श्रद्धात्रयविभागयोग
अब सत्रहौँ अध्याय
श्लोक १
अर्जुन उवाच |
ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयान्विताः |
तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः ||१७-१||
Translation
।।१७.१।। अर्जुनले सोध्नुभयो -- हे कृष्ण ! शास्त्रविधि त्यागेर श्रद्धापूर्वक यज्ञ (पूजा) गर्नेहरूको निष्ठा कस्तो हुन्छ? के त्यो सात्त्विक, राजसिक वा तामसिक हुन्छ?
श्लोक २
श्रीभगवानुवाच |
त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा |
सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां शृणु ||१७-२||
Translation
।।१७.२।। श्री भगवान्ले भन्नुभयो -- देहधारीहरूको स्वभावजन्य श्रद्धा तीन प्रकारको हुन्छ - सात्त्विकी, राजसी र तामसी। त्यसका बारेमा मबाट सुन।
श्लोक ३
सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत |
श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः ||१७-३||
Translation
।।१७.३।। हे भारत ! सबै मानिसको श्रद्धा उनीहरूको अन्तःकरणको स्वभाव अनुसार हुन्छ। यो पुरुष श्रद्धामय छ, त्यसैले जसको जस्तो श्रद्धा छ, ऊ त्यस्तै हुन्छ।
श्लोक ४
यजन्ते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः |
प्रेतान्भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः ||१७-४||
Translation
।।१७.४।। सात्त्विक मानिसहरू देवतालाई पुज्छन्, राजस मानिसहरू यक्ष र राक्षसलाई पुज्छन्, र अन्य तामसी मानिसहरू प्रेत र भूतगणलाई पुज्छन्।
श्लोक ५ र ६
अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः |
दम्भाहंकारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः ||१७-५||
कर्षयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः |
मां चैवान्तःशरीरस्थं तान्विद्ध्यासुरनिश्चयान् ||१७-६||
Translation
।।१७.५-६।। शास्त्रविधि विपरीत घोर तपस्या गर्ने, दम्भ, अहंकार, काम र रागले युक्त, शरीरभित्र रहेका भूतगण र मलाई पनि कष्ट दिने अविवेकी मानिसहरूलाई आसुरी निश्चय भएका जान।
श्लोक ७
आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः |
यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं शृणु ||१७-७||
Translation
।।१७.७।। सबैको प्रिय भोजन पनि तीन प्रकारको हुन्छ। त्यसैगरी यज्ञ, तप र दान पनि तीन प्रकारका हुन्छन्। तिनको भेद मबाट सुन।
श्लोक ८
आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः |
रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः ||१७-८||
Translation
।।१७.८।। आयु, सत्त्व, बल, आरोग्य, सुख र प्रीति बढाउने, रसयुक्त, स्निग्ध, स्थिर र मनलाई प्रसन्न पार्ने आहार सात्त्विक मानिसलाई प्रिय हुन्छ।
श्लोक ९
कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः |
आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः ||१७-९||
Translation
।।१७.९।। तितो, अमिलो, नुनिलो, अति तातो, तीखो, सुख्खा र दाह उत्पन्न गर्ने, दुःख, शोक र रोग दिने आहार राजस मानिसलाई प्रिय हुन्छ।
श्लोक १०
यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत् |
उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम् ||१७-१०||
Translation
।।१७.१०।। आधा पाकेको, रसरहित, दुर्गन्धित, बासी, जुठो र अपवित्र भोजन तामस मानिसलाई प्रिय हुन्छ।
श्लोक ११
अफलाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते |
यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः ||१७-११||
Translation
।।१७.११।। शास्त्रविधि अनुसार, फलको आकांक्षा नराखी, 'यो मेरो कर्तव्य हो' भनी मनमा दृढ निश्चय गरेर गरिने यज्ञ सात्त्विक हुन्छ।
श्लोक १२
अभिसन्धाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् |
इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम् ||१७-१२||
Translation
।।१७.१२।। हे भरतश्रेष्ठ ! फलको इच्छा राखेर र दम्भका लागि गरिने यज्ञलाई राजस यज्ञ भनी जान।
श्लोक १३
विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम् |
श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते ||१७-१३||
Translation
।।१७.१३।। शास्त्रविधिहीन, अन्नदान नभएको, मन्त्ररहित, दक्षिणारहित र श्रद्धाविहीन यज्ञलाई तामस यज्ञ भनिन्छ।
श्लोक १४
देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम् |
ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते ||१७-१४||
