अक्षरब्रह्मयोग
अथ अष्टमोऽध्यायः
श्लोक १
अर्जुन उवाच |
किं तद् ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम |
अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते ||८-१||
Translation
अर्जुनले भन्नुभयो - हे पुरुषोत्तम! त्यो ब्रह्म के हो? अध्यात्म के हो? अनि कर्म के हो? अधिभूत भन्नाले के बुझिन्छ र अधिदैव केलाई भनिन्छ?
श्लोक २
अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन |
प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः ||८-२||
Translation
हे मधुसूदन! यस शरीरमा अधियज्ञ को हो र कसरी स्थित छ? अनि संयमित चित्त भएका पुरुषहरूद्वारा अन्तिम समयमा तपाईं कसरी जानिनुहुन्छ?
श्लोक ३
श्रीभगवानुवाच |
अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते |
भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः ||८-३||
Translation
श्रीभगवानले भन्नुभयो - परम अविनाशी तत्त्व नै ब्रह्म हो; आफ्नो स्वरूप नै अध्यात्म भनिन्छ। प्राणीहरूको उत्पत्ति र वृद्धिलाई गर्ने त्याग वा समर्पण नै कर्म नामले चिनिन्छ।
श्लोक ४
अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम् |
अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर ||८-४||
Translation
हे देहधारीहरूमा श्रेष्ठ अर्जुन! नश्वर वस्तु अधिभूत हो र पुरुष अधिदैव हो। यस शरीरमा म नै अधियज्ञ हुँ।
श्लोक ५
अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् |
यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः ||८-५||
Translation
जुन पुरुषले अन्तिम समयमा मलाई नै स्मरण गर्दै शरीर त्याग गर्दछ, उसले मेरो स्वरूप प्राप्त गर्दछ, यसमा कुनै शङ्का छैन।
श्लोक ६
यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् |
तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः ||८-६||
Translation
हे कौन्तेय! मानिसले अन्तिम समयमा जुन भावको स्मरण गर्दै शरीर त्याग गर्दछ, सदैव त्यही भावमा लीन रहने हुनाले उसले त्यही भाव प्राप्त गर्दछ।
श्लोक ७
तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च |
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम् ||८-७||
Translation
त्यसैले, तिमी सधैँ मेरो स्मरण गर र युद्ध पनि गर। ममा मन र बुद्धि अर्पण गरेर तिमी निःसन्देह मलाई नै प्राप्त गर्नेछौ।
श्लोक ८
अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना |
परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन् ||८-८||
Translation
हे पार्थ! अभ्यासयोगले युक्त, अन्यत्र नजाने चित्तले निरन्तर चिन्तन गर्ने साधकले त्यो परम दिव्य पुरुषलाई प्राप्त गर्दछ।
श्लोक ९ र १०
कविं पुराणमनुशासितार-
मणोरणीयंसमनुस्मरेद्यः |
सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूप-
मादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ||८-९||
प्रयाणकाले मनसाऽचलेन
भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव |
भ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक्
स तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम् ||८-१०||
Translation
जो पुरुष सर्वज्ञ, अनादि, शासक, सूक्ष्मभन्दा पनि सूक्ष्म, सबका आधार, अचिन्त्य स्वरूप, सूर्यजस्तै प्रकाशमान र अन्धकारभन्दा पर रहेका परमात्माको स्मरण गर्दछ, उसले अन्तिम समयमा योगबलले प्राणलाई भ्रकुटीको मध्यमा स्थिर गरी भक्तिपूर्वक त्यो परम दिव्य पुरुषलाई प्राप्त गर्दछ।
श्लोक ११
यदक्षरं वेदविदो वदन्ति
विशन्ति यद्यतयो वीतरागाः |
यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति
तत्ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये ||८-११||
Translation
वेदका ज्ञाताहरू जसलाई अक्षर भन्छन्, रागरहित यतिहरू जसमा प्रवेश गर्छन् र जसको इच्छाले ब्रह्मचर्य पालन गर्छन्, त्यो पद म तिमीलाई संक्षेपमा बताउँछु।
श्लोक १२ र १३
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च |
मूध्न्यार्धायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम् ||८-१२||
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन् |
यः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम् ||८-१३||
Translation
सबै इन्द्रियका ढोकाहरू बन्द गरी, मनलाई हृदयमा स्थिर राखेर र प्राणलाई मस्तकमा स्थापित गरी योगधारणामा स्थित भई, 'ओम्' यो एक अक्षर ब्रह्मको उच्चारण गर्दै मलाई स्मरण गरेर जसले शरीर त्याग गर्दछ, उसले परम गति प्राप्त गर्दछ।
श्लोक १४
अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः |
तस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः ||८-१४||
Translation
हे पार्थ! जसले अनन्य चित्तले सधैँ मेरो स्मरण गर्दछ, त्यस नित्ययुक्त योगीका लागि म सुलभ छु।
श्लोक १५
मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम् |
नाप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः ||८-१५||
Translation
