విశ్వరూపదర్శనయోగ

అర్జున ఉవాచ |

మదనుగ్రహాయ పరమం గుహ్యమధ్యాత్మసంజ్ఞితమ్ |

యత్త్వయోక్తం వచస్తేన మోహోఽయం విగతో మమ ||౧౧-౧||

భవాప్యయౌ హి భూతానాం శ్రుతౌ విస్తరశో మయా |

త్వత్తః కమలపత్రాక్ష మాహాత్మ్యమపి చావ్యయమ్ ||౧౧-౨||

ఏవమేతద్యథాత్థ త్వమాత్మానం పరమేశ్వర |

ద్రష్టుమిచ్ఛామి తే రూపమైశ్వరం పురుషోత్తమ ||౧౧-౩||

మన్యసే యది తచ్ఛక్యం మయా ద్రష్టుమితి ప్రభో |

యోగేశ్వర తతో మే త్వం దర్శయాత్మానమవ్యయమ్ ||౧౧-౪||

శ్రీభగవానువాచ |

పశ్య మే పార్థ రూపాణి శతశోఽథ సహస్రశః |

నానావిధాని దివ్యాని నానావర్ణాకృతీని చ ||౧౧-౫||

పశ్యాదిత్యాన్వసూన్రుద్రానశ్వినౌ మరుతస్తథా |

బహూన్యదృష్టపూర్వాణి పశ్యాశ్చర్యాణి భారత ||౧౧-౬||

ఇహైకస్థం జగత్కృత్స్నం పశ్యాద్య సచరాచరమ్ |

మమ దేహే గుడాకేశ యచ్చాన్యద్ ద్రష్టుమిచ్ఛసి ||౧౧-౭||

న తు మాం శక్యసే ద్రష్టుమనేనైవ స్వచక్షుషా |

దివ్యం దదామి తే చక్షుః పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్ ||౧౧-౮||

