ਸਾਂਖ੍ਯਯੋਗ
ਅਥ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਅਧ੍ਯਾਯਃ
ਸ਼੍ਲੋਕ 1
ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ |
ਤਂ ਤਥਾ ਕृਪਯਾਵਿष੍ਟਮਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ |
ਵਿषੀਦਨ੍ਤਮਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਮਧੁਸੂਦਨਃ ||੨-੧||
Translation
ਸੰਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਦਇਆ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹੰਝੂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਇਹ ਵਾਕ ਕਿਹਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 2
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ |
ਕੁਤਸ੍ਤ੍ਵਾ ਕਸ਼੍ਮਲਮਿਦਂ ਵਿषਮੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ |
ਅਨਾਰ੍ਯਜੁष੍ਟਮਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਮਕੀਰ੍ਤਿਕਰਮਰ੍ਜੁਨ ||੨-੨||
Translation
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਅਜੀਬ ਜਗ੍ਹਾ ਲਈ ਇਹ ਮੋਹ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਿਆ? ਆਰੀਆ ਆਚਰਣ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 3
ਕ੍ਲੈਬ੍ਯਂ ਮਾ ਸ੍ਮ ਗਮਃ ਪਾਰ੍ਥ ਨੈਤਤ੍ਤ੍ਵਯ੍ਯੁਪਪਦ੍ਯਤੇ |
ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਂ ਹृਦਯਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਪਰਨ੍ਤਪ ||੨-੩||
Translation
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਕਾਇਰ ਨਾ ਬਣ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੈ, ਹੇ! ਦਿਲ ਦੀ ਨਿੱਕੀ-ਨਿੱਕੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਓ
ਸ਼੍ਲੋਕ 4
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ |
ਕਥਂ ਭੀष੍ਮਮਹਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇ ਦ੍ਰੋਣਂ ਚ ਮਧੁਸੂਦਨ |
ਇषੁਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਯੋਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਪੂਜਾਰ੍ਹਾਵਰਿਸੂਦਨ ||੨-੪||
Translation
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ-ਹੇ ਮਧੂਸੂਦਨ! ਮੈਂ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਲੜਾਂਗਾ ਹੇ ਅਰਿਸੁਦਨ, ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 5
ਗੁਰੂਨਹਤ੍ਵਾ ਹਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵਾਨ੍
ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਮਪੀਹ ਲੋਕੇ |
ਹਤ੍ਵਾਰ੍ਥਕਾਮਾਂਸ੍ਤੁ ਗੁਰੂਨਿਹੈਵ
ਭੁਞ੍ਜੀਯ ਭੋਗਾਨ੍ ਰੁਧਿਰਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧਾਨ੍ ||੨-੫||
Translation
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਬੂਲ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਆਨੰਦ ਹੀ ਭੋਗਾਂਗਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 6
ਨ ਚੈਤਦ੍ਵਿਦ੍ਮਃ ਕਤਰਨ੍ਨੋ ਗਰੀਯੋ
ਯਦ੍ਵਾ ਜਯੇਮ ਯਦਿ ਵਾ ਨੋ ਜਯੇਯੁਃ |
ਯਾਨੇਵ ਹਤ੍ਵਾ ਨ ਜਿਜੀਵਿषਾਮਸ੍-
ਤੇऽਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪ੍ਰਮੁਖੇ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਃ ||੨-੬||
Translation
ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਿੱਤਾਂਗੇ, ਜਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਮਾਰ ਕੇ ਜੀਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਉਹੀ ਪੁੱਤਰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 7
ਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਦੋषੋਪਹਤਸ੍ਵਭਾਵਃ
ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਧਰ੍ਮਸਮ੍ਮੂਢਚੇਤਾਃ |
ਯਚ੍ਛ੍ਰੇਯਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਨ੍ਮੇ
ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਤੇऽਹਂ ਸ਼ਾਧਿ ਮਾਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਮ੍ ||੨-੭||
Translation
ਦਇਆ ਦੇ ਦਾਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਅਤੇ ਕਰਤੱਵ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਚੇਲਾ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇਵੋ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ
ਸ਼੍ਲੋਕ 8
ਨ ਹਿ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਮਾਪਨੁਦ੍ਯਾਦ੍
ਯਚ੍ਛੋਕਮੁਚ੍ਛੋषਣਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਮ੍ |
ਅਵਾਪ੍ਯ ਭੂਮਾਵਸਪਤ੍ਨਮृਦ੍ਧਂ
ਰਾਜ੍ਯਂ ਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਚਾਧਿਪਤ੍ਯਮ੍ ||੨-੮||
Translation
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੇਰੋਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰਾਜ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਜੋ ਇਸ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕੇ ਜੋ ਮੇਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 9
ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ |
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ਃ ਪਰਨ੍ਤਪ |
ਨ ਯੋਤ੍ਸ੍ਯ ਇਤਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੂष੍ਣੀਂ ਬਭੂਵ ਹ ||੨-੯||
Translation
ਸੰਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ ਪਰਤਾਪ ਅਰਜੁਨ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, "ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਲੜਾਂਗਾ"
ਸ਼੍ਲੋਕ 10
ਤਮੁਵਾਚ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵ ਭਾਰਤ |
ਸੇਨਯੋਰੁਭਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਵਿषੀਦਨ੍ਤਮਿਦਂ ਵਚਃ ||੨-੧੦||
Translation
ਹੇ ਭਾਰਤ (ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ)! ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਖੀ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਹੇ
ਸ਼੍ਲੋਕ 11
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ |
ਅਸ਼ੋਚ੍ਯਾਨਨ੍ਵਸ਼ੋਚਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਾਦਾਂਸ਼੍ਚ ਭਾषਸੇ |
ਗਤਾਸੂਨਗਤਾਸੂਂਸ਼੍ਚ ਨਾਨੁਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ ||੨-੧੧||
Translation
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ - (ਅਸ਼ੋਚਨ) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਨ ਬੋਲਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਮੁਰਦਿਆਂ (ਗਤਾਸੁਨ) ਅਤੇ ਜੀਵਿਤ (ਅਗਤਾਸੁਨ) ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ
ਸ਼੍ਲੋਕ 12
ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਹਂ ਜਾਤੁ ਨਾਸਂ ਨ ਤ੍ਵਂ ਨੇਮੇ ਜਨਾਧਿਪਾਃ |
ਨ ਚੈਵ ਨ ਭਵਿष੍ਯਾਮਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਯਮਤਃ ਪਰਮ੍ ||੨-੧੨||
Translation
ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂ ਇਹ ਰਾਜੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੇ
ਸ਼੍ਲੋਕ 13
ਦੇਹਿਨੋऽਸ੍ਮਿਨ੍ਯਥਾ ਦੇਹੇ ਕੌਮਾਰਂ ਯੌਵਨਂ ਜਰਾ |
ਤਥਾ ਦੇਹਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਧੀਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਮੁਹ੍ਯਤਿ ||੨-੧੩||
Translation
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਥੂਲ ਆਤਮਾ ਬਚਪਨ, ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਇਕ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਮਰੀਜ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ਼੍ਲੋਕ 14
ਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਸੁਖਦੁਃਖਦਾਃ |
ਆਗਮਾਪਾਯਿਨੋऽਨਿਤ੍ਯਾਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਭਾਰਤ ||੨-੧੪||
Translation
ਹੇ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ! ਠੰਡ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗਮੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਅਨਾਦਿ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਭਰਤ! ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰੋ
ਸ਼੍ਲੋਕ 15
ਯਂ ਹਿ ਨ ਵ੍ਯਥਯਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਪੁਰੁषਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ |
ਸਮਦੁਃਖਸੁਖਂ ਧੀਰਂ ਸੋऽਮृਤਤ੍ਵਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ ||੨-੧੫||
Translation
ਹੇ ਮਹਾ ਪੁਰਖ! ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਅਮਰਤਾ (ਮੁਕਤੀ) ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 16
ਨਾਸਤੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਾਵੋ ਨਾਭਾਵੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸਤਃ |
ਉਭਯੋਰਪਿ ਦृष੍ਟੋऽਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਨਯੋਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ ||੨-੧੬||
Translation
ਅਸਤ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤ ਕਦੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਸੂਝਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 17
ਅਵਿਨਾਸ਼ਿ ਤੁ ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਧਿ ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਤਤਮ੍ |
ਵਿਨਾਸ਼ਮਵ੍ਯਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ||੨-੧੭||
Translation
ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਤੱਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 18
ਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤ ਇਮੇ ਦੇਹਾ ਨਿਤ੍ਯਸ੍ਯੋਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਰੀਰਿਣਃ |
ਅਨਾਸ਼ਿਨੋऽਪ੍ਰਮੇਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਭਾਰਤ ||੨-੧੮||
Translation
ਇਸ ਅਮਰ ਅਬਿਨਾਸੀ ਅਨਾਦਿ ਆਤਮਾ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਸੇ ਲਈ ਭਾਰਤ! ਤੁਸੀਂ ਲੜਦੇ ਹੋ
ਸ਼੍ਲੋਕ 19
ਯ ਏਨਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਹਨ੍ਤਾਰਂ ਯਸ਼੍ਚੈਨਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਹਤਮ੍ |
ਉਭੌ ਤੌ ਨ ਵਿਜਾਨੀਤੋ ਨਾਯਂ ਹਨ੍ਤਿ ਨ ਹਨ੍ਯਤੇ ||੨-੧੯||
Translation
ਜੋ ਇਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕਾਤਲ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਤਮਾ ਨਾ ਮਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 20
ਨ ਜਾਯਤੇ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਵਾ ਕਦਾਚਿਨ੍
ਨਾਯਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭਵਿਤਾ ਵਾ ਨ ਭੂਯਃ |
