বিশ্বরূপদৰ্শনযোগ

অৰ্জুন উবাচ |

মদনুগ্রহায় পরমং গুহ্যমध्यात्मসংজ্ঞিতম্ |

যত্ত্বয়োক্তং বচস্তেন মোহোহয়ং বিগতো মম ||১১-১||

ভৱাপ্যয়ৌ হি ভূতানাং শ্ৰুতৌ বিস্তৰশো ময়া |

ত্বত্তঃ কমলপত্ৰাক্ষ মাহাত্ম্যমপি চাব্যয়ম্ ||১১-২||

এবমেতদ্যথাথ ত্বমাত্মানং পৰমেশ্বৰ |

দ্ৰষ্টুমিচ্ছামি তে ৰূপমৈশ্বৰং পুৰুষোত্তম ||১১-৩||

মন্যসে যদি তচ্ছক্যং ময়া দ্ৰষ্টুমিতি প্ৰভো |

যোগেশ্বৰ ততো মে ত্বং দৰ্শয়াত্মানমব্যয়ম্ ||১১-৪||

শ্ৰীভগৱানুবাচ |

পশ্য মে পাৰ্থ ৰূপাণি শতশোঽথ সহস্ৰশঃ |

নানাবিধানি দিব্যানি নানাবৰ্ণা কৃতীনি চ ||১১-৫||

পশ্যাদিত্যান্বসূনৰুদ্ৰানশ্বিনৌ মৰুতস্তথা |

বহূ্যদৃষ্টপূৰ্বাণি পশ্যাশ্চৰ্যাণি ভাৰত ||১১-৬||

ইহৈকস্থং জগৎকৃৎস্নং পশ্যাদ্য সচৰাচৰম্ |

মম দেহে গুড়াকেশ যচ্চান্যদ্ দ্ৰষ্টুমিচ্ছসি ||১১-৭||

ন তু মাং শক্যসে দ্ৰষ্টুমনেনৈব স্বচক্ষুষা |

দিব্যং দদামি তে চক্ষুঃ পশ্য মে যোগমৈশ্বৰম্ ||১১-৮||

সঞ্জয় উবাচ |

এবমুক্ত্বা ততো ৰাজনমহাযোগেশ্বৰো হৰিঃ |

দৰ্শয়ামাস পাৰ্থায় পৰমং ৰূপমৈশ্বৰম্ ||১১-৯||

অনেকবক্ত্ৰনয়নমনেকাদ্ভুতদৰ্শনম্ |

অনেকদিব্যাভৰণং দিব্যানেকোদ্যতায়ুধম্ ||১১-১০||

দিব্যমাল্যাম্বৰধৰং দিব্যগন্ধানুলেপনম্ |

সৰ্বাশ্চৰ্যময়ং দেৱমনন্তং বিশ্বতোমুখম্ ||১১-১১||

দিবি সূৰ্যসহস্ৰস্য ভৱেদ্যুগপদুত্তিষ্ঠা |

যদি ভাঃ সদৃশী সা স্যাদ্ভাসস্তস্য মহাত্মনঃ ||১১-১২||

তত্ৰৈকস্থং জগৎকৃৎস্নং প্ৰবিভক্তমলেকধা |

অপশ্যদ্দেৱদেৱস্য শৰীৰে পাণ্ডৱস্তদা ||১১-১৩||

ততঃ স বিস্ময়াৱিষ্টো হৃষ্টৰোমা ধনঞ্জয়ঃ |

প্ৰণম্য শিৰসা দেৱং কৃতাঞ্জলিৰভাষত ||১১-১৪||

অৰ্জুন উবাচ |

পশ্যামি দেৱাংস্তব দেৱ দেহে

সৰ্বাংস্তথা ভূতবিশেষসঙ্খান্ |

ব্ৰহ্মাণমীশং কমলাসনস্থ-

মৃষীংশ্চ সৰ্বানুগাংশ্চ দিব্যান্ ||১১-১৫||

অনেকবাহূদৰবক্ত্ৰনেত্ৰং

পশ্যামি ত্বাং সৰ্বতোঽনন্তৰূপম্ |

নান্তং ন মধ্যং ন পুনস্তৱাদিং

পশ্যামি বিশ্বেশ্বৰ বিশ্বৰূপ ||১১-১৬||

কিৰীটিনং গদিনং চক্ৰিণং চ