Translation
।।१७.१४।। देवता, ब्राह्मण, गुरु र ज्ञानीहरूको पूजा, शौच, सरलता, ब्रह्मचर्य र अहिंसालाई शारीरिक तप भनिन्छ।
श्लोक १५
अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् |
स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते ||१७-१५||
Translation
।।१७.१५।। उद्वेग नदिने, सत्य, प्रिय र हितकारी वचन बोल्नु तथा वेदको स्वाध्याय गर्नुलाई वाचिक तप भनिन्छ।
श्लोक १६
मनः प्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः |
भावसंशुद्धिरित्येतत्तपो मानसमुच्यते ||१७-१६||
Translation
।।१७.१६।। मनको प्रसन्नता, सौम्यता, मौन, आत्मसंयम र भावको शुद्धि - यसलाई मानसिक तप भनिन्छ।
श्लोक १७
श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्त्रिविधं नरैः |
अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते ||१७-१७||
Translation
।।१७.१७।। फलको आकांक्षा नराख्ने योगीहरूद्वारा परम श्रद्धाका साथ गरिएको यो त्रिविध तप सात्त्विक भनिन्छ।
श्लोक १८
सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत् |
क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम् ||१७-१८||
Translation
।।१७.१८।। सत्कार, मान र पूजाका लागि वा दम्भका लागि गरिने तप अनिश्चित र क्षणिक हुनाले राजस भनिन्छ।
श्लोक १९
मूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपः |
परस्योत्सादनार्थं वा तत्तामसमुदाहृतम् ||१७-१९||
Translation
।।१७.१९।। मूढतापूर्वक आफैंलाई पीडा दिएर वा अरूको विनाशका लागि गरिने तप तामस भनिन्छ।
श्लोक २०
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे |
देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम् ||१७-२०||
Translation
।।१७.२०।। 'दान दिनु कर्तव्य हो' भनी योग्य देश, काल र पात्रलाई प्रत्युपकारको आशा नराखी दिइने दान सात्त्विक मानिन्छ।
श्लोक २१
यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः |
दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम् ||१७-२१||
Translation
।।१७.२१।। जुन दान प्रत्युपकारको उद्देश्यले वा फलको कामना राखेर क्लेशपूर्वक दिइन्छ, त्यो दान राजस मानिन्छ।
श्लोक २२
अदेशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते |
असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम् ||१७-२२||
Translation
।।१७.२२।। सत्कार नगरी, तिरस्कारपूर्वक, अयोग्य देश-कालमा र कुपात्रलाई दिइने दान तामस भनिन्छ।
श्लोक २३
ॐतत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः |
ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ||१७-२३||
Translation
।।१७.२३।। 'ॐ तत् सत्' - यो ब्रह्मको त्रिविध नाम हो। यसैबाट आदिकालमा ब्राह्मण, वेद र यज्ञको सृष्टि भएको हो।
श्लोक २४
तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः |
प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम् ||१७-२४||
Translation
।।१७.२४।। त्यसैले ब्रह्मवादीहरूका यज्ञ, दान र तपका क्रियाहरू सधैं 'ॐ' उच्चारण गरेरै सुरु हुन्छन्।
श्लोक २५
तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः |
दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षिभिः ||१७-२५||
Translation
।।१७.२५।। 'तत्' शब्द उच्चारण गरी फलको इच्छा नराखी मोक्षका आकांक्षीहरूले यज्ञ, तप र दानका विविध कर्म गर्दछन्।
श्लोक २६
सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यते |
प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते ||१७-२६||
Translation
।।१७.२६।। हे पार्थ ! 'सत्' शब्दको प्रयोग सद्भाव र साधुभावमा हुन्छ, र शुभ कर्ममा पनि 'सत्' शब्द प्रयोग गरिन्छ।
More than just reading—
Create your own meditative videos.
Transform sacred verses into beautiful, cinematic videos to share with the world. Choose your background, add chanting audio, and spread the light of the Gita in a modern format.
Download the app for these features
- High-quality background artwork
- Synced Sanskrit & Meaning text
- Immersive Chanting & Music
.jpg)
experience the deep immersion
Embark on a cinematic spiritual journey with the full version of Nitya Gita. High-quality chanting, authentic translations, and a peaceful meditation sanctuary in the palm of your hand.