ਅਜੋ ਨਿਤ੍ਯਃ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੋऽਯਂ ਪੁਰਾਣੋ
ਨ ਹਨ੍ਯਤੇ ਹਨ੍ਯਮਾਨੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ||੨-੨੦||
Translation
ਇਹ ਆਤਮਾ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਜੰਮਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਮਰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਇਹ ਆਤਮਾ ਅਜੰਮੀ, ਅਨਾਦਿ, ਅਨਾਦਿ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੈ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ
ਸ਼੍ਲੋਕ 21
ਵੇਦਾਵਿਨਾਸ਼ਿਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯ ਏਨਮਜਮਵ੍ਯਯਮ੍ |
ਕਥਂ ਸ ਪੁਰੁषਃ ਪਾਰ੍ਥ ਕਂ ਘਾਤਯਤਿ ਹਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ ||੨-੨੧||
Translation
ਹੇ ਪਾਰਥ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਅਨਾਦਿ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਰੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ?
ਸ਼੍ਲੋਕ 22
ਵਾਸਾਂਸਿ ਜੀਰ੍ਣਾਨਿ ਯਥਾ ਵਿਹਾਯ
ਨਵਾਨਿ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਨਰੋऽਪਰਾਣਿ |
ਤਥਾ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਵਿਹਾਯ ਜੀਰ੍ਣਾ-
ਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਸਂਯਾਤਿ ਨਵਾਨਿ ਦੇਹੀ ||੨-੨੨||
Translation
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਪੁਰਾਣੇ ਵਸਤਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਨਵੇਂ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਨਵੇਂ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 23
ਨੈਨਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਨੈਨਂ ਦਹਤਿ ਪਾਵਕਃ |
ਨ ਚੈਨਂ ਕ੍ਲੇਦਯਨ੍ਤ੍ਯਾਪੋ ਨ ਸ਼ੋषਯਤਿ ਮਾਰੁਤਃ ||੨-੨੩||
Translation
ਹਥਿਆਰ ਇਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕੱਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅੱਗ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਇਸਨੂੰ ਗਿੱਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਹਵਾ ਇਸਨੂੰ ਸੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ
ਸ਼੍ਲੋਕ 24
ਅਚ੍ਛੇਦ੍ਯੋऽਯਮਦਾਹ੍ਯੋऽਯਮਕ੍ਲੇਦ੍ਯੋऽਸ਼ੋष੍ਯ ਏਵ ਚ |
ਨਿਤ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਗਤਃ ਸ੍ਥਾਣੁਰਚਲੋऽਯਂ ਸਨਾਤਨਃ ||੨-੨੪||
Translation
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਤਮਾ ਅਛੇਦਿਆ (ਕਟੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ), ਅਧਿਆ (ਜਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ), ਅਕਲੇਦਿਆ (ਭਿੱਜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ) ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਸ਼ਯ (ਸੁੱਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ) ਹੈ; ਇਹ ਸਦੀਵੀ, ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ, ਸਥਿਰ, ਅਚੱਲ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 25
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤੋऽਯਮਚਿਨ੍ਤ੍ਯੋऽਯਮਵਿਕਾਰ੍ਯੋऽਯਮੁਚ੍ਯਤੇ |
ਤਸ੍ਮਾਦੇਵਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵੈਨਂ ਨਾਨੁਸ਼ੋਚਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ||੨-੨੫||
Translation
ਇਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਤੱਖ, ਅਸੰਭਵ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਦਾਸ ਹੋਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 26
ਅਥ ਚੈਨਂ ਨਿਤ੍ਯਜਾਤਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਾ ਮਨ੍ਯਸੇ ਮृਤਮ੍ |
ਤਥਾਪਿ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਨੈਵਂ ਸ਼ੋਚਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ||੨-੨੬||
Translation
ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਜੰਮਣਾ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਮਰਨਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਬਲਵੰਤ! ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਗ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 27
ਜਾਤਸ੍ਯ ਹਿ ਧ੍ਰੁਵੋ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਧ੍ਰੁਵਂ ਜਨ੍ਮ ਮृਤਸ੍ਯ ਚ |
ਤਸ੍ਮਾਦਪਰਿਹਾਰ੍ਯੇऽਰ੍ਥੇ ਨ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੋਚਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ||੨-੨੭||
Translation
ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮੌਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 28
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦੀਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਵ੍ਯਕ੍ਤਮਧ੍ਯਾਨਿ ਭਾਰਤ |
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਨਿਧਨਾਨ੍ਯੇਵ ਤਤ੍ਰ ਕਾ ਪਰਿਦੇਵਨਾ ||੨-੨੮||
Translation
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਪਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਫਿਰ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਸੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ?