তেজোৰাশিং সৰ্বতো দীপ্তিমন্তম্ |

পশ্যামি ত্বাং দুৰ্নিৰীক্ষ্যং সমন্তাদ

দীপ্তানলাৰ্কদ্যুতিমপ্ৰমেয়ম্ ||১১-১৭||

ত্বমক্ষৰং পৰমং বেদিতব্যং

ত্বমস্য বিশ্বস্য পৰং নিধানম্ |

ত্বমব্যয়ঃ শাশ্বতধৰ্মগোপ্তা

সনাতনস্ত্বং পুৰুষো মতো মে ||১১-১৮||

অনাদিমধ্যান্তমনন্তবীৰ্য-

মনন্তবাহুং শশিশূৰ্যনেত্ৰম্ |

পশ্যামি ত্বাং দীপ্তহুতাশবক্ত্ৰং

স্বতেজসা বিশ্বমিদং তপন্তম্ ||১১-১৯||

দ্যাৱাপৃথিব্যোৰিদমন্তৰং হি

ব্যাপ্তং ত্বয়ৈকেন দিশশ্চ সৰ্বাঃ |

দৃষ্ট্বাদ্ভুতং ৰূপমুগ্ৰং তৱেদং

লোকত্ৰয়ং প্ৰব্যথিতং মহাত্মন্ ||১১-২০||

অমী হি ত্বাং সুৰসঙ্ঘা বিশন্তি

কেচিদ্ভীতাঃ প্ৰাঞ্জলয়ো গৃণন্তি |

স্বস্তীত্যুক্ত্বা মহৰ্ষিসিদ্ধসঙ্ঘাঃ

স্তুবন্তি ত্বাং স্তুতিভিঃ পুষ্কলাভিঃ ||১১-২১||

ৰুদ্ৰাদিত্যা বসবো যে চ সাধ্য

বিশ্বেঽশ্বিনৌ মৰুতশ্চোষ্ণপাশ্চ |

গন্ধৰ্বযক্ষাসুৰসিদ্ধসঙ্ঘা

বীক্ষন্তে ত্বাং বিস্মিতাশ্চৈব সৰ্বে ||১১-২২||

ৰূপং মহত্তে বহুৱক্ত্ৰনেত্ৰং

মহাবাহো বহুবাহূৰুপাদম্ |

বহূদৰং বহু দংষ্ট্ৰাকৰালং

দৃষ্ট্বা লোকাঃ প্ৰব্যথিতাস্তথাহম্ ||১১-২৩||

নভঃস্পৃশং দীপ্তমনেকবৰ্ণং

ব্যাত্তাননং দীপ্তবিশালনেত্ৰম্ |

দৃষ্ট্বা হি ত্বাং প্ৰব্যথিতান্তৰাত্মা

ধৃতিং ন বিন্দামি শমং চ বিষ্ণো ||১১-২৪||

দংষ্ট্ৰাকৰালানি চ তে মুখানি

দৃষ্ট্বৈব কালানলসন্নিভানি |

দিশো ন জানে ন লভে চ শৰ্ম

প্ৰসীদ দেৱেশ জগন্নিবাস ||১১-২৫||

অমী চ ত্বাং ধৃতৰাষ্ট্ৰস্য পুত্ৰাঃ

সৰ্বে সহৈৱাৱনিপালসঙ্ঘৈঃ |

ভীষ্মো দ্ৰোণঃ সূতপুত্ৰস্তথাসৌ

সহাস্মদীয়ৈৰপি যোধমুখ্যৈঃ ||১১-২৬||

ৱক্ত্ৰাণি তে ত্বৰমাণা বিশন্তি

দংষ্ট্ৰাকৰালানি ভয়ানকানি |

কেচিদ্বিলগ্না দশনান্তৰেযু

সন্দৃশ্যন্তে চূৰ্ণিতৈৰুত্তমাঙ্গৈঃ ||১১-২৭||

যথা নদীনাং বহৱোঽম্বুৱেগাঃ

সমুদ্ৰমেৱাভিমুখা দ্ৰৱন্তি |

তথা তৱামী নৰলোকবীৰা

বিশন্তি ৱক্ত্ৰাণ্যভিবিজ্বলন্তি ||১১-২৮||

যথা প্ৰদীপ্তং জ্বলনং পতঙ্গা

বিশন্তি নাশায় সমৃদ্ধৱেগাঃ |

তথৈৱ নাশায় বিশন্তি লোকাস্ত-

