ਜ੍ਞਾਨਕਰ੍ਮਸਨ੍ਯਾਸਯੋਗ
ਅਥ ਚਤੁਰ੍ਥੋਧ੍ਯਾਯ
ਸ਼੍ਲੋਕ 1
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ |
ਇਮਂ ਵਿਵਸ੍ਵਤੇ ਯੋਗਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਾਨਹਮਵ੍ਯਯਮ੍ |
ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ਮਨਵੇ ਪ੍ਰਾਹ ਮਨੁਰਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕਵੇऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ||੪-੧||
Translation
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਮੈਂ ਇਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਯੋਗ ਵਿਵਾਸਵਨ (ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ) ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ (ਸਿਖਾਇਆ); ਵਿਵਾਸਵਨ ਨੇ ਮਨੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਮਨੂ ਨੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਨੂੰ ਕਿਹਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 2
ਏਵਂ ਪਰਮ੍ਪਰਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਿਮਂ ਰਾਜਰ੍षਯੋ ਵਿਦੁਃ |
ਸ ਕਾਲੇਨੇਹ ਮਹਤਾ ਯੋਗੋ ਨष੍ਟਃ ਪਰਨ੍ਤਪ ||੪-੨||
Translation
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਹੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਸ ਯੋਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ, (ਪਰ) ਹੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ! ਉਹ ਯੋਗ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਇਥੇ (ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ) ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ
ਸ਼੍ਲੋਕ 3
ਸ ਏਵਾਯਂ ਮਯਾ ਤੇऽਦ੍ਯ ਯੋਗਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪੁਰਾਤਨਃ |
ਭਕ੍ਤੋऽਸਿ ਮੇ ਸਖਾ ਚੇਤਿ ਰਹਸ੍ਯਂ ਹ੍ਯੇਤਦੁਤ੍ਤਮਮ੍ ||੪-੩||
Translation
ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੋਗ ਦੱਸਿਆ (ਸਿਖਾਇਆ) ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹੈਂ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰਾਜ਼ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 4
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ |
ਅਪਰਂ ਭਵਤੋ ਜਨ੍ਮ ਪਰਂ ਜਨ੍ਮ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ |
ਕਥਮੇਤਦ੍ਵਿਜਾਨੀਯਾਂ ਤ੍ਵਮਾਦੌ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਾਨਿਤਿ ||੪-੪||
Translation
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਤੇਰਾ ਜਨਮ (ਬਾਅਦ) ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਵਾਸਵਨ ਦਾ ਜਨਮ (ਤੇਰਾ) ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਾਂ ਕਿ ਤੂੰ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ) ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ (ਇਹ ਯੋਗ) ਕਿਹਾ ਸੀ?
ਸ਼੍ਲੋਕ 5
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ |
ਬਹੂਨਿ ਮੇ ਵ੍ਯਤੀਤਾਨਿ ਜਨ੍ਮਾਨਿ ਤਵ ਚਾਰ੍ਜੁਨ |
ਤਾਨ੍ਯਹਂ ਵੇਦ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨ ਤ੍ਵਂ ਵੇਤ੍ਥ ਪਰਨ੍ਤਪ ||੪-੫||
Translation
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਅਨੇਕਾਂ ਜਨਮ ਲਏ ਹਨ, (ਪਰ) ਹੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ! ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 6
ਅਜੋऽਪਿ ਸਨ੍ਨਵ੍ਯਯਾਤ੍ਮਾ ਭੂਤਾਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰੋऽਪਿ ਸਨ੍ |
ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਸ੍ਵਾਮਧਿष੍ਠਾਯ ਸਮ੍ਭਵਾਮ੍ਯਾਤ੍ਮਮਾਯਯਾ ||੪-੬||
Translation
ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਅਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸਰੂਪ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਾਂ, (ਫਿਰ ਵੀ) ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ (ਅਧਿਸਥਾਯ) ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ
ਸ਼੍ਲੋਕ 7
ਯਦਾ ਯਦਾ ਹਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਗ੍ਲਾਨਿਰ੍ਭਵਤਿ ਭਾਰਤ |
ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨਮਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਤਦਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸृਜਾਮ੍ਯਹਮ੍ ||੪-੭||