ਸ਼੍ਲੋਕ 29
ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਵਤ੍ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਦੇਨ-
ਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਵਦ੍ਵਦਤਿ ਤਥੈਵ ਚਾਨ੍ਯਃ |
ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਵਚ੍ਚੈਨਮਨ੍ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਪ੍ਯੇਨਂ ਵੇਦ ਨ ਚੈਵ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ||੨-੨੯||
Translation
ਕੁਝ ਇਸ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਇਸ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 30
ਦੇਹੀ ਨਿਤ੍ਯਮਵਧ੍ਯੋऽਯਂ ਦੇਹੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਭਾਰਤ |
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਭੂਤਾਨਿ ਨ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੋਚਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ||੨-੩੦||
Translation
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਇਹ ਸਥੂਲ ਆਤਮਾ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 31
ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਮਪਿ ਚਾਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨ ਵਿਕਮ੍ਪਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ |
ਧਰ੍ਮ੍ਯਾਦ੍ਧਿ ਯੁਦ੍ਧਾਚ੍ਛ੍ਰੇਯੋऽਨ੍ਯਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ||੨-੩੧||
Translation
ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਖੱਤਰੀ ਲਈ ਧਰਮੀ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਫਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 32
ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ਚੋਪਪਨ੍ਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਮਪਾਵृਤਮ੍ |
ਸੁਖਿਨਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪਾਰ੍ਥ ਲਭਨ੍ਤੇ ਯੁਦ੍ਧਮੀਦृਸ਼ਮ੍ ||੨-੩੨||
Translation
ਅਤੇ ਹੇ ਪਾਰਥ! ਕੇਵਲ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਖੱਤਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੁੱਧ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 33
ਅਥ ਚੇਤ੍ਤ੍ਵਮਿਮਂ ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮਂ ਨ ਕਰਿष੍ਯਸਿ |
ਤਤਃ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਂ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਚ ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਾਪਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ||੨-੩੩||
Translation
ਅਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਧਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਗੁਆ ਬੈਠੋਗੇ ਅਤੇ ਪਾਪ ਕਰੋਗੇ
ਸ਼੍ਲੋਕ 34
ਅਕੀਰ੍ਤਿਂ ਚਾਪਿ ਭੂਤਾਨਿ ਕਥਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇऽਵ੍ਯਯਾਮ੍ |
ਸਮ੍ਭਾਵਿਤਸ੍ਯ ਚਾਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਮਰਣਾਦਤਿਰਿਚ੍ਯਤੇ ||੨-੩੪||
Translation
ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੀ ਚਿਰਸਥਾਈ ਮਾੜੀ ਸਾਖ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਆਦਮੀ ਲਈ, ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਮੌਤ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਭੈੜੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 35
ਭਯਾਦ੍ਰਣਾਦੁਪਰਤਂ ਮਂਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਰਥਾਃ |
ਯੇषਾਂ ਚ ਤ੍ਵਂ ਬਹੁਮਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਲਾਘਵਮ੍ ||੨-੩੫||
Translation
ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੋ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮਾਮੂਲੀ ਹੋ ਜਾਓਗੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਸਮਝਣਗੇ.
ਸ਼੍ਲੋਕ 36
ਅਵਾਚ੍ਯਵਾਦਾਂਸ਼੍ਚ ਬਹੂਨ੍ਵਦਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਵਾਹਿਤਾਃ |
ਨਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਤਵ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍ ||੨-੩੬||
Translation
ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੁਹਾਡੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੇਲੋੜੇ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਣਗੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਖਦਾਈ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਸ਼੍ਲੋਕ 37
ਹਤੋ ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ਮਹੀਮ੍ |
ਤਸ੍ਮਾਦੁਤ੍ਤਿष੍ਠ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ||੨-੩੭||
Translation
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ ਜਾਂ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣੋਗੇ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕੌਂਤੀਆ! ਤੁਸੀਂ ਲੜਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ
ਸ਼੍ਲੋਕ 38
ਸੁਖਦੁਃਖੇ ਸਮੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਲਾਭਾਲਾਭੌ ਜਯਾਜਯੌ |
ਤਤੋ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਯੁਜ੍ਯਸ੍ਵ ਨੈਵਂ ਪਾਪਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ||੨-੩੮||
Translation
ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ, ਨਫ਼ਾ-ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਜਿੱਤ-ਹਾਰ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰਕੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਓ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰੋਗੇ
ਸ਼੍ਲੋਕ 39
ਏषਾ ਤੇऽਭਿਹਿਤਾ ਸਾਙ੍ਖ੍ਯੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯੋਗੇ ਤ੍ਵਿਮਾਂ ਸ਼ृਣੁ |
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਯਯਾ ਪਾਰ੍ਥ ਕਰ੍ਮਬਨ੍ਧਂ ਪ੍ਰਹਾਸ੍ਯਸਿ ||੨-੩੯||
Translation
ਹੇ ਪਾਰਥ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਂਖ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਿਆਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ (ਕਰਮ) ਯੋਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕੇਂਗਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 40
ਨੇਹਾਭਿਕ੍ਰਮਨਾਸ਼ੋऽਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਾਯੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ |
ਸ੍ਵਲ੍ਪਮਪ੍ਯਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਤ੍ਰਾਯਤੇ ਮਹਤੋ ਭਯਾਤ੍ ||੨-੪੦||
Translation
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਪਿਛੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨੁਕਸ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸ ਧਰਮ ਦਾ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਅਭਿਆਸ (ਯੋਗ) ਵੀ ਵੱਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 41
ਵ੍ਯਵਸਾਯਾਤ੍ਮਿਕਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰੇਕੇਹ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ |
ਬਹੁਸ਼ਾਖਾ ਹ੍ਯਨਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਯੋऽਵ੍ਯਵਸਾਯਿਨਾਮ੍ ||੨-੪੧||
Translation
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ! ਇਸ (ਵਿਸ਼ੇ) ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਬੁੱਧੀ ਹੈ, ਅਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ (ਸੰਕਲਪ) ਬਹੁਤ ਭਿੰਨ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 42, 43, 44
ਯਾਮਿਮਾਂ ਪੁष੍ਪਿਤਾਂ ਵਾਚਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤ੍ਯਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ |
ਵੇਦਵਾਦਰਤਾਃ ਪਾਰ੍ਥ ਨਾਨ੍ਯਦਸ੍ਤੀਤਿ ਵਾਦਿਨਃ ||੨-੪੨||
ਕਾਮਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਪਰਾ ਜਨ੍ਮਕਰ੍ਮਫਲਪ੍ਰਦਾਮ੍ |
ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਸ਼ੇषਬਹੁਲਾਂ ਭੋਗੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਗਤਿਂ ਪ੍ਰਤਿ ||੨-੪੩||
ਭੋਗੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾਨਾਂ ਤਯਾਪਹृਤਚੇਤਸਾਮ੍ |
ਵ੍ਯਵਸਾਯਾਤ੍ਮਿਕਾ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਮਾਧੌ ਨ ਵਿਧੀਯਤੇ ||੨-੪੪||
Translation
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਹ ਅਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਫੁੱਲੀ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ (ਸਵਰਗ) ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਜੋ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ (ਅਸਲ ਵਿੱਚ) ਜਨਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਜੋ ਐਸ਼ੋ-ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅੰਤਹਕਰਣ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਅਕਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਭਾਵ ਉਹ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 45
ਤ੍ਰੈਗੁਣ੍ਯਵਿषਯਾ ਵੇਦਾ ਨਿਸ੍ਤ੍ਰੈਗੁਣ੍ਯੋ ਭਵਾਰ੍ਜੁਨ |
ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਨਿਤ੍ਯਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥੋ ਨਿਰ੍ਯੋਗਕ੍ਸ਼ੇਮ ਆਤ੍ਮਵਾਨ੍ ||੨-੪੫||