তৱাপি ৱক্ত্ৰাণি সমৃদ্ধৱেগাঃ ||১১-২৯||

লেলিহ্যসে গ্ৰসমানঃ সমন্তাল-

লোকানসমগ্ৰান্বদনৈৰ্জ্বলদ্ভিঃ |

তেজোভিৰাপূৰ্য জগৎসমগ্ৰং

ভাসস্তৱোগ্ৰাঃ প্ৰতপন্তি বিষ্ণো ||১১-৩০||

আখ্যাহি মে কো ভৱানুদ্ৰৰূপো

নমোঽস্তু তে দেৱবৰ প্ৰসীদ |

বিজ্ঞাতুমিচ্ছামি ভৱন্তমাদ্যং

ন হি প্ৰজানামি তৱ প্ৰবৃত্তিম্ ||১১-৩১||

শ্ৰীভগৱানুবাচ |

কালোঽস্মি লোকক্ষয়কৃৎপ্ৰবৃদ্ধো

লোকানসমাহৰ্তুমিহ প্ৰবৃত্তঃ |

ঋতেঽপি ত্বাং ন ভৱিষ্যন্তি সৰ্বে

য়েঽৱস্থিতাঃ প্ৰত্যনীকেষু যোধাঃ ||১১-৩২||

তস্মাত্ত্বমুত্তিষ্ঠ যশো লভস্ব

জিত্বা শত্ৰূন্ ভুঙ্ক্ষ্ব ৰাজ্যং সমৃদ্ধম্ |

ময়ৈৱৈতে নিহতাঃ পূৰ্বমেৱ

নিমিত্তমাত্ৰং ভৱ সব্যসাচিন্ ||১১-৩৩||

দ্ৰোণং চ ভীষ্মং চ জয়দ্ৰথং চ

কৰ্ণং তথান্যানপি যোধৱীৰান্ |

ময়া হতাংস্ত্বং জহি মা ব্যথিষ্ঠা

যুধ্যস্ব জেতাসি ৰণে সপত্নান্ ||১১-৩৪||

সঞ্জয় উবাচ |

এতচ্ছ্ৰুত্বা বচনং কেশৱস্য

কৃতাঞ্জলিৰ্বেপমানঃ কিৰীটী |

নমস্কৃত্বা ভূয় এৱাহ কৃষ্ণং

সগদ্গদং ভীতভীতঃ প্ৰণম্য ||১১-৩৫||

অৰ্জুন উবাচ |

স্থানে হৃষীকেশ তৱ প্ৰকীৰ্ত্যা

জগৎপ্ৰহৃষ্যত্যনুৰজ্যতে চ |

ৰক্ষাংসি ভীতাঁনি দিশো দ্ৰৱন্তি

সৰ্বে নমস্যন্তি চ সিদ্ধসঙ্ঘাঃ ||১১-৩৬||

কস্মাচ্চ তে ন নমেরন্মহাত্মন্

গৰীয়সে ব্ৰহ্মণোঽপ্যাদিকৰ্ত্ৰে |

অনন্ত দেৱেশ জগন্নিবাস

ত্বমক্ষৰং সদসত্তৎপৰং যৎ ||১১-৩৭||

ত্বমাদিদেৱঃ পুৰুষঃ পুৰাণস্ত-

ত্বমস্য বিশ্বস্য পৰং নিধানম্ |

বেত্তাসি বেদ্যং চ পৰং চ ধাম

ত্বয়া ততং বিশ্বমনন্তৰূপ ||১১-৩৮||

ৱায়ুৰ্যমোঽগ্নিৰ্বৰুণঃ শশাঙ্কঃ

প্ৰজাপতিস্ত্বং প্ৰপিতামহশ্চ |

নমো নমস্তেঽস্তু সহস্ৰকৃত্বঃ

পুনশ্চ ভূয়োঽপি নমো নমস্তে ||১১-৩৯||

নমঃ পুৰস্তাদথ পৃষ্ঠতস্তে

নমোঽস্তু তে সৰ্বত এৱ সৰ্ব |

অনন্তবীৰ্যামিতবিক্ৰমস্ত্বং

সৰ্বং সমাপ্নোষি ততোঽসি সৰ্বঃ ||১১-৪০||

সখেতি মত্বা প্ৰসভং যদুক্তং

হে কৃষ্ণ হে যাদৱ হে সখেতি |

অজানতা মহিমানং তৱেদং

ময়া প্ৰমাদাৎপ্ৰণয়েন বাপি ||১১-৪১||

যচ্চাৱহাসাৰ্থমসৎকৃতোঽসি