Translation
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਜਦੋਂ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ
ਸ਼੍ਲੋਕ 8
ਪਰਿਤ੍ਰਾਣਾਯ ਸਾਧੂਨਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਚ ਦੁष੍ਕृਤਾਮ੍ |
ਧਰ੍ਮਸਂਸ੍ਥਾਪਨਾਰ੍ਥਾਯ ਸਮ੍ਭਵਾਮਿ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ||੪-੮||
Translation
ਮੈਂ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ
ਸ਼੍ਲੋਕ 9
ਜਨ੍ਮ ਕਰ੍ਮ ਚ ਮੇ ਦਿਵ੍ਯਮੇਵਂ ਯੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ |
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਂ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਨੈਤਿ ਮਾਮੇਤਿ ਸੋऽਰ੍ਜੁਨ ||੪-੯||
Translation
ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਕਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਕੇਵਲ ਮੈਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ
ਸ਼੍ਲੋਕ 10
ਵੀਤਰਾਗਭਯਕ੍ਰੋਧਾ ਮਨ੍ਮਯਾ ਮਾਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ |
ਬਹਵੋ ਜ੍ਞਾਨਤਪਸਾ ਪੂਤਾ ਮਦ੍ਭਾਵਮਾਗਤਾਃ ||੪-੧੦||
Translation
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸ਼ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੋਹ, ਡਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰਾ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 11
ਯੇ ਯਥਾ ਮਾਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਂਸ੍ਤਥੈਵ ਭਜਾਮ੍ਯਹਮ੍ |
ਮਮ ਵਰ੍ਤ੍ਮਾਨੁਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਪਾਰ੍ਥ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ||੪-੧੧||
Translation
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਹਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਪਾਰਥ, ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 12
ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਃ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਯਜਨ੍ਤ ਇਹ ਦੇਵਤਾਃ |
ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਹਿ ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਤਿ ਕਰ੍ਮਜਾ ||੪-੧੨||
Translation
(ਆਮ ਮਨੁੱਖ) ਇਥੇ (ਇਸ ਜਗਤ ਵਿਚ) ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 13
ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਮਯਾ ਸृष੍ਟਂ ਗੁਣਕਰ੍ਮਵਿਭਾਗਸ਼ਃ |
ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾਰਮਪਿ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯਕਰ੍ਤਾਰਮਵ੍ਯਯਮ੍ ||੪-੧੩||
Translation
ਚਤੁਰਵਣਿਆ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ
ਸ਼੍ਲੋਕ 14
ਨ ਮਾਂ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤਿ ਨ ਮੇ ਕਰ੍ਮਫਲੇ ਸ੍ਪृਹਾ |
ਇਤਿ ਮਾਂ ਯੋऽਭਿਜਾਨਾਤਿ ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਨ ਸ ਬਧ੍ਯਤੇ ||੪-੧੪||
Translation
ਕਰਮ ਮੈਨੂੰ ਉਲਝਦੇ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 15
ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਪੂਰ੍ਵੈਰਪਿ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਭਿਃ |
ਕੁਰੁ ਕਰ੍ਮੈਵ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵੈਃ ਪੂਰ੍ਵਤਰਂ ਕृਤਮ੍ ||੪-੧੫||
Translation
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹੀ ਕਰਮ ਕਰੋ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 16
ਕਿਂ ਕਰ੍ਮ ਕਿਮਕਰ੍ਮੇਤਿ ਕਵਯੋऽਪ੍ਯਤ੍ਰ ਮੋਹਿਤਾਃ |
ਤਤ੍ਤੇ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇऽਸ਼ੁਭਾਤ੍ ||੪-੧੬||
Translation
ਕਰਮ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਰਮ ਕੀ ਹੈ? ਸੂਝਵਾਨ ਬੰਦੇ ਵੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਉਲਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ (ਭਾਵ ਮੈਂ ਕਰਮ ਅਤੇ ਅਕਰਮ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ) ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਅਸ਼ੁਭ (ਸੰਸਾਰੀ ਬੰਧਨਾਂ) ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ
ਸ਼੍ਲੋਕ 17
ਕਰ੍ਮਣੋ ਹ੍ਯਪਿ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਚ ਵਿਕਰ੍ਮਣਃ |
ਅਕਰ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਗਹਨਾ ਕਰ੍ਮਣੋ ਗਤਿਃ ||੪-੧੭||
Translation
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; (ਬੋਧਵਯਮ) ਅਤੇ ਅਕਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ (ਕਿਉਂਕਿ) ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਗਤੀ ਡੂੰਘੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 18
ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਕਰ੍ਮ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਦਕਰ੍ਮਣਿ ਚ ਕਰ੍ਮ ਯਃ |
ਸ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਸ ਯੁਕ੍ਤਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਕਰ੍ਮਕृਤ੍ ||੪-੧੮||
Translation
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਨ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 19
ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਾਰਮ੍ਭਾਃ ਕਾਮਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵਰ੍ਜਿਤਾਃ |
ਜ੍ਞਾਨਾਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧਕਰ੍ਮਾਣਂ ਤਮਾਹੁਃ ਪਣ੍ਡਿਤਂ ਬੁਧਾਃ ||੪-੧੯||
Translation
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਰਮ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 20
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮਫਲਾਸਙ੍ਗਂ ਨਿਤ੍ਯਤृਪ੍ਤੋ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਃ |
ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਭਿਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋऽਪਿ ਨੈਵ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਰੋਤਿ ਸਃ ||੪-੨੦||
Translation
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਦਾ ਲਈ ਰੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਵਿਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ (ਅਸਲ ਵਿਚ) ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 21
ਨਿਰਾਸ਼ੀਰ੍ਯਤਚਿਤ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤਸਰ੍ਵਪਰਿਗ੍ਰਹਃ |
ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਕੇਵਲਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਿਲ੍ਬਿषਮ੍ ||੪-੨੧||
Translation
ਆਸ਼ਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ (ਸਰੀਰ) ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੋਹ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਭੀ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 22
ਯਦृਚ੍ਛਾਲਾਭਸਨ੍ਤੁष੍ਟੋ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਤੀਤੋ ਵਿਮਤ੍ਸਰਃ |
ਸਮਃ ਸਿਦ੍ਧਾਵਸਿਦ੍ਧੌ ਚ ਕृਤ੍ਵਾਪਿ ਨ ਨਿਬਧ੍ਯਤੇ ||੪-੨੨||
Translation
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਵਿਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਜੋ ਝਗੜਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਅਸਫਲਤਾ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 23
ਗਤਸਙ੍ਗਸ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਾਵਸ੍ਥਿਤਚੇਤਸਃ |
ਯਜ੍ਞਾਯਾਚਰਤਃ ਕਰ੍ਮ ਸਮਗ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਿਲੀਯਤੇ ||੪-੨੩||
Translation
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਯੱਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 24
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਰ੍ਪਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਹਵਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਗ੍ਨੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਹੁਤਮ੍ |
ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਤੇਨ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਰ੍ਮਸਮਾਧਿਨਾ ||੪-੨੪||
Translation