సఞ్జయ ఉవాచ |

ఏవముక్త్వా తతో రాజన్మహాయోగేశ్వరో హరిః |

దర్శయామాస పార్థాయ పరమం రూపమైశ్వరమ్ ||౧౧-౯||

అనేకవక్త్రనయనమనేకాద్భుతదర్శనమ్ |

అనేకదివ్యాభరణం దివ్యానేకోద్యతాయుధమ్ ||౧౧-౧౦||

దివ్యమాల్యామ్బరధరం దివ్యగన్ధానులేపనమ్ |

సర్వాశ్చర్యమయం దేవమనన్తం విశ్వతోముఖమ్ ||౧౧-౧౧||

దివి సూర్యసహస్రస్య భవేద్యుగపదుత్థితా |

యది భాః సదృశీ సా స్యాద్భాసస్తస్య మహాత్మనః ||౧౧-౧౨||

తత్రైకస్థం జగత్కృత్స్నం ప్రవిభక్తమనేకధా |

అపశ్యద్దేవదేవస్య శరీరే పాణ్డవస్తదా ||౧౧-౧౩||

తతః స విస్మయావిష్టో హృష్టరోమా ధనఞ్జయః |

ప్రణమ్య శిరసా దేవం కృతాఞ్జలిరభాషత ||౧౧-౧౪||

అర్జున ఉవాచ |

పశ్యామి దేవాంస్తవ దేవ దేహే

సర్వాంస్తథా భూతవిశేషసఙ్ఘాన్ |

బ్రహ్మాణమీశం కమలాసనస్థ-

మృషీంశ్చ సర్వానురగాంశ్చ దివ్యాన్ ||౧౧-౧౫||

అనేకబాహూదరవక్త్రనేత్రం

పశ్యామి త్వాం సర్వతోఽనన్తరూపమ్ |

నాన్తం న మధ్యం న పునస్తవాదిం

పశ్యామి విశ్వేశ్వర విశ్వరూప ||౧౧-౧౬||

కిరీటినం గదినం చక్రిణం చ

తేజోరాశిం సర్వతో దీప్తిమన్తమ్ |

పశ్యామి త్వాం దుర్నిరీక్ష్యం సమన్తాద్

దీప్తానలార్కద్యుతిమప్రమేయమ్ ||౧౧-౧౭||

త్వమక్షరం పరమం వేదితవ్యం

త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్ |

త్వమవ్యయః శాశ్వతధర్మగోప్తా

సనాతనస్త్వం పురుషో మతో మే ||౧౧-౧౮||

అనాదిమధ్యాన్తమనన్తవీర్య-

మనన్తబాహుం శశిసూర్యనేత్రమ్ |

పశ్యామి త్వాం దీప్తహుతాశవక్త్రం

స్వతేజసా విశ్వమిదం తపన్తమ్ ||౧౧-౧౯||

ద్యావాపృథివ్యోరిదమన్తరం హి

వ్యాప్తం త్వయైకేన దిశశ్చ సర్వాః |

దృష్ట్వాద్భుతం రూపముగ్రం తవేదం

లోకత్రయం ప్రవ్యథితం మహాత్మన్ ||౧౧-౨౦||

అమీ హి త్వాం సురసఙ్ఘా విశన్తి

కేచిద్భీతాః ప్రాఞ్జలయో గృణన్తి |

స్వస్తీత్యుక్త్వా మహర్షిసిద్ధసఙ్ఘాః

స్తువన్తి త్వాం స్తుతిభిః పుష్కలాభిః ||౧౧-౨౧||

రుద్రాదిత్యా వసవో యే చ సాధ్యా

విశ్వేఽశ్వినౌ మరుతశ్చోష్మపాశ్చ |

గన్ధర్వయక్షాసురసిద్ధసఙ్ఘా

వీక్షన్తే త్వాం విస్మితాశ్చైవ సర్వే ||౧౧-౨౨||

రూపం మహత్తే బహువక్త్రనేత్రం

మహాబాహో బహుబాహూరుపాదమ్ |

బహూదరం బహుదంష్ట్రాకరాలం

దృష్ట్వా లోకాః ప్రవ్యథితాస్తథాహమ్ ||౧౧-౨౩||

నభఃస్పృశం దీప్తమనేకవర్ణం

వ్యాత్తాననం దీప్తవిశాలనేత్రమ్ |

దృష్ట్వా హి త్వాం ప్రవ్యథితాన్తరాత్మా

ధృతిం న విన్దామి శమం చ విష్ణో ||౧౧-౨౪||

దంష్ట్రాకరాలాని చ తే ముఖాని

దృష్ట్వైవ కాలానలసన్నిభాని |