Translation
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ (ਸੰਸਾਰ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਕੀ ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ? ਨਿਰਵਿਰੋਧ? ਅਨਾਦਿ ਸਤਵ (ਸ਼ੁੱਧਤਾ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ? ਯੋਗਕਸ਼ੇਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣੋ
ਸ਼੍ਲੋਕ 46
ਯਾਵਾਨਰ੍ਥ ਉਦਪਾਨੇ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸਮ੍ਪ੍ਲੁਤੋਦਕੇ |
ਤਾਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵੇषੁ ਵੇਦੇषੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਵਿਜਾਨਤਃ ||੨-੪੬||
Translation
ਜਦੋਂ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਭਰਪੂਰ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਇੱਕੋ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 47
ਕਰ੍ਮਣ੍ਯੇਵਾਧਿਕਾਰਸ੍ਤੇ ਮਾ ਫਲੇषੁ ਕਦਾਚਨ |
ਮਾ ਕਰ੍ਮਫਲਹੇਤੁਰ੍ਭੂਰ੍ਮਾ ਤੇ ਸਙ੍ਗੋऽਸ੍ਤ੍ਵਕਰ੍ਮਣਿ ||੨-੪੭||
Translation
ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ? ਕਦੇ ਵੀ ਫਲ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 48
ਯੋਗਸ੍ਥਃ ਕੁਰੁ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਙ੍ਗਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧਨਞ੍ਜਯ |
ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਸਿਦ੍ਧ੍ਯੋਃ ਸਮੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਮਤ੍ਵਂ ਯੋਗ ਉਚ੍ਯਤੇ ||੨-੪੮||
Translation
ਹੇ ਧਨੰਜੈ, ਮੋਹ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਬਣ ਕੇ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਇਸ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਯੋਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 49
ਦੂਰੇਣ ਹ੍ਯਵਰਂ ਕਰ੍ਮ ਬੁਦ੍ਧਿਯੋਗਾਦ੍ਧਨਞ੍ਜਯ |
ਬੁਦ੍ਧੌ ਸ਼ਰਣਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛ ਕृਪਣਾਃ ਫਲਹੇਤਵਃ ||੨-੪੯||
Translation
ਇਸ ਬੁੱਧੀਯੋਗ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਕੀ (ਫਲਦਾਇਕ) ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਟੀਆ ਹਨ? ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਜੋ ਫਲ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਕੰਜੂਸ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 50
ਬੁਦ੍ਧਿਯੁਕ੍ਤੋ ਜਹਾਤੀਹ ਉਭੇ ਸੁਕृਤਦੁष੍ਕृਤੇ |
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੋਗਾਯ ਯੁਜ੍ਯਸ੍ਵ ਯੋਗਃ ਕਰ੍ਮਸੁ ਕੌਸ਼ਲਮ੍ ||੨-੫੦||
Translation
ਕੀ ਸੰਤੁਲਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਇਥੇ (ਇਸ ਜਨਮ ਵਿਚ) ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੋਵੇਂ ਕਰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਯੋਗ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 51
ਕਰ੍ਮਜਂ ਬੁਦ੍ਧਿਯੁਕ੍ਤਾ ਹਿ ਫਲਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਨੀषਿਣਃ |
ਜਨ੍ਮਬਨ੍ਧਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪਦਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਨਾਮਯਮ੍ ||੨-੫੧||
Translation
ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਅਤੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅਨਾਮਿਆ ਭਾਵ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 52
ਯਦਾ ਤੇ ਮੋਹਕਲਿਲਂ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵ੍ਯਤਿਤਰਿष੍ਯਤਿ |
ਤਦਾ ਗਨ੍ਤਾਸਿ ਨਿਰ੍ਵੇਦਂ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤਸ੍ਯ ਚ ||੨-੫੨||
Translation
ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਭਰਮ (ਕਲਿਲ) ਦੀ ਦਲਦਲ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਕੀ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ (ਨਿਰਲੇਪਤਾ) ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ? ਜੋ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 53
ਸ਼੍ਰੁਤਿਵਿਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਾ ਤੇ ਯਦਾ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾ |
ਸਮਾਧਾਵਚਲਾ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤਦਾ ਯੋਗਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ||੨-੫੩||
Translation
ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ, ਜੋ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਚਲਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਆਤਮ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਚੱਲ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਦ ਤੁਹਾਨੂੰ (ਪਰਮਾਰਥ) ਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇਗੀ
ਸ਼੍ਲੋਕ 54
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ |
ਸ੍ਥਿਤਪ੍ਰਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕਾ ਭਾषਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਥਸ੍ਯ ਕੇਸ਼ਵ |
ਸ੍ਥਿਤਧੀਃ ਕਿਂ ਪ੍ਰਭਾषੇਤ ਕਿਮਾਸੀਤ ਵ੍ਰਜੇਤ ਕਿਮ੍ ||੨-੫੪||
Translation
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੀ ਗੁਣ ਹਨ? ਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਤੁਰਦਾ ਹੈ?
