Chapter 2

गणना

ई दोसर अछि

72 Sections
गणना

पद 1

संजय उवाच। तान आ कृपाविस्तमश्रुपूर्ण कुलेक्षणम। विषिष्टण्डन्तु वचनम्मुवाचा मधुसूदन। 2-1।

संजय अवस्थी

Translation

.. 2. 1। संजय कहलनिः मधुसूदन एहि तरहेँ अर्जुनकेँ कहलनि, जकर आँखि करुणा आ दुखसँ भरल छल।

गणना

पद 2

श्रीभगवानुवच। कुस्तावस्तु काश्मलिमिन्डम विशामे कोनसालिस्थम। अनार्यजुस्तम स्वर्ग्यमकीर्तिकर्मार्जुन। 2-2।

श्रीभगवानुवाच

Translation

.. 2. 2। भगवान कहलकनि, "हे अर्जुन! एहि विचित्र स्थान पर अहाँकेँ ई आकर्षण कहाँसँ भेटल? आर्य आचरणक विपरीत ई न स्वर्गक साधन अछि आ न महिमा अनबाक।

गणना

पद 3

कलाभ्यम मा समगमः पार्थ नैतत्वयुपियम।

Translation

.. 2. 3. अरे पार्थ क्लीव, डरपोक नहि बनू। ई अहाँक लेल अनुपयुक्त अछि, ओ! हृदयक छोट-छोट कमजोरी छोड़ि कऽ ठाढ़ भऽ जाउ।

गणना

श्लोक 4

अर्जुन उवाचन। काठी भीष्म महामने द्रोणम सी मधुसूदन। ईशुः प्रतियोत्समी पुजारावरीसुदन। 2-4।

अर्जुन उवाचन

Translation

.. 2. 4. अर्जुन कहलनि, "हे मधुसूदन! हम युद्धक्षेत्रमे भीष्म आ द्रोणसँ तीरसँ कोना लड़ब? ओ अरिसुदन, दुनू पूज्य छथि।

गणना

पद 5

गुरु हठत्व ही महानभवना श्रेया भोक्ता भैक्स्याम्पिहा लोक। हात्वर्तात्मस्तु गुरु निहा भुजिया भोगान रुधिरप्रदिह्याना। 2-5।

Translation

.. 2. 5. एहि महान गुरुसभकेँ मारबाक अपेक्षा एहि संसारमे भिक्षा स्वीकार करब बेसी लाभदायक अछि, किएक तँ गुरुसभक हत्या कय हम एहि संसारमे मात्र रक्तमे भिजल अर्थ आ कामरूपक आनन्द प्राप्त करब।

गणना

श्लोक 6

ना चैतद्विदामीः कटन्नो गरियोजामीजयना या नयना जीविविस-तानाजजयनाजन जयनाजन

Translation

.. 2. 6. हमरा सभ केँ ई नहि बुझाइत अछि जे की करबाक चाही। हमरा सभ केँ ई तक पता नहि अछि जे हम सभ जीतब कि नहि, वा ओ सभ हमरा सभ केँ जीतब, जकरा सभ केँ हम सभ मारि कऽ जिऔनाइ नहि चाहैत छी, ओ सभ धृतराष्ट्रक पुत्र छथि जे हमरा सभक सामने युद्ध लेल ठाढ़ छथि।

गणना

पद 7

कर्पन्यदोशोपतस्वभवः हम अहाँ सभसँ आग्रह करैत छी जे धर्ममे सम्मिलित होइ। देवरायः हम अहाँक शिष्य छी।

Translation

.. 2. 7। करूणाक करुणा सँ अभिभूत आ कर्तव्यक मार्ग पर भ्रमित, हम अहाँ सँ ई तय करय लेल कहैत छी जे हमर लेल सबसँ नीक की अछि, किएक तँ हम अहाँक शिष्य छी। हमरा लग शरण मे आउ आ हमरा सिखाउ।

गणना

श्लोक 8

नै प्रपास्चमी मम्पनुद्याद देवोकामुचोशनमिन्द्र छथि। सुराना विशाल भूमिसँ सम्पन्न राज्यक शासक सेहो छथि। 2-8।

Translation

.. 2. 8। हमरा एहन उपाय नहि देखाइत अछि जे हमर इन्द्रियसभकेँ सुखा रहल एहि दुःखकेँ दूर कऽ सकय, यद्यपि हम पृथ्वी पर अभुतक समृद्ध राज्य आ देवता सभक अधिकार प्राप्त कऽ लेलहुँ अछि।