ৱিহাৰশয্যাসনভোজনেষু |

একোঽথৱাপ্যচ্যুত তৎসমক্ষং

তৎক্ষাময়ে ত্বামহমপ্ৰমেয়ম্ ||১১-৪২||

পিতাতি লোকস্য চৰাচৰস্য

ত্বমস্য পূজ্যশ্চ গুৰুৰ্গৰীয়ান্ |

ন ত্বৎসমোঽস্ত্যভ্যধিকঃ কুতোঽন্যো

লোকত্ৰয়েঽপ্যপ্ৰতিমপ্ৰভাৱ ||১১-৪৩||

তস্মাৎপ্ৰণম্য প্ৰণিধায় কায়ং

প্ৰসাদয়ে ত্বামহমীশমীড্যম্ |

পিতেৱ পুত্ৰস্য সখেৱ সখ্যুঃ

প্ৰিয়ঃ প্ৰিয়ায়াৰ্হসি দেৱ সোঢ়ুম্ ||১১-৪৪||

অদৃষ্টপূৰ্বং হৃষিতোঽস্মি দৃষ্ট্বা

ভয়েন চ প্ৰব্যথিতং মনো মে |

তদেৱ মে দৰ্শয় দেৱ ৰূপং

প্ৰসীদ দেৱেশ জগন্নিবাস ||১১-৪৫||

কিৰীটিনং গদিনং চক্ৰহস্তং

ইচ্ছামি ত্বাং দ্ৰষ্টুমহং তথৈৱ |

তেনৈৱ ৰূপেণ চতুৰ্ভুজেন

সহস্ৰবাহো ভৱ বিশ্বমূৰ্তে ||১১-৪৬||

শ্ৰীভগৱানুবাচ |

ময়া প্ৰসন্নেন তৱাৰ্জুনেদং

ৰূপং পৰং দৰ্শিতমাত্মযোগাৎ |

তেজোময়ং বিশ্বমনন্তমাদ্যং

যন্মে ত্বদন্যেন ন দৃষ্টপূৰ্বম্ ||১১-৪৭||

ন বেদযজ্ঞাধ্যায়নৈৰ্ন দানৈৰ্-

ন চ ক্ৰিয়াভিৰ্ন তপোভিৰুগ্ৰৈঃ |

এৱংৰূপঃ শক্য অহং নৃলোকে

দ্ৰষ্টুং ত্বদন্যেন কুৰুপ্ৰৱীৰ ||১১-৪৮||

মা তে ব্যথা মা চ বিমূঢ়ভাৱো

দৃষ্ট্বা ৰূপং ঘোৰমীদৃঙ্মমেদম্ |

ব্যপেতভীঃ প্ৰীতমনাঃ পুনস্ত্বং

তদেৱ মে ৰূপমিদং প্ৰপশ্য ||১১-৪৯||

সঞ্জয় উবাচ |

ইত্যৰ্জুনং বাসুদেৱস্তথোক্ত্বা

স্বকং ৰূপং দৰ্শয়ামাস ভূয়ঃ |

আশ্বাসয়ামাস চ ভীতমেনং

ভূত্বা পুনঃ সৌম্যৱপুৰ্মহাত্মা ||১১-৫০||

অৰ্জুন উবাচ |

দৃষ্ট্বেদং মানুষং ৰূপং তৱ সৌম্যং জনাৰ্দন |

ইদানীমস্মি সংবৃত্তঃ সচেতাঃ প্ৰকৃতিং গতঃ ||১১-৫১||

শ্ৰীভগৱানুবাচ |

সুদুৰ্দ্ৰশমিদং ৰূপং দৃষ্টৱানসি যন্মম |

দেৱা অপ্যস্য ৰূপস্য নিত্যং দৰ্শনকাঙ্ক্ষিণঃ ||১১-৫২||

নাহং বেদৈৰ্ন তপসা ন দানেন ন চেজ্যয়া |

শক্য এৱংবিধো দ্ৰষ্টুং দৃষ্টৱানসি মাং যথা ||১১-৫৩||

ভক্ত্যা ত্বনন্যয়া শক্য অহমেৱংবিধোঽৰ্জুন |

জ্ঞাতুং দ্ৰষ্টুং চ তত্ত্বেন প্ৰৱেশ্টুং চ পৰন্তপ ||১১-৫৪||

মৎকৰ্মকৃন্মৎপৰমো মদ্ভক্তঃ সঙ্গবৰ্জিতঃ |

নিৰ্বৈৰঃ সৰ্বভূতেষু যঃ স মামেতি পাণ্ডৱ ||১১-৫৫||