ਸ਼੍ਲੋਕ 55
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ |
ਪ੍ਰਜਹਾਤਿ ਯਦਾ ਕਾਮਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਾਰ੍ਥ ਮਨੋਗਤਾਨ੍ |
ਆਤ੍ਮਨ੍ਯੇਵਾਤ੍ਮਨਾ ਤੁष੍ਟਃ ਸ੍ਥਿਤਪ੍ਰਜ੍ਞਸ੍ਤਦੋਚ੍ਯਤੇ ||੨-੫੫||
Translation
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਹੇ ਪਾਰਥ? ਉਹ ਸਮਾਂ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੂੰ ਸ੍ਥਿਤਪ੍ਰਗਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 56
ਦੁਃਖੇष੍ਵਨੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਨਾਃ ਸੁਖੇषੁ ਵਿਗਤਸ੍ਪृਹਃ |
ਵੀਤਰਾਗਭਯਕ੍ਰੋਧਃ ਸ੍ਥਿਤਧੀਰ੍ਮੁਨਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ||੨-੫੬||
Translation
ਕਿਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਵਿਗੜਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਕਿਸ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਸੁਖ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ? ਕਿਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਜਜ਼ਬਾ ਹੈ? ਕੀ ਡਰ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ? ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ੍ਥਿਤਪ੍ਰਗਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 57
ਯਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਨਭਿਸ੍ਨੇਹਸ੍ਤਤ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍ |
ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ ||੨-੫੭||
Translation
ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਅਤਿ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਨਾ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਲਾ? ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਸਥਾਪਿਤ (ਸਥਿਰ) ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 58
ਯਦਾ ਸਂਹਰਤੇ ਚਾਯਂ ਕੂਰ੍ਮੋऽਙ੍ਗਾਨੀਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ |
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇਭ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ ||੨-੫੮||
Translation
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਛੂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ? ਤਦ ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 59
ਵਿषਯਾ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਨਿਰਾਹਾਰਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ |
ਰਸਵਰ੍ਜਂ ਰਸੋऽਪ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ||੨-੫੯||
Translation
ਕੀ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰਕ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਪਰ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ) ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ (ਮਨੁੱਖ ਦਾ) ਮੋਹ ਭੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 60
ਯਤਤੋ ਹ੍ਯਪਿ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ |
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਪ੍ਰਮਾਥੀਨਿ ਹਰਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਸਭਂ ਮਨਃ ||੨-੬੦||
Translation
ਹੇ ਕੌਂਤੀਆ, ਸੰਜਮ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖੋਹ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 61
ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਂਯਮ੍ਯ ਯੁਕ੍ਤ ਆਸੀਤ ਮਤ੍ਪਰਃ |
ਵਸ਼ੇ ਹਿ ਯਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ ||੨-੬੧||
Translation
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਇਕਮੁੱਠ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਹਨ? ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 62 ਅਤੇ 63
ਧ੍ਯਾਯਤੋ ਵਿषਯਾਨ੍ਪੁਂਸਃ ਸਙ੍ਗਸ੍ਤੇषੂਪਜਾਯਤੇ |
ਸਙ੍ਗਾਤ੍ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਕਾਮਃ ਕਾਮਾਤ੍ਕ੍ਰੋਧੋऽਭਿਜਾਯਤੇ ||੨-੬੨||
ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਭਵਤਿ ਸਮ੍ਮੋਹਃ ਸਮ੍ਮੋਹਾਤ੍ਸ੍ਮृਤਿਵਿਭ੍ਰਮਃ |
ਸ੍ਮृਤਿਭ੍ਰਂਸ਼ਾਦ੍ ਬੁਦ੍ਧਿਨਾਸ਼ੋ ਬੁਦ੍ਧਿਨਾਸ਼ਾਤ੍ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ||੨-੬੩||
Translation
ਕੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮੋਹ ਤੋਂ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਉਲਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬੁੱਧੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਲ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 64
ਰਾਗਦ੍ਵੇषਵਿਮੁਕ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਵਿषਯਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਸ਼੍ਚਰਨ੍ | (or ਵਿਯੁਕ੍ਤੈਸ੍ਤੁ)
ਆਤ੍ਮਵਸ਼੍ਯੈਰ੍ਵਿਧੇਯਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ||੨-੬੪||
Translation
ਸੰਜਮ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ (ਵਿਧੇਯਾਤਮਾ) ਜੋ ਮੋਹ ਅਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਇੰਦਰੀਆਂ (ਆਤਮਾਵਸ਼ਯੈ) ਦੁਆਰਾ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਖ (ਪ੍ਰਸਾਦ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 65
ਪ੍ਰਸਾਦੇ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਨਾਂ ਹਾਨਿਰਸ੍ਯੋਪਜਾਯਤੇ |
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਚੇਤਸੋ ਹ੍ਯਾਸ਼ੁ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪਰ੍ਯਵਤਿष੍ਠਤੇ ||੨-੬੫||