गणना

पद 9

संजय उवाच। अवमुक्तव ऋषिकेश। गुडकेशः परांतपा। न योत्य इति गोविन्दमुक्त तुष्नि। 2-9।

संजय अवस्थी

Translation

.. 2. 9. संजय कहलकनि, "एहि तरहेँ गुडाकेश परन्तप अर्जुन भगवान हृषिकेशसँ कहि चुप भऽ गेलाह, 'हे गोविन्द, हम युद्ध नहि करब।"

गणना

पद 10

तमुवच हृषिकेशः प्रह्स्नव भारत।

Translation

.. 2. 10. हे भारत! दुनू सेनाक बीच भगवान ऋषिकेश शोकाकुल अर्जुनकेँ मुस्कुरा कऽ ई शब्द कहलनि।

गणना

पद 11

श्रीभगवानूचनवनवनवनवस प्रज्नवदनदास प्रागगगनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनूसनू

श्रीभगवानुवाच

Translation

.. 2. 11. पूर्ण पुरुषोत्तम भगवान कहलथिन, "अहाँ हुनका लेल शोक करैत छी जिनका लेल शोक करब उचित नहि अछि, आ ज्ञानक वचन कहैत छी, मुदा ज्ञानी लोक मृत (घटसुना) आ जीवित (अगतसुना) लेल शोक नहि करैत छथि।"

गणना

पद 12

न अहाँ उतरब आ न अहाँ उतरब; न अहाँ शाकाहारी रहबः सब किछु सर्वोच्च अछि। 2-12

Translation

.. 2. 12. वास्तव मे, ई नै मामला छै कि हम कोनो समय मे अस्तित्व मे नै छलै या अहाँ के अस्तित्व नै छलै या ई राजा के अस्तित्व नै छलै, नै ई मामला छै कि हमसभ के अस्तित्व एहि सँ परे नै रहत.।

गणना

पद 13

देहिनोहस्मिन्यताथक अर्थ अछि शरीरमे युवा युवावस्था। आ मरणोपरांत जीवनमे कोनो आयु नहि होइत अछि। 2-13।

Translation

.. 2. 13। जेना देहधारी आत्माक एहि शरीरमे कौमार्य, यौवन आ वृद्धावस्था होइत अछि, तहिना ओ दोसर शरीरकेँ प्राप्त करैत अछि। रोगी एहि पर मोहित नहि होइत अछि।

गणना

श्लोक 14

मातृवर्षस्तु कौन्तेय क्षेत्रसुख सम्वादः। आगमपायिनो क्षेत्रिस्तिक्ष्यस्व भारत।। 2-14।

Translation

.. 2. 14. ओ माटि के बेटा! इन्द्रिया आ ओहि वस्तुक मिलन जे शीत आ गर्मी, सुख आ पीड़ा दैत अछि, ओकर आरम्भ आ अन्त होइत अछि। ओ सभ अस्थायी अछि, तेँ, हे भारत! अहाँकेँ ओकरा सहन करय पड़त।

गणना

श्लोक 15

एकर अभावमे पुरुष बनि जाइत छथि।

Translation

.. 2. 15. ऐ मानव जाति! जे धैर्य दुःख आ सुखमे समान रूपसँ रहैत अछि आ एहि सभसँ विचलित नहि भऽ सकैत अछि, ओ अमृतत्व (मोक्ष) के स्वामी छथि।

गणना

पद 16

अस्तित्वहीन भावनासभ अछि अस्तित्वहीन भावनासभ अछि अस्तित्वहीन भावनासभ अस्तित्वहीन अछि।

Translation

.. 2. 16. अवास्तवक अस्तित्व नहि होइत छैक आ वास्तविकक अनुपस्थिति कहियो नहि होइत छैक। एहि तरहेँ, दुनूके सार दर्शनक ज्ञानी व्यक्ति द्वारा देखल गेल अछि।

गणना

पद 17

अविनाशीकेँ छोड़ि सब किछु अविनाशी अछि।

Translation

.. 2. 17. ओ जानि लिअ जे की अविनाशी अछि, जाहि सँ ई पूरा संसार व्याप्त अछि। एहि अव्ययकेँ कोनो नष्ट नहि कऽ सकैत अछि।

गणना

पद 18

दिनक अन्तमे, शरीर चिरस्थायी उपभोक्ता अछिः शरीर।

Translation

.. 2. 18. एहि अविनाशी अमर अनन्त आत्माक ई सभ शरीर नाशवान कहल जाइत अछि। ई भारत अछि! लड़ो..

