ज्ञानविज्ञानयोग
अथ सप्तमोऽध्यायः
श्लोक १
मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन्मदाश्रयः |
असंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु ||७-१||
Translation
हे पार्थ! ममासक्त मन भएका र ममाथि आश्रित भई योगको अभ्यास गर्दै, जसरी तिमी मलाई समग्र रूपमा, कुनै संशयबिना जान्नेछौ, त्यो सुन।
श्लोक २
ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः |
यज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते ||७-२||
Translation
म तिम्रो लागि विज्ञानसहितको यो ज्ञान पूर्ण रूपमा भन्नेछु, जसलाई जानेपछि यहाँ (संसारमा) अरू केही पनि जान्न बाँकी रहँदैन।
श्लोक ३
मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये |
यततामपि सिद्धानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः ||७-३||
Translation
हजारौँ मानिसहरूमध्ये कोही एकले पूर्णता प्राप्तिका लागि प्रयत्न गर्छन्, र ती प्रयत्नशील सिद्धहरूमध्ये पनि कोही एकले मात्र मलाई तत्त्वतः जान्दछन्।
श्लोक ४
भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च |
अहंकार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा ||७-४||
Translation
पृथ्वी, जल, अग्नि, वायु, आकाश, मन, बुद्धि र अहंकार—यसरी आठ प्रकारले विभाजित मेरो प्रकृति हो।
श्लोक ५
अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् |
जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत् ||७-५||
Translation
हे महाबाहो! यो त अपरा प्रकृति हो, यसभन्दा भिन्न मेरो जीवरूपी परा प्रकृतिलाई जान, जसले यो जगत्लाई धारण गरेको छ।
श्लोक ६
एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय |
अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा ||७-६||
Translation
सम्पूर्ण प्राणीहरू यी दुवै प्रकृतिबाट उत्पन्न भएका हुन् भनी बुझ। म नै सम्पूर्ण जगत्को उत्पत्ति र प्रलयको स्थान हुँ।
श्लोक ७
मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय |
मयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव ||७-७||
Translation
हे धनञ्जय! मभन्दा श्रेष्ठ अरू केही छैन। यो सम्पूर्ण जगत् धागोमा मणिका दानाहरू उनेझैँ ममा उनेको छ।
श्लोक ८
रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः |
प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु ||७-८||
Translation
हे कौन्तेय! म जलमा रस हुँ, चन्द्रमा र सूर्यमा प्रकाश हुँ, सबै वेदमा प्रणव (ॐ) हुँ, आकाशमा शब्द र मानिसहरूमा पुरुषत्व हुँ।
श्लोक ९
पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ |
जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु ||७-९||
Translation
पृथ्वीमा पवित्र गन्ध र अग्निमा तेज म नै हुँ। सम्पूर्ण प्राणीमा जीवन र तपस्वीहरूमा तप म नै हुँ।
श्लोक १०
बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् |
बुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ||७-१०||
Translation
हे पार्थ! सम्पूर्ण प्राणीहरूको सनातन बीज मलाई नै जान। म बुद्धिमानहरूको बुद्धि र तेजस्वीहरूको तेज हुँ।
श्लोक ११
बलं बलवतां चाहं कामरागविवर्जितम् |
धर्माविरुद्धो भूतेषु कामोऽस्मि भरतर्षभ ||७-११||
Translation
हे भरतश्रेष्ठ! म बलवानहरूको कामना र आसक्तिरहित बल हुँ, र प्राणीहरूमा धर्मको विरुद्ध नभएको काम (इच्छा) म नै हुँ।
श्लोक १२
ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये |
मत्त एवेति तान्विद्धि न त्वहं तेषु ते मयि ||७-१२||
Translation
जे जति सात्त्विक, राजसिक र तामसिक भावहरू छन्, ती सबै मबाटै उत्पन्न भएका हुन् भनी जान। तापनि म तिनीहरूमा छैन, तिनीहरू ममा छन्।
श्लोक १३
त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् |
मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम् ||७-१३||
Translation
गुणमय यी तीन भावहरूद्वारा यो सम्पूर्ण जगत् मोहित भएको छ, त्यसैले यी गुणहरूभन्दा पर रहेको म अव्ययलाई जान्दैन।
श्लोक १४
दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया |
मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते ||७-१४||
Translation
यो मेरो दैवी त्रिगुणमयी माया तर्न कठिन छ। तर जो मेरो शरणमा आउँछन्, तिनीहरूले यो मायालाई पार गर्छन्।
श्लोक १५
न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः |
माययापहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः ||७-१५||
Translation
दुष्कर्मी, मूढ र नराधमहरू मलाई भज्दैनन्। मायाद्वारा जसको ज्ञान हरण गरिएको छ, तिनीहरू आसुरी भावलाई आश्रय गर्छन्।