ਅਰਪਨ (ਅਰਥਾਤ ਭੇਟ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ, ਸ਼੍ਰੁਵ) ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵੀ (ਸ਼ਕਲਯ ਜਾਂ ਤਰਲ ਜੋ ਹਵਨ ਵਜੋਂ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ) ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ; ਕਰਤੇ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਵਨ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 25
ਦੈਵਮੇਵਾਪਰੇ ਯਜ੍ਞਂ ਯੋਗਿਨਃ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ |
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਗ੍ਨਾਵਪਰੇ ਯਜ੍ਞਂ ਯਜ੍ਞੇਨੈਵੋਪਜੁਹ੍ਵਤਿ ||੪-੨੫||
Translation
ਕੁਝ ਯੋਗੀ ਕੇਵਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੱਗ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਹੋਰ (ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕ) ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਯੱਗ ਕਰਦੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 26
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਦੀਨੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯਨ੍ਯੇ ਸਂਯਮਾਗ੍ਨਿषੁ ਜੁਹ੍ਵਤਿ |
ਸ਼ਬ੍ਦਾਦੀਨ੍ਵਿषਯਾਨਨ੍ਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਗ੍ਨਿषੁ ਜੁਹ੍ਵਤਿ ||੪-੨੬||
Translation
ਹੋਰ (ਜੋਗੀ) ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ (ਲੋਕ) ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਬੋਲਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 27
ਸਰ੍ਵਾਣੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪ੍ਰਾਣਕਰ੍ਮਾਣਿ ਚਾਪਰੇ |
ਆਤ੍ਮਸਂਯਮਯੋਗਾਗ੍ਨੌ ਜੁਹ੍ਵਤਿ ਜ੍ਞਾਨਦੀਪਿਤੇ ||੪-੨੭||
Translation
ਹੋਰ (ਯੋਗੀ) ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 28
ਦ੍ਰਵ੍ਯਯਜ੍ਞਾਸ੍ਤਪੋਯਜ੍ਞਾ ਯੋਗਯਜ੍ਞਾਸ੍ਤਥਾਪਰੇ |
ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਜ੍ਞਾਨਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਯਤਯਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾਃ ||੪-੨੮||
Translation
ਕੁਝ (ਸਾਧਕ) ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਦ੍ਰਵਯ ਯੱਗ, ਤਪਯਗਯ ਅਤੇ ਯੋਗ ਯੱਗ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਹ ਯੋਗੀ ਹਨ ਜੋ ਔਖੇ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਸਵੈ-ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਯੱਗ ਕਰਦੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 29
ਅਪਾਨੇ ਜੁਹ੍ਵਤਿ ਪ੍ਰਾਣਂ ਪ੍ਰਾਣੇऽਪਾਨਂ ਤਥਾਪਰੇ |
ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਗਤੀ ਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਪਰਾਯਣਾਃ ||੪-੨੯||
Translation
ਦੂਸਰੇ (ਯੋਗੀ) ਅਪਨਾਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਵਾਯੂ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ ਅਪਨਾ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪ੍ਰਾਣਾ ਅਤੇ ਅਪਨਾ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਦਾ ਇੱਕੋ ਟੀਚਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 30
ਅਪਰੇ ਨਿਯਤਾਹਾਰਾਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਪ੍ਰਾਣੇषੁ ਜੁਹ੍ਵਤਿ |
ਸਰ੍ਵੇऽਪ੍ਯੇਤੇ ਯਜ੍ਞਵਿਦੋ ਯਜ੍ਞਕ੍ਸ਼ਪਿਤਕਲ੍ਮषਾਃ ||੪-੩੦||
Translation
ਹੋਰ ਜੋ ਨਿਯਮਿਤ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ (ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ) ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਯੱਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਯੱਗ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 31
ਯਜ੍ਞਸ਼ਿष੍ਟਾਮृਤਭੁਜੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਨਾਤਨਮ੍ |
ਨਾਯਂ ਲੋਕੋऽਸ੍ਤ੍ਯਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕੁਤੋऽਨ੍ਯਃ ਕੁਰੁਸਤ੍ਤਮ ||੪-੩੧||
Translation
ਹੇ ਕੁਰੂ ਕੁਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ! ਜੋ ਯੱਗ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਮਾਣਦੇ ਹਨ ਉਹ ਅਨਾਦਿ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯੱਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਫਿਰ ਪਰਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇਗਾ?