गणना

पद 19

हँ, हम मानलहुँ जे ई जादू-टोनाक शिकार छल। ओहि मे सँ कोनो जादू-टोनाक शिकार नहि छल। 2-19

Translation

.. 2. 19। जे सोचैत अछि जे ई आत्मा मारल जायवला अछि आ जे सोचैत अछि जे ई मरि गेल अछि, दुनू नहि जनैत अछि, किएक तँ ई आत्मा नहि मरैत अछि आ नहि मारल जाइत अछि।

गणना

पद 20

न मरू, न मरू, न मरू, न मरू।

Translation

.. 2. 20. ई आत्मा कोनो समय न जन्मल अछि आ न मरि रहल अछि, आ न एक बेर फेर अस्तित्वहीन भऽ जयबाक अछि। ई आत्मा अजन्मा, अनन्त, अनन्त आ प्राचीन अछि। शरीर नष्ट भऽ जयबा पर सेहो ई नष्ट नहि होइत अछि।

गणना

श्लोक 21

वेदविनाशिनाम नियम या एनमाजमवायम। काचे से मानुषः पार्थक घटयथी कम। 2-21।

Translation

.. 2. 11। ओ प्यारी! जे एहि आत्माक अविनाशी, अनन्त आ अमरता केँ कोना चिन्हैत अछि, ओ कोना ककरो मारि देत आ केना ककरो मारि देत?

गणना

पद 22

पुरान के छोड़ि शरीर नव के शरीर अछि, आ पुरान के छोड़ि शरीर नव के शरीर अछि। 2-22

Translation

.. 2. 22। जेना मनुष्य अपन पुरान जीर्ण वस्त्र छोड़ि नव पहिरैत अछि, तहिना आत्मा मृत्युक बाद पुरान शरीर छोड़ि नव शरीर धारण करैत अछि।

गणना

श्लोक 23

गैर-विस्फोटक हथियार गैर-विस्फोटक होइत छैकः।। 2-23।।

Translation

.. 2. 23। हथियार एहि आत्माक काट नहि सकैत अछि, आ न आगि एकरा जला सकैत अछि। पानि एकरा गीला नहि कऽ सकैत अछि, आ न हवा एकरा सुखा सकैत अछि।

गणना

श्लोक 24

अच्छेदय असमयमदय ययामकल्यदय असमशयो इवम च। नित्यः सर्वगतः स्थानुरचलोः सनातनः। 2-24।

Translation

.. 2. 24. किएक तँ ई आत्मा अचेद्य (काटि नहि जा सकैत अछि), आधया (जला नहि जा सकैत अछि), अक्लेद्य (भिजल नहि जा सकैत अछि) आ आशया (सुखायल नहि जा सकैत अछि) अछि। ई नित्य, सर्वगत, स्थनु (अचल), अचल आ शाश्वत अछि।

गणना

पद 25

अटल, अटल आ अटल रहबाक आवश्यकता अछि।

Translation

.. 2. 25. एहि आत्माकें अवास्तविक, अवास्तविक आ अवास्तविक कहल जाइत अछि। 16 तेँ अहाँ सभ जनैत छी जे एहि तरहेँ शोक करऽ उचित नहि अछि।

गणना

पद 26

ओ प्रभु, हुनका चिरस्थायी शान्ति प्रदान करू आ हुनकर आत्माक शान्ति होय।

Translation

.. 2. 66। आ जँ अहाँ आत्मा केँ अनन्त काल धरि जन्मल आ अनन्त काल धरि मृत मानैत छी तँ ओ महान! एहि तरहेँ शोक करब अहाँक लेल उचित नहि अछि।

गणना

पद 27

जन्म जन्मक स्तम्भ अछि आ मृत्यु मृत्युक स्तम्भ अछि।

Translation

.. 227। जे जन्मल अछि ओकर मृत्यु निश्चित अछि आ जे मरल अछि ओकर जन्म निश्चित अछि। तेँ अहाँ सभ केँ ओहि बात पर शोक नहि करबाक चाही जे अपरिहार्य अछि।

गणना

श्लोक 28

अव्यक्तदीक भूतक अभिव्यक्तिक भारत। अव्यक्तनिधननेव तातारक परिदेवन। 2-28।

Translation

.. 2. 28। हे भारत! जन्मसँ पहिने आ मृत्युक बाद सभ प्राणी अव्यक्त अवस्थामे उपस्थित रहैत अछि आ मध्यमे व्यक्त होइत अछि। तखन चिन्ता करबाक वा शोक करबाक की बात अछि?

