શ્રદ્ધાત્રયવિભાગયોગ

અર્જુન ઉવાચ |

યે શાસ્ત્રવિધિમુત્સૃજ્ય યજન્તે શ્રદ્ધયાન્વિતાઃ |

તેષાં નિષ્ઠા તુ કા કૃષ્ણ સત્ત્વમાહો રજસ્તમઃ ||૧૭-૧||

શ્રીભગવાનુવાચ |

ત્રિવિધા ભવતિ શ્રદ્ધા દેહિનાં સા સ્વભાવજા |

સાત્ત્વિકી રાજસી ચૈવ તામસી ચેતિ તાં શૃણુ ||૧૭-૨||

સત્ત્વાનુરૂપા સર્વસ્ય શ્રદ્ધા ભવતિ ભારત |

શ્રદ્ધામયોઽયં પુરુષો યો યચ્છ્રદ્ધઃ સ એવ સઃ ||૧૭-૩||

યજન્તે સાત્ત્વિકા દેવાન્યક્ષરક્ષાંસિ રાજસાઃ |

પ્રેતાન્ભૂતગણાંશ્ચાન્યે યજન્તે તામસા જનાઃ ||૧૭-૪||

અશાસ્ત્રવિહિતં ઘોરં તપ્યન્તે યે તપો જનાઃ |

દમ્ભાહંકારસંયુક્તાઃ કામરાગબલાન્વિતાઃ ||૧૭-૫||

કર્ષયન્તઃ શરીરસ્થં ભૂતગ્રામમચેતસઃ |

માં ચૈવાન્તઃશરીરસ્થં તાન્વિદ્ધ્યાસુરનિશ્ચયાન્ ||૧૭-૬||

આહારસ્ત્વપિ સર્વસ્ય ત્રિવિધો ભવતિ પ્રિયઃ |

યજ્ઞસ્તપસ્તથા દાનં તેષાં ભેદમિમં શૃણુ ||૧૭-૭||

આયુઃસત્ત્વબલારોગ્યસુખપ્રીતિવિવર્ધનાઃ |

રસ્યાઃ સ્નિગ્ધાઃ સ્થિરા હૃદ્યા આહારાઃ સાત્ત્વિકપ્રિયાઃ ||૧૭-૮||

કટ્વમ્લલવણાત્યુષ્ણતીક્ષ્ણરૂક્ષવિદાહિનઃ |

આહારા રાજસસ્યેષ્ટા દુઃખશોકામયપ્રદાઃ ||૧૭-૯||

યાતયામં ગતરસં પૂતિ પર્યુષિતં ચ યત્ |

ઉચ્છિષ્ટમપિ ચામેધ્યં ભોજનં તામસપ્રિયમ્ ||૧૭-૧૦||

અફલાઙ્ક્ષિભિર્યજ્ઞો વિધિદૃષ્ટો ય ઇજ્યતે |

યષ્ટવ્યમેવેતિ મનઃ સમાધાય સ સાત્ત્વિકઃ ||૧૭-૧૧||

અભિસન્ધાય તુ ફલં દમ્ભાર્થમપિ ચૈવ યત્ |

ઇજ્યતે ભરતશ્રેષ્ઠ તં યજ્ઞં વિદ્ધિ રાજસમ્ ||૧૭-૧૨||

વિધિહીનમસૃષ્ટાન્નં મન્ત્રહીનમદક્ષિણમ્ |

શ્રદ્ધાવિરહિતં યજ્ઞં તામસં પરિચક્ષતે ||૧૭-૧૩||

દેવદ્વિજગુરુપ્રાજ્ઞપૂજનં શૌચમાર્જવમ્ |

બ્રહ્મચર્યમહિંસા ચ શારીરં તપ ઉચ્યતે ||૧૭-૧૪||

અનુદ્વેગકરં વાક્યં સત્યં પ્રિયહિતં ચ યત્ |

સ્વાધ્યાયાભ્યસનં ચૈવ વાઙ્મયં તપ ઉચ્યતે ||૧૭-૧૫||

મનઃ પ્રસાદઃ સૌમ્યત્વં મૌનમાત્મવિનિગ્રહઃ |

ભાવસંશુદ્ધિરિત્યેતત્તપો માનસમુચ્યતે ||૧૭-૧૬||

શ્રદ્ધયા પરયા તપ્તં તપસ્તત્ત્રિવિધં નરૈઃ |

અફલાકાઙ્ક્ષિભિર્યુક્તૈઃ સાત્ત્વિકં પરિચક્ષતે ||૧૭-૧૭||

સત્કારમાનપૂજાર્થં તપો દમ્ભેન ચૈવ યત્ |

ક્રિયતે તદિહ પ્રોક્તં રાજસં ચલમધ્રુવમ્ ||૧૭-૧૮||

મૂઢગ્રાહેણાત્મનો યત્પીડયા ક્રિયતે તપઃ |

પરસ્યોત્સાદનાર્થં વા તત્તામસમુદાહૃતમ્ ||૧૭-૧૯||

દાતવ્યમિતિ યદ્દાનં દીયતેઽનુપકારિણે |

દેશે કાલે ચ પાત્રે ચ તદ્દાનં સાત્ત્વિકં સ્મૃતમ્ ||૧૭-૨૦||

યત્તુ પ્રત્યુપકારાર્થં ફલમુદ્દિશ્ય વા પુનઃ |

દીયતે ચ પરિક્લિષ્ટં તદ્દાનં રાજસં સ્મૃતમ્ ||૧૭-૨૧||

અદેશકાલે યદ્દાનમપાત્રેભ્યશ્ચ દીયતે |

અસત્કૃતમવજ્ઞાતં તત્તામસમુદાહૃતમ્ ||૧૭-૨૨||

ૐતત્સદિતિ નિર્દેશો બ્રહ્મણસ્ત્રિવિધઃ સ્મૃતઃ |

બ્રાહ્મણાસ્તેન વેદાશ્ચ યજ્ઞાશ્ચ વિહિતાઃ પુરા ||૧૭-૨૩||

તસ્માદોમિત્યુદાહૃત્ય યજ્ઞદાનતપઃક્રિયાઃ |

પ્રવર્તન્તે વિધાનોક્તાઃ સતતં બ્રહ્મવાદિનામ્ ||૧૭-૨૪||

તદિત્યનભિસન્ધાય ફલં યજ્ઞતપઃક્રિયાઃ |

દાનક્રિયાશ્ચ વિવિધાઃ ક્રિયન્તે મોક્ષકાઙ્ક્ષિભિઃ ||૧૭-૨૫||

સદ્ભાવે સાધુભાવે ચ સદિત્યેતત્પ્રયુજ્યતે |

પ્રશસ્તે કર્મણિ તથા સચ્છબ્દઃ પાર્થ યુજ્યતે ||૧૭-૨૬||

યજ્ઞે તપસિ દાને ચ સ્થિતિઃ સદિતિ ચોચ્યતે |

કર્મ ચૈવ તદર્થીયં સદિત્યેવાભિધીયતે ||૧૭-૨૭||

અશ્રદ્ધયા હુતં દત્તં તપસ્તપ્તં કૃતં ચ યત્ |

અસદિત્યુચ્યતે પાર્થ ન ચ તત્પ્રેત્ય નો ઇહ ||૧૭-૨૮||