श्लोक १६
चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन |
आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ ||७-१६||
Translation
हे भरतश्रेष्ठ अर्जुन! सुकर्मी चार प्रकारका मानिसहरू मलाई भज्छन्—आर्त, जिज्ञासु, अर्थार्थी र ज्ञानी।
श्लोक १७
तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते |
प्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः ||७-१७||
Translation
तीमध्ये नित्ययुक्त र अनन्य भक्ति भएको ज्ञानी श्रेष्ठ छ, किनकि ज्ञानीलाई म अत्यन्त प्रिय छु र ऊ मलाई अत्यन्त प्रिय छ।
श्लोक १८
उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् |
आस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम् ||७-१८||
Translation
यी सबै उदार छन्, तर ज्ञानी त मेरो स्वरूप नै हो, यस्तो मेरो मत छ। किनकि ऊ स्थिर बुद्धि भई मलाई नै उत्तम गति मानी ममा स्थित छ।
श्लोक १९
बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते |
वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः ||७-१९||
Translation
धेरै जन्मको अन्त्यमा ज्ञानवान् पुरुष 'सबै वासुदेव नै हुन्' भनी मलाई प्राप्त गर्छ। यस्तो महात्मा अत्यन्त दुर्लभ छ।
श्लोक २०
कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः |
तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया ||७-२०||
Translation
विभिन्न कामनाले जसको ज्ञान हरण भएको छ, तिनीहरू आफ्नो स्वभावले प्रेरित भई विभिन्न नियम अपनाएर अन्य देवताहरूलाई भज्छन्।
श्लोक २१
यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति |
तस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम् ||७-२१||
Translation
जो भक्त जुन देवताको रूपलाई श्रद्धापूर्वक पुज्न चाहन्छ, म त्यस भक्तको त्यसै देवताप्रति श्रद्धालाई स्थिर बनाइदिन्छु।
श्लोक २२
स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते |
लभते च ततः कामान्मयैव विहितान्हि तान् ||७-२२||
Translation
त्यो श्रद्धाले युक्त भई त्यस देवताको आराधना गर्छ र मबाटै विधान गरिएका इच्छित फलहरू प्राप्त गर्छ।
श्लोक २३
अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् |
देवान्देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि ||७-२३||
Translation
तर ती अल्पबुद्धि भएकाहरूको फल नाशवान् हुन्छ। देवताका पूजक देवतालाई प्राप्त गर्छन्, मेरा भक्तहरू मलाई नै प्राप्त गर्छन्।
श्लोक २४
अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः |
परं भावमजानन्तो ममाव्ययमनुत्तमम् ||७-२४||
Translation
बुद्धिहीनहरू मेरो सर्वोत्तम अव्यय परम भावलाई नजानेर, अव्यक्त मलाई व्यक्त (साकार) भएको मान्छन्।
श्लोक २५
नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः |
मूढोऽयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम् ||७-२५||
Translation
योगमायाले ढाकिएको हुनाले म सबैका सामु प्रकट हुँदिनँ। यो मोहित संसार मलाई अजन्मा र अविनाशी भनी जान्दैन।
श्लोक २६
वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन |
भविष्याणि च भूतानि मां तु वेद न कश्चन ||७-२६||
Translation
हे अर्जुन! बितेका, वर्तमान र भविष्यका सबै प्राणीलाई म जान्दछु, तर मलाई भने कसैले जान्दैन।
श्लोक २७
इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत |
सर्वभूतानि सम्मोहं सर्गे यान्ति परन्तप ||७-२७||
Translation
हे परन्तप भारत! इच्छा र द्वेषबाट उत्पन्न द्वन्द्वमोहले गर्दा सबै प्राणीहरू उत्पत्ति कालदेखि नै मोहमा पर्छन्।
श्लोक २८
येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् |
ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते मां दृढव्रताः ||७-२८||
Translation
तर जसको पाप नष्ट भइसकेको छ, ती पुण्यकर्मी मानिसहरू द्वन्द्वमोहबाट मुक्त भई दृढव्रती भई मलाई भज्छन्।
More than just reading—
Create your own meditative videos.
Transform sacred verses into beautiful, cinematic videos to share with the world. Choose your background, add chanting audio, and spread the light of the Gita in a modern format.
Download the app for these features
- High-quality background artwork
- Synced Sanskrit & Meaning text
- Immersive Chanting & Music
.jpg)
experience the deep immersion
Embark on a cinematic spiritual journey with the full version of Nitya Gita. High-quality chanting, authentic translations, and a peaceful meditation sanctuary in the palm of your hand.