गणना

पद 29

आश्चर्य, आश्चर्य।

Translation

। 2. 29। किछु लोक एकरा आश्चर्यक रूपमे देखैत छथि; किछु लोक एकरा आश्चर्यक रूपमे कहैत छथि; आ किछु लोक एकरा आश्चर्यक रूपमे सुनैत छथि; आ तखन कोनो एकरा नहि सुनैत अछि आ नहि जनैत अछि। ।

गणना

श्लोक 30

देह नित्यानंदम अम्मय देह सर्वस्य भारत। ततसरवानी भूटानी ना तू शोचित। 2-30।

Translation

.. 2. 30. हे भारत! ई शरीर-आत्मा सभलोकनिक शरीरमे सर्वदा उपस्थित रहैत अछि, तेँ सभ प्राणीक लेल अहाँक शोक मननाइ उचित नहि अछि।

गणना

पद 31

आत्मनिर्भरता सेहो वांछनीय नहि अछि। धार्मिक युद्ध सन कोनो बात नहि अछि। 2-31।

Translation

.. 2. 31। आ ई उचित नहि अछि जे अहाँ आत्मधार्मिकतासँ विचलित होइ, किएक तँ क्षत्रियक लेल धार्मिक युद्धक अतिरिक्त कोनो आन हितकारी कर्तव्य नहि अछि।

गणना

श्लोक 32

स्वर्गक चारि द्वार बन्द भऽ गेल। सुखिनः क्षत्रियः पार्थ लावन्ते युद्धमिदुष्यम। 2-32।

Translation

.. 2. 32। आ ओह प्रिय! केवल भाग्यशाली क्षत्रिय एहि तरहक युद्धकेँ स्वर्गक द्वारक रूपमे देखैत छथि, जे स्वयं प्राप्त करैत छथि।

गणना

श्लोक 33

तेँ धार्मिक संघर्ष मे शामिल नहि होइ।

Translation

.. 2. 33। आ जँ अहाँ एहि धर्मयुद्धकेँ स्वीकार नहि करब तँ अहाँ अपन धर्म आ प्रसिद्धि खो देब आ पाप प्राप्त करब।

गणना

श्लोक 34

अकीर्ति केँ दबा कऽ भूत अहाँकेँ दाम बता देत। संभावित नौकरीक प्रस्ताव कहल जाइत अछि।। 2-34।।

Translation

.. 2. 34। आ सभ लोक अहाँक दीर्घस्थायी कुख्याति सेहो कहैत रहत। आ एकटा सम्मानित व्यक्तिक लेल, कुख्याति मृत्यु सँ पैघ अछि।

गणना

पद 35

भायद्रनाडमे अहाँकेँ ओहिमे निपुणता प्राप्त करबाक चाही जकरा अहाँ बहुमत मानैत छी।

Translation

.. 2. 35। आ आब अहाँ सभ केँ ओहि लोक सभ द्वारा नीचा देखाओल जायत जिनका लेल अहाँ बहुत सम्मानित छी, ओ महान व्यक्ति जे अहाँ केँ डर सँ युद्ध सँ सेवानिवृत्त मानल जायत।

गणना

श्लोक 36

अव्यवदस्थ बहुविधशयंती तवाहिताः अधिक खेदजनक आ दर्दनाक की अछि? 2-36।

Translation

.. 2. 36. अहाँक शत्रु अहाँक शक्तिक विरुद्ध बहुत अकथनीय शब्द कहि देत, आ एहिसँ अधलाह की भऽ सकैत अछि?

गणना

श्लोक 37

ओ स्वर्गमे विजयी छलाह वा रहत वा नरकमे पराजित भऽ जायत।

Translation

.. 2. 37। अहाँ युद्धमे मरि कऽ स्वर्ग प्राप्त करब नहि तऽ अहाँ जीतब आ पृथ्वीक आनन्द लेब। एहिलेल, हे कौन्तेया! लड़बाक निश्चय करू आ ठाढ़ भऽ जाउ।

गणना

श्लोक 38

आनन्द करू आ प्रसन्न रहू, किएक तँ आनन्द आ दुःख अहाँक जीवनक हिस्सा अछि।

Translation

.. 2. 38। सुख-दुःख, लाभ-हानि, विजय-पराजय के बराबरी करू आ युद्ध के तैयारी करू। एहि तरहेँ अहाँ सभक कोनो पाप नहि रहत।

