গুণত্ৰয়বিভাগযোগ
অথ চতুৰ্দশোঽধ্যায়ঃ
শ্লোক ১
শ্ৰীভগৱানুবাচ |
পৰং ভূয়ঃ প্ৰবক্ষ্যামি জ্ঞানানাং জ্ঞানমুত্তমম্ |
য়জ্জ্ঞাত্বা মুনয়ঃ সৰ্বে পৰাং সিদ্ধিমিতো গতাঃ ||১৪-১||
Translation
শ্ৰীভগৱানে ক’লে -- মই পুনৰ তোমাক সেই পৰম জ্ঞানৰ বিষয়ে ক’ম, যি সকলো জ্ঞানৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ। এই জ্ঞান অৰ্জন কৰি মুনিসকলে সংসাৰৰ পৰা মুক্ত হৈ পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিছে।
শ্লোক ২
ইদং জ্ঞানমুপাশ্ৰিত্য মম সাধৰ্ম্যমাগতাঃ |
সৰ্গেঽপি নোপজায়ন্তে প্ৰলয়ে ন ব্যথন্তি চ ||১৪-২||
Translation
এই জ্ঞানৰ আশ্ৰয় লৈ যিসকলে মোৰ স্বৰূপ লাভ কৰে, তেওঁলোক সৃষ্টিৰ আৰম্ভণিতে পুনৰ জন্ম গ্ৰহণ নকৰে আৰু প্ৰলয়ৰ সময়তো তেওঁলোকৰ কোনো ভয় বা দুখ নাথাকে।
শ্লোক ৩
মম যোনিৰ্মহদ্ ব্ৰহ্ম তস্মিন্গৰ্ভং দধাম্যহম্ |
সম্ভবঃ সৰ্বভূতানাং ততো ভৱতি ভাৰত ||১৪-৩||
Translation
হে ভাৰত! মোৰ মহৎ ব্ৰহ্মৰূপ প্ৰকৃতিয়েই হৈছে সকলো ভূতৰ যোনি বা উৎস, য’ত মই গৰ্ভ স্থাপন কৰোঁ। তাৰ পৰাই সকলো জীৱৰ সৃষ্টি হয়।
শ্লোক ৪
সৰ্বযোনিষু কৌন্তেয় মূৰ্তয়ঃ সম্ভবন্তি যাঃ |
তাসাৎ ব্ৰহ্ম মহদ্যোনিৰহং বীজপ্ৰদঃ পিতা ||১৪-৪||
Translation
হে কৌন্তেয়! সকলো যোনিত যিমানবোৰ শৰীৰ ধাৰণকাৰী মূৰ্তি উৎপন্ন হয়, সেই সকলোৰে মূল উৎস হৈছে মহৎ ব্ৰহ্ম আৰু মই হৈছোঁ বীজ প্ৰদান কৰোঁতা পিতা।
শ্লোক ৫
সত্ত্বং ৰজস্তম ইতি গুণাঃ প্ৰকৃতিসম্ভৱাঃ |
নিবধ্নন্তি মহাবাহো দেহে দেহিনমব্যয়ম্ ||১৪-৫||
Translation
হে মহাবাহু! সত্ত্ব, ৰজ আৰু তম—প্ৰকৃতিৰ পৰা উৎপন্ন এই তিনিটা গুণে অৱিনাশী আত্মাক শৰীৰৰ লগত বান্ধি ৰাখে।
শ্লোক ৬
তত্ৰ সত্ত্বং নিৰ্মলত্বাৎপ্ৰকাশকমনাময়ম্ |
সুখসঙ্গেন বদ্ৰ্নাতি জ্ঞানসঙ্গেন চানঘ ||১৪-৬||
Translation
হে নিষ্পাপ অৰ্জুন! এই তিনিটা গুণৰ ভিতৰত সত্ত্বগুণ নিৰ্মল হোৱাৰ বাবে প্ৰকাশক আৰু নিৰোগী। ই জীৱক সুখ আৰু জ্ঞানৰ আসক্তিৰে বান্ধি পেলায়।
