांतपा! में उʼनें सभनें गी जानदी आं, ते तुस नेईं जानदे।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 6

कन्नै गै, भूटान च सन्नव्यासत्मान बी इक दैवी प्राणी हे।

Translation

.. 4. 6. हालां-के में अजन्मा ते अविनाशी रूप आं ते छड़ा भूत दा देवता आं (अजें बी) में अपनी कुदरत गी अपने मतैह्त (अधीन) करियै अपनी माया थमां जनम लैंदा आं।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 7

जिसलै धर्म दी महिमा दा निर्माण होंदा ऐ, तां भारत दा निर्माण होंदा ऐ।

Translation

.. 4. 7. हे भारत! जिसलै बी धर्म दा नाश होंदा ऐ ते अधर्मा च बाद्धा होंदा ऐ, में अपने-आप गी प्रकट करदा आं।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 8

उद्धार संतें दा विनाश ऐ।

Translation

.. 4. 8. साधुएं दी सुरक्षा, कुकर्मियें दे विनाश ते धर्म दी स्थापना आस्तै, में हर जुग च लब्भे दा आं।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 9

जन्म कर्म च, दिव्यमेव यो वेट्टी तत्वत्व, तत्वदेवदेह च, पुनर्जन्म नैती मामेती नागार्जुन च। 4-9।

Translation

.. 4. 9. हे अर्जुन! मेरा जनम ते कम्म दिव्य न, इस चाल्ली जेह्ड़ा मनुखा सार गी जानदा ऐ ओह् शरीर गी परतियै जनम लैने आस्तै नेईं छोड़दा ऐ। एह् मिगी हासल होआ ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 10

वितारगभायकरोध मनमया मामुपाश्रुतः। बाहवो ज्ञानतापसा पुता माधववमगतः।। 4-10।

Translation

.. 4. 10. केईं मनुखां, जि 'नें बगैर कुसै डर ते क्रोध दे मेरे च शरण लैत्ता ऐ, ने मेरे रूप गी हासल करी लैता ऐ, जेह्ड़ा तपस्स द्वारा ज्ञान दे रूप च पवित्र कीता गेआ ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 11

एह् मेरी मां प्रपद्यांते तांतस्तथैव भजमयम दे रूपै च न। मेरा वर्तमान मानवः पार्थ सर्वशय। 4-11

Translation

.. 4. 11. जेह्ड़े मिगी उʼनें गै प्यार करदे न जिʼयां में उʼनें गी करदा आं, में उंʼदे पर बी उʼयां गै कृपा करदा आं। हे पार्थ, सारे लोक हर चाल्ली कन्नै मेरे रस्ते पर चलदे न।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 12

Kankanta: Siddhi of deeds: This is the Deity: शिर्पति ही मानुशे लोके सिद्धिर्भवती कर्मजा | 4-12 |

Translation

.. 4. 12. इत्थै (इस संसार च) देवतें दी पूजा कीती जंदी ऐ, जेह्ड़े कर्म दे फल दी कामना करदे न। की जे इन्सान जगत च कम्में दा फल बड़ी तेजी कन्नै हासल होंदा ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 13

चतुर्वर्ण्य मेरे द्वारा सृजित गुणें दा विभाजन ऐ। एह्दे कारणक कारक मे विद्याविकार्तर्व्य न। 4-13

Translation

.. 4. 13. गुण ते कर्म विभाग दी चतुर्वन्य दी रचना मेरे आसेआ कीती गेई ऐ। हालां-के में इसगी करने आह्ला आं, अजें-के तुस जानदे ओ जे में अविनाशी ते अविनाशी आं।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 14

मां करमानी नां गै लिंपंती गी छूंदी ऐ ते नां गै कर्मपाल गी। एह्दे कन्नै मां भास्या भिजनती कर्मवीरन च बाद्धा होंदा ऐ। 4-14।

Translation

.. 4. 14. कर्म मिगी तल्लीन नेईं करदा ऐ; न गै कम्म दे फलें च मेरी कोई रुचि ऐ। इस चाल्ली, जेह्ड़ा मिगी जानदा ऐ ओह् बी कम्में कन्नै बंधे दा नेईं ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 15

ते जानी-बुद्दी कन्नै कीते गेदे कर्म कोला पैह्लें मम्मुक्कुशु होंदा ऐ। कुरु कर्मव तस्मत्व कोला पैह्लें मम्मुक्कुशु होंदा ऐ। 4-15।

Translation

.. 4. 15. इस चाल्ली पूर्व लोकें जानी-बुद्दी कन्नै कम्म कीता ऐ; अपने पूर्वजें दे कम्म बी उʼनें गै करो।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 16

कर्म की कर्मिकर्मेती काव्यो पहुमंत्र मोहिताः तत्ते कर्म दी भविष्यवाणी यज्ञत्व मोक्ष से सुभाता।। 4-16।