ਸ਼੍ਲੋਕ 32
ਏਵਂ ਬਹੁਵਿਧਾ ਯਜ੍ਞਾ ਵਿਤਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮੁਖੇ |
ਕਰ੍ਮਜਾਨ੍ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨੇਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ||੪-੩੨||
Translation
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਯੱਗ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ ਅਰਥਾਤ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਹਨ ਸਭ ਨੂੰ ਕਰਮ ਦਾ ਜਨਮ ਜਾਣਨਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ
ਸ਼੍ਲੋਕ 33
ਸ਼੍ਰੇਯਾਨ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਯਾਦ੍ਯਜ੍ਞਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਯਜ੍ਞਃ ਪਰਨ੍ਤਪ |
ਸਰ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮਾਖਿਲਂ ਪਾਰ੍ਥ ਜ੍ਞਾਨੇ ਪਰਿਸਮਾਪ੍ਯਤੇ ||੪-੩੩||
Translation
ਹੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ! ਗਿਆਨ ਦਾ ਯੱਗ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਯੱਗ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਹੇ ਪਾਰਥ! ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਗਿਆਨ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 34
ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਧਿ ਪ੍ਰਣਿਪਾਤੇਨ ਪਰਿਪ੍ਰਸ਼੍ਨੇਨ ਸੇਵਯਾ |
ਉਪਦੇਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ ||੪-੩੪||
Translation
(ਗੁਰੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ) ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ, ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਕੇ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ (ਗਿਆਨ ਨੂੰ) ਜਾਣੋ; ਇਹ ਸਿਆਣੇ ਬੰਦੇ ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਗੇ
ਸ਼੍ਲੋਕ 35
ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨ ਪੁਨਰ੍ਮੋਹਮੇਵਂ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਪਾਣ੍ਡਵ |
ਯੇਨ ਭੂਤਾਨ੍ਯਸ਼ੇषੇਣ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨ੍ਯਥੋ ਮਯਿ (var ਅਸ਼ੇषਾਣਿ) ||੪-੩੫||
Translation
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਤੂੰ ਮੁੜ ਕਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਹੇ ਪਾਂਡਵ! ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਭੂਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕੋਗੇ
ਸ਼੍ਲੋਕ 36
ਅਪਿ ਚੇਦਸਿ ਪਾਪੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਪਾਪਕृਤ੍ਤਮਃ |
ਸਰ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਨਪ੍ਲਵੇਨੈਵ ਵृਜਿਨਂ ਸਨ੍ਤਰਿष੍ਯਸਿ ||੪-੩੬||
Translation
ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਬੇੜੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਓਗੇ
ਸ਼੍ਲੋਕ 37
ਯਥੈਧਾਂਸਿ ਸਮਿਦ੍ਧੋऽਗ੍ਨਿਰ੍ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ਕੁਰੁਤੇऽਰ੍ਜੁਨ |
ਜ੍ਞਾਨਾਗ੍ਨਿਃ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਤਥਾ ||੪-੩੭||
Translation
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 38
ਨ ਹਿ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਸਦृਸ਼ਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਿਹ ਵਿਦ੍ਯਤੇ |
ਤਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਯੋਗਸਂਸਿਦ੍ਧਃ ਕਾਲੇਨਾਤ੍ਮਨਿ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ||੪-੩੮||
Translation
ਯਕੀਨਨ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਜਿੰਨੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਯੋਗ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 39
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਵਾਁਲ੍ਲਭਤੇ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਤ੍ਪਰਃ ਸਂਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ |
ਜ੍ਞਾਨਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਪਰਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਚਿਰੇਣਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ||੪-੩੯||
Translation
ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ, ਤਿਆਰ ਅਤੇ ਸੁਚੇਤ ਮਨੁੱਖ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 40
ਅਜ੍ਞਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਸ਼੍ਚ ਸਂਸ਼ਯਾਤ੍ਮਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ |
ਨਾਯਂ ਲੋਕੋऽਸ੍ਤਿ ਨ ਪਰੋ ਨ ਸੁਖਂ ਸਂਸ਼ਯਾਤ੍ਮਨਃ ||੪-੪੦||
Translation
ਬੇਸਮਝ, ਬੇ-ਵਫ਼ਾ ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; (ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ) ਸੰਦੇਹਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਨਾ ਇਹ ਜਹਾਨ, ਨਾ ਪਰਲੋਕ, ਨਾ ਸੁਖ ਹੈ
More than just reading—
Create your own meditative videos.
Transform sacred verses into beautiful, cinematic videos to share with the world. Choose your background, add chanting audio, and spread the light of the Gita in a modern format.
Download the app for these features
- High-quality background artwork
- Synced Sanskrit & Meaning text
- Immersive Chanting & Music
.jpg)
experience the deep immersion
Embark on a cinematic spiritual journey with the full version of Nitya Gita. High-quality chanting, authentic translations, and a peaceful meditation sanctuary in the palm of your hand.