শ্লোক ৭
ৰজো ৰাগাত্মকং বিদ্ধি তৃষ্ণাসঙ্গসমুদ্ভবম্ |
তন্নিবধ্নাতি কৌন্তেয় কৰ্মসঙ্গেন দেহিনম্ ||১৪-৭||
Translation
হে কৌন্তেয়! ৰজোগুণক আসক্তিস্বৰূপ বুলি জানিবা, যি তৃষ্ণা আৰু আসক্তিৰ পৰা উৎপন্ন হয়। ই জীৱক কৰ্মৰ আসক্তিৰে বান্ধি ৰাখে।
শ্লোক ৮
তমস্ত্বজ্ঞানজং বিদ্ধি মোহনং সৰ্বদেহিনাম্ |
প্ৰমাদালস্যনিদ্ৰাভিস্তন্নিবধ্নাতি ভাৰত ||১৪-৮||
Translation
হে ভাৰত! তমোগুণক অজ্ঞানৰ পৰা উৎপন্ন বুলি জানিবা, যি সকলো জীৱক মোহিত কৰে। ই প্ৰমাদ, আলস্য আৰু নিদ্ৰাৰ দ্বাৰা জীৱক বান্ধি ৰাখে।
শ্লোক ৯
সত্ত্বং সুখে সঞ্জয়তি ৰজঃ কৰ্মণি ভাৰত |
জ্ঞানমাবৃত্য তু তমঃ প্ৰমাদে সঞ্জয়ত্যুত ||১৪-৯||
Translation
হে ভাৰত! সত্ত্বগুণে সুখত আসক্ত কৰে, ৰজোগুণে কৰ্মত আসক্ত কৰে, আৰু তমোগুণে জ্ঞানক আৱৰণ কৰি জীৱক প্ৰমাদত লিপ্ত কৰে।
শ্লোক ১০
ৰজস্তমশ্চাভিভূয় সত্ত্বং ভৱতি ভাৰত |
ৰজঃ সত্ত্বং তমশ্চৈৱ তমঃ সত্ত্বং ৰজস্তথা ||১৪-১০||
Translation
হে ভাৰত! কেতিয়াবা ৰজ আৰু তমক দমন কৰি সত্ত্বগুণ বৃদ্ধি পায়, কেতিয়াবা সত্ত্ব আৰু তমক দমন কৰি ৰজোগুণ, আৰু কেতিয়াবা সত্ত্ব আৰু ৰজক দমন কৰি তমোগুণ বৃদ্ধি পায়।
শ্লোক ১১
সৰ্বদ্বাৰেষু দেহেঽস্মিন্প্ৰকাশ উপজায়তে |
জ্ঞানং যদা তদা বিদ্যাদ্বিবৃদ্ধং সত্ত্বমিত্যুত ||১৪-১১||
Translation
যেতিয়া এই শৰীৰৰ সকলো দ্বাৰত অৰ্থাৎ ইন্দ্ৰিয়সমূহত জ্ঞানৰ প্ৰকাশ ঘটে, তেতিয়া সত্ত্বগুণ বৃদ্ধি পাইছে বুলি জানিবা।
শ্লোক ১২
লোভঃ প্ৰবৃত্তিয়াৰম্ভঃ কৰ্মণামশমঃ স্পৃহা |
ৰজস্যেতানি জায়ন্তে বিবৃদ্ধে ভৰতৰ্ষভ ||১৪-১২||
Translation
হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ! ৰজোগুণ বৃদ্ধি পালে লোভ, কৰ্মত প্ৰবৃত্তি, অশান্তি আৰু কামনা আদি উৎপন্ন হয়।
শ্লোক ১৩
অপ্ৰকাশোঽপ্ৰবৃত্তিশ্চ প্ৰমাদো মোহ এৱ চ |
তমস্যেতানি জায়ন্তে বিবৃদ্ধে কুৰুনন্দন ||১৪-১৩||
Translation
হে কুৰুনন্দন! তমোগুণ বৃদ্ধি পালে জ্ঞানৰ অভাৱ, কৰ্মত অনাগ্ৰহ, প্ৰমাদ আৰু মোহ আদি উৎপন্ন হয়।
