কৰ্মসন্ন্যাসযোগ
অথ পঞ্চমোধ্যায়ঃ
শ্লোক ১
অৰ্জুন উবাচ |
সংন্যাসং কৰ্মণাং কৃষ্ণ পুনৰ্যোগং চ শংসসি |
যচ্ছ্ৰেয় এতয়োরেকং তন্মে ব্ৰূহি সুনিশ্চিতম্ ||৫-১||
Translation
অৰ্জুনে ক’লে— হে কৃষ্ণ! আপুনি কৰ্মৰ সংন্যাসৰ আৰু পুনৰ কৰ্মযোগৰ প্ৰশংসা কৰিছে। এই দুয়োটাৰ ভিতৰত যিটো নিশ্চিতভাৱে শ্ৰেয়স্কৰ, তাক মোক কওক।
শ্লোক ২
শ্ৰীভগৱানুবাচ |
সংন্যাসঃ কৰ্মযোগশ্চ নিঃশ্রেয়সকরাবুভৌ |
তয়োস্তু কৰ্মসংন্যাসাত্কৰ্মযোগো বিশিষ্যতে ||৫-২||
Translation
শ্ৰীভগৱানে ক’লে— কৰ্মসংন্যাস আৰু কৰ্মযোগ, এই দুয়োবিধেই পৰম কল্যাণকাৰক; কিন্তু সেই দুয়োটাৰ ভিতৰত কৰ্মসংন্যাসতকৈ কৰ্মযোগ শ্ৰেষ্ঠ।
শ্লোক ৩
জ্ঞেয়ঃ স নিত্যসংন্যাসী যো ন দ্বেষ্টি ন কাঙ্ক্ষতি |
নিৰ্দ্বন্দ্বো হি মহাবাহো সুখং বন্ধাত্প্ৰমুচ্যতে ||৫-৩||
Translation
যি পুৰুষে কাকো ঘৃণা নকৰে আৰু একোকে কামনা নকৰে, তেওঁক সদায় সংন্যাসী বুলি জানিব লাগে; কাৰণ হে মহাবাহু! দ্বন্দ্বৰ পৰা মুক্ত পুৰুষ অতি সহজে সংসাৰৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয়।
শ্লোক ৪
সাঙ্খ্যযোগৌ পৃথগ্বালাঃ প্ৰবদন্তি ন পণ্ডিতাঃ |
একমপ্যাস্থিতঃ সম্যগুভয়োৰ্বিন্দতে ফলম্ ||৫-৪||
Translation
অজ্ঞানীসকলেহে সাঙ্খ্য (জ্ঞানযোগ) আৰু কৰ্মযোগক পৃথক বুলি কয়, পণ্ডিতসকলে নহয়। যিকোনো এটাত সম্যকভাৱে অৱস্থিত হ’লেও পুৰুষে দুয়োটাৰে ফল লাভ কৰে।
শ্লোক ৫
যৎসাঙ্খ্যৈঃ প্ৰাপ্যতে স্থানং তদ্যোগৈরপি গম্যতে |
একং সাঙ্খ্যং চ যোগং চ যঃ পশ্যতি স পশ্যতি ||৫-৫||
Translation
জ্ঞানযোগীসকলে যি স্থান লাভ কৰে, কৰ্মযোগীসকলেও সেই স্থানলৈকে যায়। সেয়েহে যি পুৰুষে সাঙ্খ্য আৰু যোগক একে বুলি দেখে, তেৱেঁই প্ৰকৃততে দেখে।
শ্লোক ৬
সংন্যাসস্তু মহাবাহো দুঃখমাপ্তুমযোগতঃ |
যোগযুক্তো মুনিৰব্ৰহ্ম নচিৰেণাধিগচ্ছতি ||৫-৬||
Translation
কিন্তু হে মহাবাহু! কৰ্মযোগ অবিহনে সংন্যাস লাভ কৰা অতি কঠিন। যোগযুক্ত মননশীল পুৰুষে অতি সোনকালেই ব্ৰহ্মক প্ৰাপ্ত হয়।
শ্লোক ৭
যোগযুক্তো বিশুদ্ধাত্মা বিজিতাত্মা জিতেন্দ্ৰিয়ঃ |
সৰ্বভূতাত্মভূতাত্মা কুৰ্বন্নপি ন লিপ্যতে ||৫-৭||
Translation
যি পুৰুষ যোগযুক্ত, বিশুদ্ধ চিত্তৰ অধিকাৰী, নিজৰ শৰীৰ আৰু ইন্দ্ৰিয়ক জয় কৰা, আৰু সকলো প্ৰাণীৰ আত্মাত নিজৰ আত্মাক দেখা পায়, তেওঁ কৰ্ম কৰিও লিপ্ত নহয়।