गणना

श्लोक 39

ई ओही बुद्धि अछि जे अहाँक दिमागमे अछि।

Translation

.. 2. 39। ओ प्यारी! अहाँकेँ सांख्यक ज्ञान कहल जाइत छल, आ आब एहि (कर्म) योगक ज्ञान सुनू, जाहि सँ अहाँ कर्मक बन्धनकेँ नष्ट कऽ सकय छी।

गणना

श्लोक 40

एहि सवालक कोनो जवाब नहि अछि।

Translation

.. 2. 40। एहिमे क्रमपरिवर्तन आ प्रत्यय नहि होइत अछि। एहि धर्म (योग) क छोट-छोट अभ्यास सेहो भयसँ बचबैत अछि।

गणना

पद 41

कुरुनन्दन।।।।।।।।।।।

Translation

.. 2. 41। ओ प्रिय स्वामी! एहि (विषय) मे निर्धारक बुद्धि एक अछि। अज्ञानी व्यक्तिक बुद्धि (इच्छा) बहुत आ अनन्त अछि।

गणना

श्लोक 42,43,44

यमीमा पुष्पिता वचन प्रवदान्तव्यभिष्टः। वेदवदरतः पार्थ सन्यदस्तिटि वादिनः। 2-42। कामत्मानः स्वर्गपर जनमकर्मप्लाप्रदम। क्रियाविशेषणसँ भोगीश्वरगति। 2-43। विकासात्मिका बुद्धिः समधु ना घराया। 2-44

Translation

.. 2. 42। हे पार्थ, अविवेकी लोकसभक वेदवादक आनन्द उठबैत ई पुष्पिता (आडंबरपूर्ण वैभवक) कोन कहैत छथि? एहि (स्वर्ग) सँ ऊँच किछु नहि अछि। 2. 43। कामना सँ भरल? जे लोक स्वर्गकेँ सर्वोच्च राज्य मानैत छथि ओ अनेक काज करैत छथि जे आनन्द आ समृद्धि दिस लऽ जाइत अछि, जे (वास्तवमे) जन्मक समय कर्मक फल दिस लऽ जाइत अछि...। 2. 44। जे पुरुष सुख आ ऐश्बर्यसँ आसक्त रहैत छथि जे हुनकासँ छीनल गेल अछि, हुनक विवेकमे निश्चित बुद्धि नहि होइत अछि, अर्थात् ओ ध्यानक अभ्यास करबाक योग्य नहि होइत छथि।

गणना

श्लोक 45

त्रिगुण विशय वेद निष्ट्रगुन्य भावार्जुन। निर्विंडो नित्यशिष्ठ निरोगक्षेमा आत्मवन। 2-45।

Translation

.. 2. 42। ओ प्यारी! एहि पुष्पिता (आडंबरपूर्ण वैभवक) सँ ऊपर (स्वर्ग सँ) किछु नहि अछि जे वेदवादक आधार पर बुद्धिहीन लोक द्वारा कहल जाइत अछि...। 2. 43। जे लोक ई मानैत छथि जे स्वर्ग स्वयं श्रेष्ठ अछि, इच्छासँ बनल अछि, ओ आनन्द आ समृद्धि दिस लऽ जाइवला कतेको कार्यक वर्णन करैत छथि, जे (वास्तवमे) कर्मक परिणामकेँ जन्म दैत अछि...। 2. 44। जे पुरुष सुख आ ऐश्बर्यसँ आसक्त रहैत छथि जे हुनकासँ छीनल गेल अछि, हुनक विवेकमे निश्चित बुद्धि नहि होइत अछि, अर्थात् ओ ध्यानक अभ्यास करबाक योग्य नहि होइत छथि।

गणना

श्लोक 46

यवनार्थन उदपाने सर्वथामा साम्पलुतोडके।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।

Translation

.. 2. 46। जलक एकटा छोट निकायमे मनुष्यक उद्देश्य की अछि जखन कि चारि दिस पानि के एकटा पूरा द्रव्यमान अछि? आत्म-ज्ञाता ब्रह्मक उद्देश्य सभ वेदमे एक अछि।

गणना

श्लोक 47

कर्मयावधिकरस्ते माँ फालेशु कडचन। माँ कर्मफलेतु भुरमा ते संगोष्ठवकरमणि।। 2-47।

Translation

.. 2. 47। की अहाँकेँ काज करबाक अधिकार अछि? कखनो फल मे नहि। अहाँ कर्मक फल लेल नहि छी आ अहाँ निष्क्रियतासँ आसक्त नहि छी।

गणना

श्लोक 48

योगस्थः तत्यक्व धनञ्जयक सङ्ग कुरु कर्मणि। सिद्धिसिद्ध्यः सामो भवन समत्वम योगायत। 2-48।

