કર્મસંન્યાસયોગ

અર્જુન ઉવાચ |

સંન્યાસં કર્મણાં કૃષ્ણ પુનર્યોગં ચ શંસસિ |

યચ્છ્રેય એતયોરેકં તન્મે બ્રૂહિ સુનિશ્ચિતમ્ ||૫-૧||

શ્રીભગવાનુવાચ |

સંન્યાસઃ કર્મયોગશ્ચ નિઃશ્રેયસકરાવુભૌ |

તયોસ્તુ કર્મસંન્યાસાત્કર્મયોગો વિશિષ્યતે ||૫-૨||

જ્ઞેયઃ સ નિત્યસંન્યાસી યો ન દ્વેષ્ટિ ન કાઙ્ક્ષતિ |

નિર્દ્વન્દ્વો હિ મહાબાહો સુખં બન્ધાત્પ્રમુચ્યતે ||૫-૩||

સાઙ્ખ્યયોગૌ પૃથગ્બાલાઃ પ્રવદન્તિ ન પણ્ડિતાઃ |

એકમપ્યાસ્થિતઃ સમ્યગુભયોર્વિન્દતે ફલમ્ ||૫-૪||

યત્સાઙ્ખ્યૈઃ પ્રાપ્યતે સ્થાનં તદ્યોગૈરપિ ગમ્યતે |

એકં સાઙ્ખ્યં ચ યોગં ચ યઃ પશ્યતિ સ પશ્યતિ ||૫-૫||

સંન્યાસસ્તુ મહાબાહો દુઃખમાપ્તુમયોગતઃ |

યોગયુક્તો મુનિર્બ્રહ્મ નચિરેણાધિગચ્છતિ ||૫-૬||

યોગયુક્તો વિશુદ્ધાત્મા વિજિતાત્મા જિતેન્દ્રિયઃ |

સર્વભૂતાત્મભૂતાત્મા કુર્વન્નપિ ન લિપ્યતે ||૫-૭||

નૈવ કિઞ્ચિત્કરોમીતિ યુક્તો મન્યેત તત્ત્વવિત્ |

પશ્યઞ્શૃણ્વન્સ્પૃશઞ્જિઘ્રન્નશ્નન્ગચ્છન્સ્વપઞ્શ્વસન્ ||૫-૮||

પ્રલપન્વિસૃજન્ગૃહ્ણન્નુન્મિષન્નિમિષન્નપિ |

ઇન્દ્રિયાણીન્દ્રિયાર્થેષુ વર્તન્ત ઇતિ ધારયન્ ||૫-૯||

બ્રહ્મણ્યાધાય કર્માણિ સઙ્ગં ત્યક્ત્વા કરોતિ યઃ |

લિપ્યતે ન સ પાપેન પદ્મપત્રમિવામ્ભસા ||૫-૧૦||

કાયેન મનસા બુદ્ધ્યા કેવલૈરિન્દ્રિયૈરપિ |

યોગિનઃ કર્મ કુર્વન્તિ સઙ્ગં ત્યક્ત્વાત્મશુદ્ધયે ||૫-૧૧||

યુક્તઃ કર્મફલં ત્યક્ત્વા શાન્તિમાપ્નોતિ નૈષ્ઠિકીમ્ |

અયુક્તઃ કામકારેણ ફલે સક્તો નિબધ્યતે ||૫-૧૨||

સર્વકર્માણિ મનસા સંન્યસ્યાસ્તે સુખં વશી |

નવદ્વારે પુરે દેહી નૈવ કુર્વન્ન કારયન્ ||૫-૧૩||

ન કર્તૃત્વં ન કર્માણિ લોકસ્ય સૃજતિ પ્રભુઃ |

ન કર્મફલસંયોગં સ્વભાવસ્તુ પ્રવર્તતે ||૫-૧૪||