শ্লোক ৮ আৰু ৯
নৈব কিঞ্চিৎকৰোমীতি যুক্তো মন্যেত তত্ত্ববিত্ |
পশ্যঞ্শৃণ্বন্স্পৃশঞ্জিঘ্ৰন্নশ্ননগচ্ছন্স্বপঞ্জশ্বসন্ ||৫-৮||
প্ৰলপন্বিসৃজঙ্গৃহ্ণন্নুন্মিষন্নিমিষন্নপি |
ইন্দ্ৰিয়াণীন্দ্ৰিয়াৰ্থেষু বৰ্তন্ত ইতি ধাৰয়ন্ ||৫-৯||
Translation
তত্ত্বজ্ঞানী পুৰুষে ভাবে যে মই একো কৰা নাই। দেখা, শুনা, স্পৰ্শ কৰা, শুঙা, খোৱা, খোজ কঢ়া, শোৱা, উশাহ লোৱা, কথা কোৱা, ত্যাগ কৰা, গ্ৰহণ কৰা, চকু খোলা বা বন্ধ কৰা আদি সকলো কাৰ্যত তেওঁ জানে যে ইন্দ্ৰিয়বোৰ নিজ নিজ বিষয়তহে প্ৰবৃত্ত হৈ আছে।
শ্লোক ১০
ব্ৰহ্মণ্যাধায় কৰ্মাণি সঙ্গং ত্যক্ত্বা কৰোতি যঃ |
লিপ্যতে ন স পাপেন পদ্মপত্ৰমিবাম্ভসা ||৫-১০||
Translation
যি পুৰুষে সকলো কৰ্ম ব্ৰহ্মত অৰ্পণ কৰি আৰু আসক্তি ত্যাগ কৰি কৰ্ম কৰে, তেওঁ পানীৰ ওপৰত থকা পদুম পাতৰ দৰে পাপত লিপ্ত নহয়।
শ্লোক ১১
কায়েন মনসা বুদ্ধ্যা কেবলৈৰিন্দ্রিয়ৈরপি |
যোগিনঃ কৰ্ম কুৰ্বন্তি সঙ্গং ত্যক্ত্বাত্মশুদ্ধয়ে ||৫-১১||
Translation
যোগীসকলে শৰীৰ, মন, বুদ্ধি আৰু ইন্দ্ৰিয়ৰ দ্বাৰা আসক্তি ত্যাগ কৰি কেৱল আত্মশুদ্ধিৰ বাবে কৰ্ম কৰে।
শ্লোক ১২
যুক্তঃ কৰ্মফলং ত্যক্ত্বা শান্তিমাপ্নোতি নৈষ্ঠিকীম্ |
অযুক্তঃ কামকাৰেণ ফলে সক্তো নিবধ্যতে ||৫-১২||
Translation
যুক্ত পুৰুষে কৰ্মফল ত্যাগ কৰি পৰম শান্তি লাভ কৰে; কিন্তু অযুক্ত পুৰুষে ফলৰ প্ৰতি আসক্ত হৈ কামনাৰ দ্বাৰা বান্ধ খাই পৰে।
শ্লোক ১৩
সৰ্বকৰ্মাণি মনসা সংন্যস্যাস্তে সুখং বশী |
নবদ্বাৰে পুৰে দেহী নৈব কুৰ্বন্ন কাৰয়ন্ ||৫-১৩||
Translation
সকলো কৰ্ম মনৰ দ্বাৰা সংন্যাস কৰি, সংযমী পুৰুষে ন-দ্বাৰযুক্ত শৰীৰৰূপ নগৰীত সুখেৰে বাস কৰে, তেওঁ নিজে একো নকৰে আৰু আনকো কৰিবলৈ নলগায়।
শ্লোক ১৪
ন কৰ্তৃত্বং ন কৰ্মাণি লোকস্য সৃজতি প্ৰভুঃ |
ন কৰ্মফলসংযোগং স্বভাৱস্তু প্ৰবৰ্ততে ||৫-১৪||
Translation
প্ৰভুৱে জগতৰ বাবে কৰ্তৃত্ব, কৰ্ম বা কৰ্মফলৰ সংযোগ সৃষ্টি নকৰে; প্ৰকৃতিয়েই সকলো কাৰ্য সম্পাদন কৰে।
শ্লোক ১৫
নাদত্তে কস্যচিৎপাপং ন চৈব সুকৃতং বিভুঃ |
অজ্ঞানে নাবৃতং জ্ঞানং তেন মুহ্যন্তি জন্তবঃ ||৫-১৫||
Translation
বিভু পৰমাত্মাই কাৰো পাপ বা পুণ্য গ্ৰহণ নকৰে; কিন্তু অজ্ঞানে জ্ঞানক ঢাকি ৰখাৰ বাবে জীৱসমূহ মোহিত হৈ পৰে।