Translation

.. 2. 4. हे धनञ्जय, आसक्ति त्याग करू आ योगमे रहैत सिद्धी आ असिद्धीक समभावक सङ्ग काज करू। एहि समभावकेँ योग कहल जाइत अछि।

गणना

श्लोक 49

डोरेन हयावरम कर्म बुद्धियोगधनन्जय। बुद्धु शरण मानविच्छ किर्पाः फलाहत्वः।। 2-49।

Translation

.. 2. 49। एहि बौद्ध-योगक तुलनामे (सकाम) कर्म अत्यन्त हीन अछि? एहि लेल, हे धनञ्जय, बन्धनक शरण लिअ। अहाँ एकटा दुखी (दीन) छी जे फल चाहैत छी।

गणना

पद 50

बुद्धियुक्तो जातियेह सुश्रुत दुष्कृतक अनुभव करैत छथि। तस्मदयोगया युज्यस्व योगः कर्मसु कौसलम। 2-50।

Translation

.. 2. 49। एहि बौद्ध-योगक तुलनामे (सकाम) कर्म बहुत हीन होइत अछि। तँ, धन्यवाद! अहाँ बुद्धिक शरण लैत छी। जे फल चाहैत छथि ओ दुखी होइत छथि।

गणना

पद 51

कर्मजम बुद्धियुक्ता ही फल प्रतिज्ञा मनीषाः। जन्म बंधाभावी निर्मुक्तः पदम गच्च्यान्तनामयम। 2-51।

Translation

.. 2. 51। बुद्धि योगक ध्यान रखैवला लोक कर्मक फलकेँ त्यागैत छथि आ जन्म-बंधनसँ मुक्त अनामया अर्थात् निर्दोषताक अवस्थाकेँ प्राप्त करैत छथि।

गणना

श्लोक 52

जखन ओ मोहकलिला द्वारा प्रबुद्ध होइत छथि। तखन श्रोता गन्टासी निर्वाण सुनबामे सक्षम होयत।

Translation

.. 2. 52। जखन अहाँक बुद्धि कुहासा (कलीला) मे डूबि जायत तखन की अहाँ ओहि सब चीज सँ निर्वाण (अलगाव) प्राप्त करब? जे सुनि आ सुनि सकैत अछि।

गणना

पद 53

श्रुति विप्रतिपन्ना ते यादा सत्यसाती निश्चला। समदवाचला बौद्धदा योगमवाप्सियासी। 2-53।

Translation

.. 2. 53। अहाँ (परमात्मा) योग तखन प्राप्त करब जखन अहाँक बुद्धि, विभिन्न प्रकारक विषय सुनबासँ विचलित भऽ, अचल भऽ जायत अछि आ अपनेमे स्थिर भऽ जायत अछि।

गणना

श्लोक 54

अर्जुन उवाचाक भाषा। स्थितप्रज्ञ समाधिष्ठ केशव। स्थितिः कीँ भारतीय समुदाय अपेक्षा वर्गायत।। 2-54।।

अर्जुन उवाचन

Translation

.. 2. 54। अर्जुन कहलकनि, "हे केशव! समाधिमे स्थिर बुद्धि वला व्यक्तिक विशेषता की अछि? स्थिर बुद्धि वाला व्यक्ति केना बात करैत अछि, ओ केना बसैत अछि, ओ केना चलैत अछि?

गणना

पद 55

श्रीभगवानूचनववचता। प्रजाहतीवकमास्वरवनार्थ मनोगितानयनवय आत्मान्यवत्मानुतुपस्त। 2-55।

श्रीभगवानुवाच

Translation

.. 2.55। भगवान कहलकनि, "हे पार्थ? मनुष्य कखन मन के सब इच्छा छोड़ैत अछि आ आत्मा द्वारा आत्मा सँ संतुष्ट होइत अछि? ओहि समयमे एकरा स्थितप्रज्ञा कहल जाइत छल।

गणना

पद 56

Dukheshvanudvignamana: सुक्षेश्वनुद्विग्नमाना: सुक्षेशु पित्तस्प्रहा: वित्राग्यभायक्रोधा: स्थिद्धिमनिर्मुनिरुनिता | 2-56 |.