শ্লোক ১৪
য়দা সত্ত্বে প্ৰবৃদ্ধে তু প্ৰলয়ং যাতি দেহভৃৎ |
তদোত্তমৱিদাং লোকানমলান্প্ৰতিপদ্যতে ||১৪-১৪||
Translation
যেতিয়া জীৱ সত্ত্বগুণ বৃদ্ধি পোৱা অৱস্থাত মৃত্যু বৰণ কৰে, তেতিয়া তেওঁ জ্ঞানিসকলৰ নিৰ্মল লোকসমূহ প্ৰাপ্ত হয়।
শ্লোক ১৫
ৰজসি প্ৰলয়ং গত্বা কৰ্মসঙ্গিষু জায়তে |
তথা প্ৰলীনস্তমসি মূঢ়যোনিষু জায়তে ||১৪-১৫||
Translation
ৰজোগুণত মৃত্যু হ’লে কৰ্মত আসক্ত লোকৰ মাজত জন্ম হয় আৰু তমোগুণত মৃত্যু হ’লে মূঢ় যোনিত জন্ম হয়।
শ্লোক ১৬
কৰ্মণঃ সুকৃতস্যাহুঃ সাত্ত্বিকং নিৰ্মলং ফলম্ |
ৰজসস্তু ফলং দুঃখমজ্ঞানং তমসঃ ফলম্ ||১৪-১৬||
Translation
সৎকৰ্মৰ ফল সাত্ত্বিক আৰু নিৰ্মল বুলি কোৱা হয়; ৰজোগুণৰ ফল দুখ আৰু তমোগুণৰ ফল অজ্ঞান।
শ্লোক ১৭
সত্ত্বাৎসঞ্জায়তে জ্ঞানং ৰজসো লোভ এৱ চ |
প্ৰমাদমোহৌ তমসো ভৱতোঽজ্ঞানমেৱ চ ||১৪-১৭||
Translation
সত্ত্বগুণৰ পৰা জ্ঞান উৎপন্ন হয়, ৰজোগুণৰ পৰা লোভ, আৰু তমোগুণৰ পৰা প্ৰমাদ, মোহ আৰু অজ্ঞান উৎপন্ন হয়।
শ্লোক ১৮
ঊৰ্ধ্বং গচ্ছন্তি সত্ত্বস্থা মধ্যে তিষ্ঠন্তি ৰাজসাঃ |
জঘন্যগুণবৃত্তিস্থা অধো গচ্ছন্তি তামসাঃ ||১৪-১৮||
Translation
সত্ত্বগুণত স্থিত লোকসকল উৰ্ধ্বলোকলৈ যায়, ৰাজসিক লোকসকল মধ্যত অৰ্থাৎ মনুষ্য লোকত থাকে, আৰু তামসিক লোকসকল অধোগতিলৈ যায়।
শ্লোক ১৯
নান্যং গুণেভ্যঃ কৰ্তাৰং য়দা দ্ৰষ্টানুপশ্যতি |
গুণেভ্যশ্চ পৰং বেত্তি মদ্ভাৱং সোঽধিগচ্ছতি ||১৪-১৯||
Translation
যেতিয়া দ্ৰষ্টাই তিনিটা গুণৰ বাহিৰে আন কোনো কৰ্তাক নেদেখে আৰু গুণৰ অতীত মোৰ স্বৰূপক জানে, তেতিয়া তেওঁ মোৰ ভাব প্ৰাপ্ত হয়।
শ্লোক ২০
গুণানেতানতীত্য ত্ৰীন্দেহী দেহসমুদ্ভৱান্ |
জন্মমৃত্যুজৰাদুঃখৈৰ্বিমুক্তোঽমৃতমশ্নুতে ||১৪-২০||
Translation
দেহী পুৰুষে শৰীৰৰ কাৰণস্বৰূপ এই তিনিটা গুণ অতিক্ৰম কৰি জন্ম, মৃত্যু, জৰা আৰু দুখৰ পৰা মুক্ত হৈ অমৃতত্ব লাভ কৰে।
শ্লোক ২১
অৰ্জুন উবাচ |