Translation

.. 4. 16. कर्म केह् ऐ ते अकर्म केह् ऐ? बुद्घिमान मर्द बी इस मामले च कन्फ्यूज होई जंदे न। इस करियै, में तुसें गी कर्म (भाव क्रिया ते क्रिया दी प्रकृति) दस्सांगा, एह् जानदे होई जे तुस संसार (सांसारिक बंधन) थमां मुक्त होगेओ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 17

कर्मनो हप्पी बोद्धाव्यम विकरमनाह। अकर्मनाश बोद्धाव्यम जाहन्नाह कर्मनो गाथेह।। 4-17।

Translation

.. 4. 17. कर्म दी (प्रकिरती) ते विकर्मा दी (प्रकिरती) गी बी जानना चाहिदा। कुसै गी (बोधव्य) ते (कर्म) दी (प्रकृति) गी बी जानना चाहिदा की जे कर्म दी गति तेज ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 18

कर्मण्यकर्म जेह्ड़ा भले कम्म करने दा कम्म ऐ। एह्दे च भले कम्म करने आह्ले बुद्घिमान इन्सान शामल न।

Translation

.. 4. 48। जेह्ड़ा मनुखा कम्म च निष्क्रियता ते कम्म च निष्क्रियता गी देखता ऐ, ओह् मनुखाएं च सभनें शा बुद्दिमान ऐ। योगी सारे कम्में दा कर्ता ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 19

यास सर्व समरंभाः कामसंकल्प वर्जितः। ज्ञान अग्नितगधाकरम तमाहु पंडितम बुद्धः 4-19।

Translation

.. 4. 19. जिस मनुखा दे कम्म इच्छा ते संकल्प कोला बगैर होंदे न, जिस मनुखा दे कम्म ज्ञान दी अग्ग कन्नै भस्म होई जंदे न, उʼनें गी ज्ञान पंडित आखेआ जंदा ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 20

तथागत्व कर्मफलसंग नित्य-तुश्रुत-निश्रया। कर्मण्य-भी-प्रवृत च बी भोलापन किश्तकारिता-सा ऐ। 4-20।

Translation

.. 4. 20. जेह्ड़ा मनुखा कर्म दे फल दा परित्याग करियै शाश्वत रूप कन्नै संतुश्ट होंदा ऐ ते सारे आश्रय शा रहित होंदा ऐ, ओह् कर्म करदे होई किश बी (असल च) नेईं करदा ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 21

मायूसी ऐ। 4-21

Translation

.. 4. 21. जेह्ड़ा मनुखा उम्मीद दे बगैर ऐ ते जिʼन्नै मन ते आतमा (शरीर) गी रोकेआ ऐ, जिʼन्नै सारे नाशवान पदार्थें दा परित्याग करी ओड़ेआ ऐ, नेहा मनुखा शरीर दे कम्म करदे होई बी पाप नेईं करी सकदा।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 22

एह् गलती दे सिद्धांतें तक्कर गै सीमत नेईं ऐ। 4-22।

Translation

.. 4. 22. इक मनुखा जेह्ड़ा अपने कोल जो किश ऐ ओह्दे कन्नै संतुश्ट ऐ, जेह्ड़ा दुविधाएं ते ईर्ष्या शा मुक्त ऐ, जेह्ड़ा पूर्णता ते अपूर्णता च बराबर ऐ, ओह् कम्म करना नेईं छोड़दा।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 23

घट-संगीत-मुक्तस्य-ज्ञान-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व-सत्व।

Translation

.. 4. 23. जेह्ड़ा असंबद्ध ते आजाद ऐ, जिंʼदा मन ज्ञान च स्थित ऐ, बलिदान आस्तै कम्म करने आह्ले नेहे मनुष्या दे सारे कम्म लीन होई जंदे न।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 24

ब्रह्मर्पनम् ब्रह्म हवीरब्रह्मग्नौ ब्राह्मण हटम्। ब्रह्मैव दस घंटव्यम ब्रह्मकर्मसमधिना। 4-24।

Translation

.. 4. 24. अर्पन (भाव चढ़ाने दा साधन) ब्रह्म ऐ ते हवी (शाकल्य जां हवन करने च सक्षम तरल पदार्थ) बी ब्रह्म ऐ। ब्रह्म-रूप अग्नि च ब्रह्म-निर्माण करने आह्ले द्वारा कीता गेआ हवन बी ब्रह्म ऐ। इस चाल्ली ब्रह्म रूप कर्म च समाधि च मनुष्या दा गंतव्य बी ब्रह्म ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 25

दैवमेवपरे यज्ञ योगिनः पर्युपासते। ब्रह्मग्नवापरे यज्ञ वासलोपाझुवती। 4-25।

Translation

.. 4. 25. किश योगी देवताएं दी पूजा दे रूप च यज्ञ करदे न। होर लोक (ज्ञानी) ब्रह्मा अग्नि दे रूप च यज्ञ करियै यज्ञ दा हवन करदे न।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 26