નાદત્તે કસ્યચિત્પાપં ન ચૈવ સુકૃતં વિભુઃ |

અજ્ઞાનેનાવૃતં જ્ઞાનં તેન મુહ્યન્તિ જન્તવઃ ||૫-૧૫||

જ્ઞાનેન તુ તદજ્ઞાનં યેષાં નાશિતમાત્મનઃ |

તેષામાદિત્યવજ્જ્ઞાનં પ્રકાશયતિ તત્પરમ્ ||૫-૧૬||

તદ્બુદ્ધયસ્તદાત્માનસ્તન્નિષ્ઠાસ્તત્પરાયણાઃ |

ગચ્છન્ત્યપુનરાવૃત્તિં જ્ઞાનનિર્ધૂતકલ્મષાઃ ||૫-૧૭||

વિદ્યાવિનયસમ્પન્ને બ્રાહ્મણે ગવિ હસ્તિનિ |

શુનિ ચૈવ શ્વપાકે ચ પણ્ડિતાઃ સમદર્શિનઃ ||૫-૧૮||

ઇહૈવ તૈર્જિતઃ સર્ગો યેષાં સામ્યે સ્થિતં મનઃ |

નિર્દોષં હિ સમં બ્રહ્મ તસ્માદ્ બ્રહ્મણિ તે સ્થિતાઃ ||૫-૧૯||

ન પ્રહૃષ્યેત્પ્રિયં પ્રાપ્ય નોદ્વિજેત્પ્રાપ્ય ચાપ્રિયમ્ |

સ્થિરબુદ્ધિરસમ્મૂઢો બ્રહ્મવિદ્ બ્રહ્મણિ સ્થિતઃ ||૫-૨૦||

બાહ્યસ્પર્શેષ્વસક્તાત્મા વિન્દત્યાત્મનિ યત્સુખમ્ |

સ બ્રહ્મયોગયુક્તાત્મા સુખમક્ષયમશ્નુતે ||૫-૨૧||

યે હિ સંસ્પર્શજા ભોગા દુઃખયોનય એવ તે |

આદ્યન્તવન્તઃ કૌન્તેય ન તેષુ રમતે બુધઃ ||૫-૨૨||

શક્નોતીહૈવ યઃ સોઢું પ્રાક્શરીરવિમોક્ષણાત્ |

કામક્રોધોદ્ભવં વેગં સ યુક્તઃ સ સુખી નરઃ ||૫-૨૩||

યોઽન્તઃસુખોઽન્તરારામસ્તથાન્તર્જ્યોતિરેવ યઃ |

સ યોગી બ્રહ્મનિર્વાણં બ્રહ્મભૂતોઽધિગચ્છતિ ||૫-૨૪||

લભન્તે બ્રહ્મનિર્વાણમૃષયઃ ક્ષીણકલ્મષાઃ |

છિન્નદ્વૈધા યતાત્માનઃ સર્વભૂતહિતે રતાઃ ||૫-૨૫||

કામક્રોધવિયુક્તાનાં યતીનાં યતચેતસામ્ |

અભિતો બ્રહ્મનિર્વાણં વર્તતે વિદિતાત્મનામ્ ||૫-૨૬||

સ્પર્શાન્કૃત્વા બહિર્બાહ્યાંશ્ચક્ષુશ્ચૈવાન્તરે ભ્રુવોઃ |

પ્રાણાપાનૌ સમૌ કૃત્વા નાસાભ્યન્તરચારિણૌ ||૫-૨૭||

યતેન્દ્રિયમનોબુદ્ધિર્મુનિર્મોક્ષપરાયણઃ |

વિગતેચ્છાભયક્રોધો યઃ સદા મુક્ત એવ સઃ ||૫-૨૮||

ભોક્તારં યજ્ઞતપસાં સર્વલોકમહેશ્વરમ્ |

સુહૃદં સર્વભૂતાનાં જ્ઞાત્વા માં શાન્તિમૃચ્છતિ ||૫-૨૯||