దిశో న జానే న లభే చ శర్మ

ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస ||౧౧-౨౫||

అమీ చ త్వాం ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాః

సర్వే సహైవావనిపాలసఙ్ఘైః |

భీష్మో ద్రోణః సూతపుత్రస్తథాసౌ

సహాస్మదీయైరపి యోధముఖ్యైః ||౧౧-౨౬||

వక్త్రాణి తే త్వరమాణా విశన్తి

దంష్ట్రాకరాలాని భయానకాని |

కేచిద్విలగ్నా దశనాన్తరేషు

సన్దృశ్యన్తే చూర్ణితైరుత్తమాఙ్గైః ||౧౧-౨౭||

యథా నదీనాం బహవోఽమ్బువేగాః

సముద్రమేవాభిముఖా ద్రవన్తి |

తథా తవామీ నరలోకవీరా

విశన్తి వక్త్రాణ్యభివిజ్వలన్తి ||౧౧-౨౮||

యథా ప్రదీప్తం జ్వలనం పతఙ్గా

విశన్తి నాశాయ సమృద్ధవేగాః |

తథైవ నాశాయ విశన్తి లోకాస్-

తవాపి వక్త్రాణి సమృద్ధవేగాః ||౧౧-౨౯||

లేలిహ్యసే గ్రసమానః సమన్తాల్-

లోకాన్సమగ్రాన్వదనైర్జ్వలద్భిః |

తేజోభిరాపూర్య జగత్సమగ్రం

భాసస్తవోగ్రాః ప్రతపన్తి విష్ణో ||౧౧-౩౦||

ఆఖ్యాహి మే కో భవానుగ్రరూపో

నమోఽస్తు తే దేవవర ప్రసీద |

విజ్ఞాతుమిచ్ఛామి భవన్తమాద్యం

న హి ప్రజానామి తవ ప్రవృత్తిమ్ ||౧౧-౩౧||

శ్రీభగవానువాచ |

కాలోఽస్మి లోకక్షయకృత్ప్రవృద్ధో

లోకాన్సమాహర్తుమిహ ప్రవృత్తః |

ఋతేఽపి త్వాం న భవిష్యన్తి సర్వే

యేఽవస్థితాః ప్రత్యనీకేషు యోధాః ||౧౧-౩౨||

తస్మాత్త్వముత్తిష్ఠ యశో లభస్వ

జిత్వా శత్రూన్ భుఙ్క్ష్వ రాజ్యం సమృద్ధమ్ |

మయైవైతే నిహతాః పూర్వమేవ

నిమిత్తమాత్రం భవ సవ్యసాచిన్ ||౧౧-౩౩||

ద్రోణం చ భీష్మం చ జయద్రథం చ

కర్ణం తథాన్యానపి యోధవీరాన్ |

మయా హతాంస్త్వం జహి మా వ్యథిష్ఠా

యుధ్యస్వ జేతాసి రణే సపత్నాన్ ||౧౧-౩౪||

సఞ్జయ ఉవాచ |

ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచనం కేశవస్య

కృతాఞ్జలిర్వేపమానః కిరీటీ |

నమస్కృత్వా భూయ ఏవాహ కృష్ణం

సగద్గదం భీతభీతః ప్రణమ్య ||౧౧-౩౫||

అర్జున ఉవాచ |

స్థానే హృషీకేశ తవ ప్రకీర్త్యా

జగత్ప్రహృష్యత్యనురజ్యతే చ |

రక్షాంసి భీతాని దిశో ద్రవన్తి

సర్వే నమస్యన్తి చ సిద్ధసఙ్ఘాః ||౧౧-౩౬||

కస్మాచ్చ తే న నమేరన్మహాత్మన్

గరీయసే బ్రహ్మణోఽప్యాదికర్త్రే |

అనన్త దేవేశ జగన్నివాస

త్వమక్షరం సదసత్తత్పరం యత్ ||౧౧-౩౭||

త్వమాదిదేవః పురుషః పురాణస్-

త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్ |

వేత్తాసి వేద్యం చ పరం చ ధామ

త్వయా తతం విశ్వమనన్తరూప ||౧౧-౩౮||

వాయుర్యమోఽగ్నిర్వరుణః శశాఙ్కః

ప్రజాపతిస్త్వం ప్రపితామహశ్చ |