श्रोतिदिनिन्द्रियान्याय संयमागनिशु जुहुती | श्रोतिनिनिन्द्रियान्याया संयमागनिशु जुहुती | 4-26 |

Translation

.. 4. 26. दुए (योगी) अग्ग च भाशन दी सभनें इंद्रियें दा प्रक्षालन करदे न, ते दुए (लोक) अग्ग च भाशन दी इंद्रियें दा प्रक्षालन करदे न।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 27

सर्वनिंद्रियकारमणि प्राणकारमणि चापरे। आत्मस्यमयोगग्नू जुहवती ज्ञानदीपिते। 4-27।

Translation

.. 4. 27. होर केई (योगी) आत्म-संयम दी अग्ग च हवन करदे न, जेह्ड़ी सारी इंद्रियें ते प्राणें दे कम्में दे ज्ञान कन्नै प्रज्ज्वलित होंदी ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 28

द्रव्याजन स्थपोयजन योग स्थपया। स्वाध्यायज्ञान यज्ञः संहिताव्रतः।। 4-28।

Translation

.. 4. 28. किश (साधक) ओह् न जेह्ड़े ध्यान, तप ते योग करदे न। ते होर केई योगी न जेह्ड़े स्वाध्याय ते ज्ञान यज्ञ करदे न, जेह्ड़े औखे प्रण करदे न।

ज्ञानकर्मसंगम

आयत 29

अपाने जुहवती प्राणायाम ते फ्ही प्राणायामपति रुद्ध्वा प्राणायाम परायणः।। 4-29।

Translation

.. 4. 29. होर लोक (योगी) अपनवायू च प्राणवायु गी हवन करदे न, ते प्राण च अपाना चढ़ांदे न। प्राण ते अपाना दी गति गी रोकियै, ओह् प्राणायाम दे लक्ष गी हासल करने आस्तै होंदे न।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 30

अपरे नियमः प्राणनप्राणेसु जुहवती। सर्वेयप्यते यज्ञवीदो यज्ञक्षपितकलंशः। 4-30।

Translation

.. 4. 30. होर केई नियमत खाने आह्ले (साधक) प्राणें गी प्राण हवन करदे न। एह् सारे ओह् लोक न जेह्ड़े यज्ञ गी जानदे न, जिंʼदे पापें गी यज्ञ ने नाश करी दित्ता ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 31

यज्ञशिष्ठमृतभूजो यंती ब्रह्म सनातनम। नयीं लोकोस्त्य यज्ञस्य कुट्टियावन्यः कुरुसत्तम। 4-31।

Translation

.. 4. 31. ऐ प्यारे स्वामी! जो लोक बली दे बचे दे अमृत दा सेवन करदे न, उʼनें गी शाश्वत ब्रह्म प्राप्त होंदा ऐ। बलिदान दे बगैर मनुखा गी एह् संसार बी नेईं मिलदा, फ्ही उʼनें गी आख़िरत किʼयां हासल होग?

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 32

ते बहुभाग्य यज्ञ वीता ब्रह्मनो मुख। कर्मजनविधि तानसरवाने जानी विमोक्ष्य से।। 4-32।

Translation

.. 4. 32. नेहे केईं यज्ञें दा वर्णन ब्रह्मा दे मुख, वेदां च कीता गेआ ऐ। उʼनें सभनें गी कर्म दी उपज दे रूप च जानियो; इस चाल्ली एह् जानियै जे तुस मुक्त होई लोगे।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 33

श्रेयंद्रमयाद्याद्याज्याज्याज्याजनाज्याजनाज्याजनाज्याजनाज्याज्याजनाज्याजनाज्याज्याजनाज्याज्याजनाज्याजियाजनाज्याज्याजनाज्याज्याजनाज्याजनाज्याजनाज्याजियाजनाज्याजनाज्याद्याज्याज्याद्याज्याद्याद्याद्याद्याद्याद्याद्याद्याद्याद्याज्याज्याज्याजनाजियाजनाजियाजनाज

Translation

.. 4. 33. ऐ मेरे प्यारे! ज्ञान यज्ञ तरल पदार्थें कन्नै कीते जाने आह्ले यज्ञ कोला श्रेष्ठ ऐ। ऐ मेरे प्यारे! सारे कर्म ज्ञान च खत्म होंदे न, यानि ज्ञान उंʼदी पराकाष्ठा ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 34

एह्दे उल्ट, प्रणिपटेना ने इक मेंटर दे रूपा च ते ज्ञानी ने इक मेंटर दे रूपा च कम्म कीता।