Translation
ਪ੍ਰਸਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਮਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 66
ਨਾਸ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿਰਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਨ ਚਾਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਭਾਵਨਾ |
ਨ ਚਾਭਾਵਯਤਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਕੁਤਃ ਸੁਖਮ੍ ||੨-੬੬||
Translation
(ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾ) ਅਯੁਕਤ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ (ਸਵੈ) ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਅਯੁਕਤ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਭਾਵੁਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਦੁਖੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 67
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਹਿ ਚਰਤਾਂ ਯਨ੍ਮਨੋऽਨੁਵਿਧੀਯਤੇ |
ਤਦਸ੍ਯ ਹਰਤਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਵਾਯੁਰ੍ਨਾਵਮਿਵਾਮ੍ਭਸਿ ||੨-੬੭||
Translation
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਾ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਨ ਕਿਸ ਭਾਵ ਦੀ ਰੀਸ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਉਹੀ ਇਕ ਸੂਝ ਉਸ ਦੀ ਅਕਲ ਖੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 68
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੋ ਨਿਗृਹੀਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ |
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇਭ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ ||੨-੬੮||
Translation
ਇਸ ਲਈ? ਹੇ ਬਲਵੰਤ ਪੁਰਸ਼, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹਨ? ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਸਥਿਰ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 69
ਯਾ ਨਿਸ਼ਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਾਗਰ੍ਤਿ ਸਂਯਮੀ |
ਯਸ੍ਯਾਂ ਜਾਗ੍ਰਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਸਾ ਨਿਸ਼ਾ ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਮੁਨੇਃ ||੨-੬੯||
Translation
ਉਹ ਰਾਤ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਹੈ? ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਜਾਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਕਿੱਥੇ ਜਾਗਦੇ ਹਨ? (ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ) ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ ਲਈ ਰਾਤ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 70
ਆਪੂਰ੍ਯਮਾਣਮਚਲਪ੍ਰਤਿष੍ਠਂ
ਸਮੁਦ੍ਰਮਾਪਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਯਦ੍ਵਤ੍ |
ਤਦ੍ਵਤ੍ਕਾਮਾ ਯਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ
ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨ ਕਾਮਕਾਮੀ ||੨-੭੦||
Translation
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਕਈ ਨਦੀਆਂ ਦੇ) ਪਾਣੀ (ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਘਨ ਦੇ) ਉਸ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਲਈ ਕਾਮਨਾ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ (ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਕਾਰ ਦੇ) ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ? ਉਹ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 71
ਵਿਹਾਯ ਕਾਮਾਨ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪੁਮਾਂਸ਼੍ਚਰਤਿ ਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ |
ਨਿਰ੍ਮਮੋ ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰਃ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ||੨-੭੧||
Translation
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਰਹਿਤ ਹੈ? ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾ ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਹਉਮੈ? ਉਹ ਆਰਾਮ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 72
ਏषਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਸ੍ਥਿਤਿਃ ਪਾਰ੍ਥ ਨੈਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਮੁਹ੍ਯਤਿ |
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾਸ੍ਯਾਮਨ੍ਤਕਾਲੇऽਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਰ੍ਵਾਣਮृਚ੍ਛਤਿ ||੨-੭੨||
Translation
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅੰਤਮ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਿਰਵਾਣ (ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਏਕਤਾ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
More than just reading—
Create your own meditative videos.
Transform sacred verses into beautiful, cinematic videos to share with the world. Choose your background, add chanting audio, and spread the light of the Gita in a modern format.
Download the app for these features
- High-quality background artwork
- Synced Sanskrit & Meaning text
- Immersive Chanting & Music
.jpg)
experience the deep immersion
Embark on a cinematic spiritual journey with the full version of Nitya Gita. High-quality chanting, authentic translations, and a peaceful meditation sanctuary in the palm of your hand.
