ਮੋਕ੍ਸ਼ਸਂਨ੍ਯਾਸਯੋਗ
ਅਥष੍ਟਾਦਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਸ਼੍ਲੋਕ 1
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ |
ਸਂਨ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੋ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵੇਦਿਤੁਮ੍ |
ਤ੍ਯਾਗਸ੍ਯ ਚ ਹृषੀਕੇਸ਼ ਪृਥਕ੍ਕੇਸ਼ਿਨਿषੂਦਨ ||੧੮-੧||
Translation
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ! ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼! ਹੇ ਕੇਸ਼ਿਨਿਸੂਦਨ! ਮੈਂ ਸੰਨਿਆਸ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼੍ਲੋਕ 2
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ |
ਕਾਮ੍ਯਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਨ੍ਯਾਸਂ ਸਂਨ੍ਯਾਸਂ ਕਵਯੋ ਵਿਦੁਃ |
ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਤ੍ਯਾਗਂ ਪ੍ਰਾਹੁਸ੍ਤ੍ਯਾਗਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਃ ||੧੮-੨||
Translation
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਾਮਯ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਤਿਆਗ ਨੂੰ ਕੁਝ ਗਿਆਨੀ “ਸੰਨਿਆਸ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਤਿਆਗ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲ ਜਨ “ਤਿਆਗ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਲੋਕ 3
ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਦੋषਵਦਿਤ੍ਯੇਕੇ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ |
ਯਜ੍ਞਦਾਨਤਪਃਕਰ੍ਮ ਨ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਮਿਤਿ ਚਾਪਰੇ ||੧੮-੩||
Translation
ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨੁਕਸਦਾਰ ਹਨ; ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯੱਗ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 4
ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਯਾਗੇ ਭਰਤਸਤ੍ਤਮ |
ਤ੍ਯਾਗੋ ਹਿ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ||੧੮-੪||
Translation
ਹੇ ਭਾਰਤਸਤਮ! ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਬਲੀਦਾਨ ਬਾਰੇ ਮੇਰਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣੋ ਹੇ ਮਹਾ ਪੁਰਖ! ਉਹ ਬਲੀ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 5
ਯਜ੍ਞਦਾਨਤਪਃਕਰ੍ਮ ਨ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਮੇਵ ਤਤ੍ |
ਯਜ੍ਞੋ ਦਾਨਂ ਤਪਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾਵਨਾਨਿ ਮਨੀषਿਣਾਮ੍ ||੧੮-੫||
Translation
ਯੱਗ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਇੱਕ ਕਰਤੱਵ ਹਨ; ਯੱਗ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਰਹੱਸਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 6
ਏਤਾਨ੍ਯਪਿ ਤੁ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਙ੍ਗਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਫਲਾਨਿ ਚ |
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਨੀਤਿ ਮੇ ਪਾਰ੍ਥ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਮਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ||੧੮-੬||
Translation
ਹੇ ਪਾਰਥ! ਇਹ ਕਰਮ ਵੀ ਫਲ ਤੇ ਮੋਹ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਮੱਤ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 7
ਨਿਯਤਸ੍ਯ ਤੁ ਸਂਨ੍ਯਾਸਃ ਕਰ੍ਮਣੋ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ |
ਮੋਹਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਿਤ੍ਯਾਗਸ੍ਤਾਮਸਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ||੧੮-੭||
Translation
ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਛੱਡਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੋਹ ਦੇ ਤਿਆਗ ਨੂੰ “ਤਮਸ ਤਿਆਗ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 8
ਦੁਃਖਮਿਤ੍ਯੇਵ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕਾਯਕ੍ਲੇਸ਼ਭਯਾਤ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍ |
ਸ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਜਸਂ ਤ੍ਯਾਗਂ ਨੈਵ ਤ੍ਯਾਗਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ ||੧੮-੮||
Translation
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਸਮਝ ਕੇ ਸਰੀਰਕ ਪੀੜਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਰਾਜਸੀ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 9
ਕਾਰ੍ਯਮਿਤ੍ਯੇਵ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਨਿਯਤਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇऽਰ੍ਜੁਨ |
ਸਙ੍ਗਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਚੈਵ ਸ ਤ੍ਯਾਗਃ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੋ ਮਤਃ ||੧੮-੯||