শ্লোক ১৬
জ্ঞানেন তু তদজ্ঞানং যেষাং নাশিতামাত্মনঃ |
তেষামাদিত্যবজ্জ্ঞানং প্ৰকাশয়তি তৎপৰম্ ||৫-১৬||
Translation
কিন্তু যাৰ সেই অজ্ঞান আত্মজ্ঞানৰ দ্বাৰা নাশ হয়, তেওঁলোকৰ বাবে সেই জ্ঞানে সূৰ্যৰ দৰে পৰমাত্মাক প্ৰকাশ কৰে।
শ্লোক ১৭
তদ্বুদ্ধয়স্তদাত্মানস্তন্নিষ্ঠাস্তত্পৰায়ণাঃ |
গচ্ছন্ত্যপুনৰাবৃত্তিং জ্ঞাননিৰ্ধূতকল্মষাঃ ||৫-১৭||
Translation
যাৰ বুদ্ধি সেই পৰমাত্মাত অৱস্থিত, যি সেই পৰমাত্মাৰূপী, যাৰ নিষ্ঠা কেৱল তেওঁতেই, সেই জ্ঞানৰ দ্বাৰা পাপমুক্ত পুৰুষসকলে পুনৰ জন্ম গ্ৰহণ নকৰে।
শ্লোক ১৮
বিদ্যাবিনয়সম্পন্নে ব্ৰাহ্মণে গবি হস্তিনি |
শুনি চৈব শ্বপাকে চ পণ্ডিতাঃ সমদৰ্শিনঃ ||৫-১৮||
Translation
পণ্ডিতসকলে বিদ্যা আৰু বিনয়সম্পন্ন ব্ৰাহ্মণ, গৰু, হাতী, কুকুৰ আৰু চণ্ডালৰ প্ৰতিও সমদৃষ্টি ৰাখে।
শ্লোক ১৯
ইহৈব তৈৰ্জিতঃ সৰ্গো যেষাং সাম্যে স্থিতং মনঃ |
নিৰ্দোষং হি সমং ব্ৰহ্ম তস্মাদ্ ব্ৰহ্মণি তে স্থিতাঃ ||৫-১৯||
Translation
যাৰ মন সমত্বভাৱত অৱস্থিত, তেওঁলোকে এই জীৱনতেই সংসাৰক জয় কৰে; কাৰণ ব্ৰহ্ম নিৰ্দোষ আৰু সম, সেয়েহে তেওঁলোক ব্ৰহ্মতেই অৱস্থিত।
শ্লোক ২০
ন প্ৰহৃষ্যেৎপ্ৰিয়ং প্ৰাপ্য নোদ্বিজেত্প্ৰাপ্য চাপ্রিয়ম্ |
স্থিৰবুদ্ধিৰসম্মূঢ়ো ব্ৰহ্মবিদ ব্ৰহ্মণি স্থিতঃ ||৫-২০||
Translation
যি স্থিৰবুদ্ধি, মোহমুক্ত ব্ৰহ্মজ্ঞানী পুৰুষ ব্ৰহ্মত অৱস্থিত, তেওঁ প্ৰিয় বস্তু লাভ কৰি আনন্দিত নহয় আৰু অপ্ৰিয় বস্তু লাভ কৰি বিচলিত নহয়।
শ্লোক ২১
বাহ্যস্পৰ্শেম্বসক্তাত্মা বিন্দত্যাত্মনি যৎসুখম্ |
স ব্ৰহ্মযোগযুক্তাত্মা সুখমক্ষয়মশ্নুতে ||৫-২১||
Translation
বাহ্যিক বিষয়ত আসক্তিহীন পুৰুষে আত্মাত যি সুখ লাভ কৰে, সেই ব্ৰহ্মযোগত যুক্ত পুৰুষে অক্ষয় সুখ ভোগ কৰে।
শ্লোক ২২
য়ে হি সংস্পৰ্শজা ভোগা দুঃখযোনয় এব তে |
আদ্যন্তবন্তঃ কৌন্তেয় ন তেষু ৰমতে বুধঃ ||৫-২২||
Translation
হে কৌন্তেয়! ইন্দ্ৰিয় আৰু বিষয়ৰ সংযোগৰ পৰা উৎপন্ন হোৱা ভোগবোৰ দুখৰ কাৰণ, কাৰণ সেইবোৰৰ আদি আৰু অন্ত আছে। বুদ্ধিমান পুৰুষে তাত আনন্দ নাপায়।
শ্লোক ২৩
শক্লোতীহৈব যঃ সোঢ়ুং প্ৰাক্শৰীৰবিমোক্ষণাৎ |
কামক্ৰোধোদ্ভবং বেগং স যুক্তঃ স সুখী নৰঃ ||৫-২৩||
Translation