నమో నమస్తేఽస్తు సహస్రకృత్వః

పునశ్చ భూయోఽపి నమో నమస్తే ||౧౧-౩౯||

నమః పురస్తాదథ పృష్ఠతస్తే

నమోఽస్తు తే సర్వత ఏవ సర్వ |

అనన్తవీర్యామితవిక్రమస్త్వం

సర్వం సమాప్నోషి తతోఽసి సర్వః ||౧౧-౪౦||

సఖేతి మత్వా ప్రసభం యదుక్తం

హే కృష్ణ హే యాదవ హే సఖేతి |

అజానతా మహిమానం తవేదం

మయా ప్రమాదాత్ప్రణయేన వాపి ||౧౧-౪౧||

యచ్చావహాసార్థమసత్కృతోఽసి

విహారశయ్యాసనభోజనేషు |

ఏకోఽథవాప్యచ్యుత తత్సమక్షం

తత్క్షామయే త్వామహమప్రమేయమ్ ||౧౧-౪౨||

పితాసి లోకస్య చరాచరస్య

త్వమస్య పూజ్యశ్చ గురుర్గరీయాన్ |

న త్వత్సమోఽస్త్యభ్యధికః కుతోఽన్యో

లోకత్రయేఽప్యప్రతిమప్రభావ ||౧౧-౪౩||

తస్మాత్ప్రణమ్య ప్రణిధాయ కాయం

ప్రసాదయే త్వామహమీశమీడ్యమ్ |

పితేవ పుత్రస్య సఖేవ సఖ్యుః

ప్రియః ప్రియాయార్హసి దేవ సోఢుమ్ ||౧౧-౪౪||

అదృష్టపూర్వం హృషితోఽస్మి దృష్ట్వా

భయేన చ ప్రవ్యథితం మనో మే |

తదేవ మే దర్శయ దేవ రూపం

ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస ||౧౧-౪౫||

కిరీటినం గదినం చక్రహస్తం

ఇచ్ఛామి త్వాం ద్రష్టుమహం తథైవ |

తేనైవ రూపేణ చతుర్భుజేన

సహస్రబాహో భవ విశ్వమూర్తే ||౧౧-౪౬||

శ్రీభగవానువాచ |

మయా ప్రసన్నేన తవార్జునేదం

రూపం పరం దర్శితమాత్మయోగాత్ |

తేజోమయం విశ్వమనన్తమాద్యం

యన్మే త్వదన్యేన న దృష్టపూర్వమ్ ||౧౧-౪౭||

న వేదయజ్ఞాధ్యయనైర్న దానైర్-

న చ క్రియాభిర్న తపోభిరుగ్రైః |

ఏవంరూపః శక్య అహం నృలోకే

ద్రష్టుం త్వదన్యేన కురుప్రవీర ||౧౧-౪౮||

మా తే వ్యథా మా చ విమూఢభావో

దృష్ట్వా రూపం ఘోరమీదృఙ్మమేదమ్ |

వ్యపేతభీః ప్రీతమనాః పునస్త్వం

తదేవ మే రూపమిదం ప్రపశ్య ||౧౧-౪౯||

సఞ్జయ ఉవాచ |

ఇత్యర్జునం వాసుదేవస్తథోక్త్వా

స్వకం రూపం దర్శయామాస భూయః |

ఆశ్వాసయామాస చ భీతమేనం

భూత్వా పునః సౌమ్యవపుర్మహాత్మా ||౧౧-౫౦||

అర్జున ఉవాచ |

దృష్ట్వేదం మానుషం రూపం తవ సౌమ్యం జనార్దన |

ఇదానీమస్మి సంవృత్తః సచేతాః ప్రకృతిం గతః ||౧౧-౫౧||

శ్రీభగవానువాచ |

సుదుర్దర్శమిదం రూపం దృష్టవానసి యన్మమ |

దేవా అప్యస్య రూపస్య నిత్యం దర్శనకాఙ్క్షిణః ||౧౧-౫౨||

నాహం వేదైర్న తపసా న దానేన న చేజ్యయా |

శక్య ఏవంవిధో ద్రష్టుం దృష్టవానసి మాం యథా ||౧౧-౫౩||

భక్త్యా త్వనన్యయా శక్య అహమేవంవిధోఽర్జున |

జ్ఞాతుం ద్రష్టుం చ తత్త్వేన ప్రవేష్టుం చ పరన్తప ||౧౧-౫౪||

మత్కర్మకృన్మత్పరమో మద్భక్తః సఙ్గవర్జితః |

నిర్వైరః సర్వభూతేషు యః స మామేతి పాణ్డవ ||౧౧-౫౫||