Translation

.. 4. 34. उस (ज्ञान) गी सजदा करने, सुआल करने ते (गुरु दी) सेवा करने कन्नै जानों। दर्शन दे एह् बुद्घिमान लोक तुसें गी ज्ञान सिखाङन।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 35

यज्ञतत्व ना रूपरायोमयम यश सी पांडव। येना भूतन्यासेशने द्रक्ष्य आत्मन्यथो मयी (वर अनिष्ठायणी)। 4-35।

Translation

.. 4. 35. एह् जानियै जे तुसें गी कदें बी इस चाल्ली कन्नै लुभाऽ नेईं होग, ते हे पांडव! जेह्दे कन्नै तुसें गी अपने च बी ते मेरे च बी भूत लब्भेगा।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 36

एह्दे अलावा, सभनें पापियें आस्तै पापकृत्तमः सारे ज्ञान कन्नै संतुश्ट रहो। 4-36।

Translation

.. 4. 36. भले गै तुस सारे पापीएं कोला मते पापी ओ, ज्ञान दी किस़ती कन्नै, तुस निश्चत तौरा पर सारे पापें दा प्रायश्चित्त करी लोगे।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 37

Jnana-agni: सर्वकर्मानी भस्मसातकुरुते आणि यता समिद्ध अनुमानिर्भ्र्भसमसातकुरुरुते या जन्या जन्नि: सर्वकर्मानी भस्मसातकुरुरुरुते आणि | 4-37 |

Translation

.. 4. 37. जिʼयां-जिʼयां जलती अग्ग ईधन दा सेवन करदी ऐ, उʼयां-गै हे अर्जुन! ज्ञान दी अग्ग सारे कम्में गी भस्म करी दिंदी ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 38

न गै ज्ञान दे बराबर कोई पुश्तैनी ज्ञान ऐ।

Translation

.. 4. 38. निश्चै गै, इस संसार च ज्ञान कोला मती शुद्धि करने आह्ली कोई बी चीज नेईं ऐ। योग च, सिद्ध व्यक्ति स्वयम् इसगी (उचित) समें पर आतमा च प्राप्त करदा ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 39

श्रद्धावाल्वाल्भते ज्यान त्रतार: संयतेन्द्रिया: संयतेन्द्रिया । शान्तिमिचिरेना दिया पर ज्याना दियाता में शांतिमिचिरेना दिया । 4-39.

Translation

.. 4. 39. जेह्ड़ा मनुखा श्रद्धाशील, त्यार ते ज्ञान कन्नै भरोचे दा होंदा ऐ, ओह् ज्ञान हासल करदा ऐ। ज्ञान प्राप्त करने कन्नै बड़ी गै चिरै गै परम शान्ति प्राप्त होई जंदी ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 40

अज्ञानता, शक्क ते अनिश्चितता।

Translation

.. 4. 40। अज्ञानी ते अविश्वासी ते शक्क करने आह्ला मनुखा नाश होई जंदा ऐ। शक्क करने आह्ले मनुखा आस्तै नां एह् संसार ऐ, नां आख़िरत, नां सुख।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 41

योग सन्यासकर्म ज्ञान सिंचिन पंचायतीम। आत्मावंतम ना करमानी निब्दंती धनन्जय। 4-41।

Translation

.. 41. हे धनंजय, उस आत्म-निर्भर मनुष्या गी, जिʼन्नै योग दे जरि 'यै कम्में दा त्याग कीता ऐ, जिंʼदे शक्कें गी ज्ञान दे जरि' यै खत्म करी दित्ता गेआ ऐ! कर्म बद्ध नेईं होंदा ऐ।

ज्ञानकर्मसंगम

छंद 42

या ज्यानसम्भुत ह्रत्त ज्यानासिनात्मन: शित्त्वेन संक्षा योगमातिश्त्तिश्त् भारत | 4-42.

Translation

.. 4. 42. इस करियै, ज्ञान दी तलवार कन्नै अपने दिलो-दिमाग च अज्ञानता दे कारण पैदा होने आह्ले आत्म-शक्क गी खत्म करियै, हे भारत! योग दी शरण लो ते खड़े होवो।

ओम ततसदिति श्रीमद भगवदगीता उपनिषत्तु ब्रह्मविद्या योगशास्त्र श्रीकृष्णार्जुनसंवदे ज्ञानकर्मस्ययोग नाम चतुरथ आनमदयः

More than just reading—
Create your own meditative videos.

Transform sacred verses into beautiful, cinematic videos to share with the world. Choose your background, add chanting audio, and spread the light of the Gita in a modern format.

Download the app for these features

  • High-quality background artwork
  • Synced Sanskrit & Meaning text
  • Immersive Chanting & Music
Video Generation Preview

experience the deep immersion

Embark on a cinematic spiritual journey with the full version of Nitya Gita. High-quality chanting, authentic translations, and a peaceful meditation sanctuary in the palm of your hand.