কৈৰ্লিঙ্গৈস্ত্ৰীন্গুণানেতানতীতো ভৱতি প্ৰভো |
কিমাচাৰঃ কথং চৈতাংস্ত্ৰীন্গুণানতিৱৰ্ততে ||১৪-২১||
Translation
অৰ্জুনে ক’লে -- হে প্ৰভু! গুণাতীত পুৰুষৰ লক্ষণ কি? তেওঁৰ আচৰণ কেনেকুৱা আৰু তেওঁ কেনেকৈ এই তিনিটা গুণ অতিক্ৰম কৰে?
শ্লোক ২২-২৫
শ্ৰীভগৱানুবাচ |
প্ৰকাশং চ প্ৰবৃত্তিং চ মোহমেৱ চ পাণ্ডৱ |
ন দ্বেষ্টি সম্প্ৰবৃত্তানি ন নিবৃত্তানি কাঙ্ক্ষতি ||১৪-২২||
উদাসীনৱদাসীনো গুণৈর্যো ন বিচাল্যতে |
গুণা বৰ্তন্ত ইত্যেৱং য়োঽৱতিষ্ঠতি নেঙ্গতে ||১৪-২৩||
সমদুঃখসুখঃ স্বস্থঃ সমলোষ্টাশ্মকাঞ্চনঃ |
তুল্যপ্ৰিয়াপ্ৰিয়ো ধীৰস্তুল্যনিন্দাত্মসংস্তুতিঃ ||১৪-২৪||
মানাপমানয়োস্তুল্যস্তুল্যোমিত্রাৰিপক্ষয়োঃ |
সৰ্বাৰম্ভপৰিত্যাগী গুণাতীতঃ স উচ্যতে ||১৪-২৫||
Translation
শ্ৰীভগৱানে ক’লে -- হে পাণ্ডৱ! যি পুৰুষে প্ৰকাশ, প্ৰবৃত্তি আৰু মোহৰ প্ৰাপ্তিত দ্বেষ নকৰে আৰু নিবৃত্তিত আকাঙ্ক্ষা নকৰে, যি উদাসীনৰ দৰে থাকে, যাৰ মন গুণৰ দ্বাৰা বিচলিত নহয়, যি সুখ-দুখত সমান, যাৰ বাবে মাটি, শিল আৰু সোণ সমান, যি নিন্দা আৰু স্তুতিত সমভাৱ ৰাখে, যি মান-অপমান আৰু শত্ৰু-মিত্ৰৰ প্ৰতি সমভাৱাপন্ন আৰু সকলো কৰ্মৰ আৰম্ভণ পৰিত্যাগ কৰে, তেওঁকেই গুণাতীত বুলি কোৱা হয়।
More than just reading—
Create your own meditative videos.
Transform sacred verses into beautiful, cinematic videos to share with the world. Choose your background, add chanting audio, and spread the light of the Gita in a modern format.
Download the app for these features
- High-quality background artwork
- Synced Sanskrit & Meaning text
- Immersive Chanting & Music
.jpg)
experience the deep immersion
Embark on a cinematic spiritual journey with the full version of Nitya Gita. High-quality chanting, authentic translations, and a peaceful meditation sanctuary in the palm of your hand.