परम सिद्धि प्राप्त गरेका महात्माहरू मलाई प्राप्त गरेपछि दुःखको घर र अनित्य पुनर्जन्मलाई प्राप्त गर्दैनन्।
श्लोक १६
आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन |
मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते ||८-१६||
Translation
हे अर्जुन! ब्रह्मलोकसम्मका सबै लोकहरू पुनरावृत्ति हुने स्वभावका छन्। तर, हे कौन्तेय! मलाई प्राप्त गरेपछि पुनर्जन्म हुँदैन।
श्लोक १७
सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद् ब्रह्मणो विदुः |
रात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः ||८-१७||
Translation
जो मानिसहरू ब्रह्माको एक दिन हजार युगसम्मको हुन्छ र एक रात पनि हजार युगसम्मको हुन्छ भनी जान्दछन्, उनीहरू नै दिन र रातका ज्ञाता हुन्।
श्लोक १८
अव्यक्ताद् व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे |
रात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके ||८-१८||
Translation
दिनको आगमनमा अव्यक्तबाट सबै व्यक्त (संसार) उत्पन्न हुन्छन् र रातको आगमनमा त्यही अव्यक्तमा लीन हुन्छन्।
श्लोक १९
भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते |
रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे ||८-१९||
Translation
हे पार्थ! त्यही प्राणीहरूको समूह बारम्बार उत्पन्न भएर रातको आगमनमा विवश भई लीन हुन्छ र दिनको आगमनमा फेरि प्रकट हुन्छ।
श्लोक २०
परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः |
यः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति ||८-२०||
Translation
तर त्यो अव्यक्तभन्दा पनि पर अर्को सनातन अव्यक्त भाव छ, जुन सबै प्राणीहरू नष्ट हुँदा पनि नष्ट हुँदैन।
श्लोक २१
अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम् |
यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ||८-२१||
Translation
जसलाई अव्यक्त र अक्षर भनिन्छ, त्यसैलाई परम गति भनिन्छ। जसलाई प्राप्त गरेर साधकहरू फेरि फर्किँदैनन्, त्यो मेरो परम धाम हो।
श्लोक २२
पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया |
यस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम् ||८-२२||
Translation
हे पार्थ! जसका अन्तर्गत सबै प्राणीहरू छन् र जसले यो सम्पूर्ण संसार व्याप्त छ, त्यो परम पुरुष अनन्य भक्तिद्वारा मात्र प्राप्त गर्न सकिन्छ।
श्लोक २३
यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः |
प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ ||८-२३||
Translation
हे भरतश्रेष्ठ! जुन मार्गमा गएका योगीहरू फेरि फर्किँदैनन् र जुन मार्गमा गएकाहरू फर्किन्छन्, त्यो काल (मार्ग) म तिमीलाई बताउँछु।
श्लोक २४
अग्निर्जोतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम् |
तत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः ||८-२४||
Translation
अग्नि, ज्योति, दिन, शुक्लपक्ष र उत्तरायणका छ महिनाको मार्गबाट गएका ब्रह्मज्ञानीहरू ब्रह्मलाई प्राप्त गर्दछन्।
श्लोक २५
धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम् |
तत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते ||८-२५||
Translation
धुवाँ, रात, कृष्णपक्ष र दक्षिणायनका छ महिनाको मार्गबाट गएका योगीले चन्द्रमाको ज्योति प्राप्त गरी फेरि फर्किन्छन्।
श्लोक २६
शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते |
एकया यात्यनावृत्तिमन्ययावर्तते पुनः ||८-२६||
Translation
संसारका यी दुई शुक्ल र कृष्ण मार्ग सनातन मानिएका छन्। एउटा मार्गबाट गएकाहरू फर्किँदैनन् र अर्कोबाट गएकाहरू फेरि फर्किन्छन्।
श्लोक २७
नैते सृती पार्थ जानन्योगी मुह्यति कश्चन |
तस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ||८-२७||
Translation
हे पार्थ! यी दुई मार्गलाई जान्ने कुनै पनि योगी मोहित हुँदैन। त्यसैले, हे अर्जुन! तिमी सधैँ योगयुक्त बन।
श्लोक २८
वेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैव
दानेषु यत्पुण्यफलं प्रदिष्टम् |
अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा
योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम् ||८-२८||
Translation
योगी पुरुषले यी दुवै मार्गको रहस्य बुझेर वेद, यज्ञ, तप र दानको पुण्य फललाई पनि पार गरी त्यो आद्य (सनातन) परम स्थान प्राप्त गर्दछ।
More than just reading—
Create your own meditative videos.
Transform sacred verses into beautiful, cinematic videos to share with the world. Choose your background, add chanting audio, and spread the light of the Gita in a modern format.
Download the app for these features
- High-quality background artwork
- Synced Sanskrit & Meaning text
- Immersive Chanting & Music
.jpg)
experience the deep immersion
Embark on a cinematic spiritual journey with the full version of Nitya Gita. High-quality chanting, authentic translations, and a peaceful meditation sanctuary in the palm of your hand.