Translation

.. 2, 56। जकर मन दुःखमे उत्तेजित नहि होइत अछि, जकर आत्मा सुखमे निवृत्त होइत अछि? ई कोनाक दिल छै? की भय आ क्रोध समाप्त भऽ गेल अछि? हुनका मुनि स्थितप्रज्ञा कहल जाइत अछि।

गणना

पद 57

या स्वतंत्राना नहीं हास्ततत्तत्त्त्त्त्त्त्त्त्त्त्त्त्त्त्ति शुभावाम | नाहिन्दाति नाहत्ति तसे प्रज्तितितिता | 2-57 |

Translation

.. 2. 57। एहन नीक आ अधलाह वस्तुकेँ प्राप्त करबामे कोन प्रसन्न वा घृणा नहि करैत अछि जे सभ जगह बड्ड स्नेहसँ रहित अछि? हुनकर ज्ञान स्थापित (स्थिर) अछि।

गणना

पद 58

यड़ समहरते चकुरमा आनमङ्गनिवाय सर्वसाय। इन्द्रियानाध्यन प्रतिष्ठा। 2-58।

Translation

.. 2. 58। जेना कछुआ अपन अङ्ग-प्रत्यङ्ग जमा करैत अछि, तहिना ई नर सेहो जखन अपन समस्त इन्द्रियकेँ इन्द्रियाक विषयसँ हटा दैत अछि तखन की करैत अछि? तखन ओकर बुद्धि स्थिर भऽ जाइत अछि।

गणना

श्लोक 59

विषय उपवास आ उपवासक बीच बदलि-बदलि होइत अछि। रासवराजसभ रासभमसँ आगू देखैत छथि। 2-59

Translation

.. 2. 59। की प्रजा उपवास देह पुरुषसँ सेवानिवृत्त (चलि जाइत) भऽ जाइत अछि? मुदा राग (हुनका दिस) केँ नहि, बल्कि परम तत्वकेँ देखि ई (पुरुष) राग सेहो समाप्त भऽ जाइत अछि।

गणना

श्लोक 60

यथो ही कौन्तेया पुरुष विशिष्ठ। इन्द्रियानी प्रमथी नी हरंती प्रसादम मन। 2-60।

Translation

.. 2. 60। ई इन्द्रिया कोनो बुद्धिमान (विशिष्ठ) व्यक्तिक मनकेँ सेहो बलपूर्वक छीन लैत अछि जखन ओ कौंटेय (संयम) लेल प्रयास कऽ रहल अछि।

गणना

श्लोक 61

ई सभ संयमक अधीन अछि। तेँ, जे किछु हुनक बुद्धिक केन्द्र अछि, ओ हुनक प्रतिष्ठा अछि।

Translation

.. 2. 61। ओ सभ इन्द्रियकेँ संयमित आ संयमित करबाक चाही। जाहि मनुष्यक इन्द्रिया नियन्त्रणमे रहैत अछि, ओकर ज्ञान विशिष्ट होइत अछि।

गणना

पद 62 आ 63

ध्यातो प्रत्यन्तरः संगस्थेशुपजयते। सङ्गतसंजयते कामः कामतकरोधो भिजयते। । 2-62। क्रोधित, चिड़चिड़ा, सम्मोहक, स्मृतिभ्रंश। स्मृतिभ्रंश, मानसिक मंदता, मानसिक मंदता।

Translation

.. 2. 62। की ओ व्यक्ति जे कोनो बात पर विचार करैत अछि ओकर प्रति आसक्त भऽ जाइत अछि? आसक्ति कामना आ कामना क्रोध दिस लऽ जाइत अछि...। 2, 63। क्रोध आसक्ति उत्पन्न करैत अछि आ आसक्ति स्मृतिभ्रंश उत्पन्न करैत अछि। जँ स्मृति भ्रमित होइत अछि तँ बुद्धि नष्ट भऽ जाइत अछि आ जँ बुद्धि नष्ट भऽ जाइत अछि तँ मनुष्य नष्ट भऽ जाइत अछि।

गणना

श्लोक 64

रागद्वेशविमुक्तविस्टु विष्यानिन्द्रियाचारण। आत्मशास्त्रविद्यात्म प्रसादमहादी। 2-64।

Translation

.. 2, 64। आत्म-नियन्त्रित (विद्यावंत) व्यक्ति द्वेषहीन आत्म-नियंत्रित (आत्म-स्वास्थ्य) इन्द्रिय द्वारा प्रजाकेँ देल गेल प्रसादक आनन्द लैत अछि।

गणना

श्लोक 65

प्रसाद सभ दुःखकेँ हानि पहुँचबैत अछि।

Translation

.. 2, 65। प्रसादक सङ्ग, सभ दुःख समाप्त भऽ जाइत अछि, आ प्रसन्न व्यक्तिक बुद्धि शीघ्र स्थिर भऽ जाइत अछि।