যি মানুহে এই শৰীৰ ত্যাগ কৰাৰ আগতেই কাম আৰু ক্ৰোধৰ পৰা উৎপন্ন হোৱা বেগক সহ্য কৰিবলৈ সমৰ্থ হয়, তেৱেঁই যোগী আৰু সুখী পুৰুষ।
শ্লোক ২৪
যোঽন্তঃসুখোঽন্তৰাৰামস্তথান্তৰ্জ্যোতিৰেৱ যঃ |
স যোগী ব্ৰহ্মনিৰ্বাণং ব্ৰহ্মভূতোঽধিগচ্ছতি ||৫-২৪||
Translation
যি পুৰুষ অন্তৰাত্মাত সুখী, অন্তৰত আনন্দিত আৰু অন্তৰত জ্ঞানপ্ৰাপ্ত, সেই যোগী ব্ৰহ্মৰূপ হৈ পৰম মোক্ষ লাভ কৰে।
শ্লোক ২৫
লভন্তে ব্ৰহ্মনিৰ্বাণমৃষয়ঃ ক্ষীণকল্মষাঃ |
ছিন্নদ্বৈধা যতাত্মানঃ সৰ্বভূতহিতে ৰতাঃ ||৫-২৫||
Translation
যিসকল ঋষিৰ পাপ নাশ হৈছে, যাৰ সংশয় দূৰ হৈছে, যি সংযমী আৰু সকলো প্ৰাণীৰ হিতত নিৰত, তেওঁলোকে মোক্ষ লাভ কৰে।
শ্লোক ২৬
কামক্ৰোধবিয়ুক্তানাং যতীনাম যতচেতসাম্ |
অভিতো ব্ৰহ্মনিৰ্বাণং বৰ্ততে বিদিতাত্মনাম্ ||৫-২৬||
Translation
কাম আৰু ক্ৰোধৰ পৰা মুক্ত, সংযতচিত্ত আৰু আত্মজ্ঞানী যতিসকলৰ বাবে সকলো দিশতে ব্ৰহ্মনিৰ্বাণ বা মোক্ষ বিদ্যমান।
শ্লোক ২৭ আৰু ২৮
স্পৰ্শাঙ্কৃত্বা বহিবৰ্হ্যাংশ্চক্ষুশ্চৈবান্তৰে ভ্ৰুবোঃ |
প্ৰাণাপানৌ সমৌ কৃৎৱা নাসাব্যন্তৰচাৰিণৌ ||৫-২৭||
যতেন্দ্ৰিয়মনোবুদ্ধিৰ্মুনিৰ্মোক্ষপৰায়ণঃ |
বিগতেচ্ছভয়ক্ৰোধো যঃ সদা মুক্ত এব সঃ ||৫-২৮||
Translation
বাহ্যিক বিষয়বোৰক বাহিৰত ৰাখি, চকুৰ দৃষ্টি ভ্ৰূযুগলৰ মাজত স্থাপন কৰি, নাসিকাৰ ভিতৰত চলাচল কৰা প্ৰাণ আৰু অপান বায়ুক সম কৰি, যি মুনিৰ ইন্দ্ৰিয়, মন আৰু বুদ্ধি সংযত, সেই মোক্ষপৰায়ণ পুৰুষ ইচ্ছা, ভয় আৰু ক্ৰোধৰ পৰা মুক্ত হৈ সদায় মুক্ত হৈ থাকে।
More than just reading—
Create your own meditative videos.
Transform sacred verses into beautiful, cinematic videos to share with the world. Choose your background, add chanting audio, and spread the light of the Gita in a modern format.
Download the app for these features
- High-quality background artwork
- Synced Sanskrit & Meaning text
- Immersive Chanting & Music
.jpg)
experience the deep immersion
Embark on a cinematic spiritual journey with the full version of Nitya Gita. High-quality chanting, authentic translations, and a peaceful meditation sanctuary in the palm of your hand.