गणना

पद 66

ना बुद्धिमान होयबाक भावना, ना खुश रहबाक भावना, ना शान्ति आ शान्तिक भावना।

Translation

.. 2, 65। प्रसादक सङ्ग, सभ दुःख समाप्त भऽ जाइत अछि, आ प्रसन्न व्यक्तिक बुद्धि शीघ्र स्थिर भऽ जाइत अछि।

गणना

पद 67

इन्द्रियसभकेँ मोटर अंग कहल जाइत अछि।

Translation

.. 2. 66। (अ-संयमित) युक्त पुरुषकेँ (आत्माक) ज्ञान नहि होइत छैक आ युक्तमे भावना आ ध्यान करबाक क्षमता नहि रहैत छैक। भावनाहीन व्यक्तिक शान्ति नहि होइत अछि। बेचैन व्यक्तिक सुख कतऽ अछि?

गणना

श्लोक 68

तस्माध्यमक महावाहो निग्रिद्धीक सर्वव्यापी ज्ञान।

Translation

.. 2. 67। जेना पानि मे हवा नाव के बहा कऽ लऽ जाइत छैक, तहिना विषय मे घुमैत इंद्रिय के बीच मे दिमाग जे भावना के नकल करैत छैक, ओ एक इंद्रिय ओकर ज्ञान केँ छीन कऽ लऽ जाइत छैक।

गणना

श्लोक 69

वा निशा हुनका भीतर सर्वशक्तिमानक जागरण अछि। जकर जागरण हमरा मे भूतिया निशा देखैत छैकः।। 2-69।

Translation

.. 2, 69। सभ प्राणीक लेल राति की अछि? कोनमे शान्त मनुष्य जागैत अछि आ कोन ठाम सभ प्राणी जागैत अछि? ई ओहि ऋषिके लेल राति अछि जे (तत्व) देखैत अछि।

गणना

पद 70

पूर्ण लंबाई के चित्र समुद्री दृश्यः प्रवेश स्तर। एकर विपरीत प्रवेश स्तरक सर्वेक्षण शान्तिसँ काज नहि करैत अछि। 2-70।

Translation

.. 2. 70 अछि। जेना (अनेक नदीक) जल चारि दिससँ पूर्ण अचल गरिमाक समुद्रमे अवशोषित भऽ जाइत अछि (ओकरा परेशान करै बिना)? ओही तरहेँ, मनुष्यक लेल इच्छाक विषय ओकरा मे लीन भऽ जाइत अछि (बिना अव्यवस्था पैदा करै)? की पुरुष शान्ति प्राप्त करैत अछि? एहन पुरुष नहि जे भोगक लालायित रहैत अछि।

गणना

पद 71

विधय कामन्यः सर्वनामपूमनाश्चरती निःप्रुः। निर्मो निरहंकराः सा शान्तिमाधिगत।। 2-71।

Translation

.. 2. 71. ओ व्यक्ति जे सभ इच्छाक त्याग करैत अछि आ असम्बद्ध भऽ जाइत अछि? की ओ बिना स्नेह आ अहङ्कारक घुमैत छथि? ओकरा शान्ति भेटैत अछि।

गणना

श्लोक 72

ई ब्राह्मी अवस्था अछिः पार्थ नैना प्राप्त कयल जा सकैत अछि। स्थितवस्यमन्तकलन्तु ब्राह्मणीर्मनमरुत। 2-72।

Translation

.. 272। हे पार्थ, ई ब्राह्मी राज्य अछि। पुरुष एकरा प्राप्त कय रोमांचित नहि होइत अछि। अन्तिम समयमे सेहो एहि विश्वासमे बनल रहबाक कारणेँ ब्राह्मणीर्वण (ब्रह्मक सङ्ग एकता) प्राप्त होइत अछि।

ओम ततसदिति श्रीमद भगवदगीता सुपनिषत्सु ब्रह्मविद्या योगशास्त्र श्रीकृष्णार्जुनसंवादे सांख्ययोग नाम दुदियो आरी।

More than just reading—
Create your own meditative videos.

Transform sacred verses into beautiful, cinematic videos to share with the world. Choose your background, add chanting audio, and spread the light of the Gita in a modern format.

Download the app for these features

  • High-quality background artwork
  • Synced Sanskrit & Meaning text
  • Immersive Chanting & Music
Video Generation Preview

experience the deep immersion

Embark on a cinematic spiritual journey with the full version of Nitya Gita. High-quality chanting, authentic translations, and a peaceful meditation sanctuary in the palm of your hand.