Translation
ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਜੋ ਕਰਤੱਵ ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਰਤੱਵ ਹੈ, ਮੋਹ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਤਵਿਕ ਤਿਆਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 10
ਨ ਦ੍ਵੇष੍ਟ੍ਯਕੁਸ਼ਲਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਸ਼ਲੇ ਨਾਨੁषਜ੍ਜਤੇ |
ਤ੍ਯਾਗੀ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਮੇਧਾਵੀ ਛਿਨ੍ਨਸਂਸ਼ਯਃ ||੧੮-੧੦||
Translation
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਕੁਸ਼ਲ (ਅਸ਼ੁਭ) ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ (ਸ਼ੁਭ) ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਸਤਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ (ਗਿਆਨਵਾਨ) ਅਤੇ ਤਿਆਗੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 11
ਨ ਹਿ ਦੇਹਭृਤਾ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ |
ਯਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਮਫਲਤ੍ਯਾਗੀ ਸ ਤ੍ਯਾਗੀਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ ||੧੮-੧੧||
Translation
ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਬਾਕੀ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 12
ਅਨਿष੍ਟਮਿष੍ਟਂ ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਚ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਕਰ੍ਮਣਃ ਫਲਮ੍ |
ਭਵਤ੍ਯਤ੍ਯਾਗਿਨਾਂ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਨ ਤੁ ਸਂਨ੍ਯਾਸਿਨਾਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ||੧੮-੧੨||
Translation
ਸ਼ੁਭ, ਅਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਰਲਵੇਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤਿਆਗੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸੰਨਿਆਸੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ
ਸ਼੍ਲੋਕ 13
ਪਞ੍ਚੈਤਾਨਿ ਮਹਾਬਾਹੋ ਕਾਰਣਾਨਿ ਨਿਬੋਧ ਮੇ |
ਸਾਙ੍ਖ੍ਯੇ ਕृਤਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਸਿਦ੍ਧਯੇ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ||੧੮-੧੩||
Translation
ਹੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ! ਸਾਂਖਯ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਇਹ ਪੰਜ ਕਾਰਨ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 14
ਅਧਿष੍ਠਾਨਂ ਤਥਾ ਕਰ੍ਤਾ ਕਰਣਂ ਚ ਪृਥਗ੍ਵਿਧਮ੍ |
ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਚ ਪृਥਕ੍ਚੇष੍ਟਾ ਦੈਵਂ ਚੈਵਾਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਮਮ੍ ||੧੮-੧੪||
Translation
ਅਧਿਸ਼ਠਾਨ (ਸਰੀਰ), ਕਰਤਾ, ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਕਾਰਨ (ਇੰਦਰੀਆਂ ਆਦਿ), ਵਿਭਿੰਨ ਅਤੇ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਕਾਰਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 15
ਸ਼ਰੀਰਵਾਙ੍ਮਨੋਭਿਰ੍ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਾਰਭਤੇ ਨਰਃ |
ਨ੍ਯਾਯ੍ਯਂ ਵਾ ਵਿਪਰੀਤਂ ਵਾ ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਤਸ੍ਯ ਹੇਤਵਃ ||੧੮-੧੫||
Translation
ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਤਨ, ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜੋ ਵੀ ਸਹੀ ਜਾਂ ਗਲਤ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਪੰਜ ਕਾਰਨ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 16
ਤਤ੍ਰੈਵਂ ਸਤਿ ਕਰ੍ਤਾਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕੇਵਲਂ ਤੁ ਯਃ |
ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯਕृਤਬੁਦ੍ਧਿਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ ||੧੮-੧੬||
Translation
ਹੁਣ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਅਕਲਮੰਦ ਬੁੱਧੀ ਕਾਰਨ ਕੇਵਲ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਕਰਤਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਟ (ਅਸਲੀਅਤ) ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ
ਸ਼੍ਲੋਕ 17
ਯਸ੍ਯ ਨਾਹਂਕृਤੋ ਭਾਵੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ |
ਹਤ੍ਵਾऽਪਿ ਸ ਇਮਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਨ ਹਨ੍ਤਿ ਨ ਨਿਬਧ੍ਯਤੇ ||੧੮-੧੭||
Translation
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਉਮੈ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਅਕਲ ਕਿਸੇ (ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ) ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾਹ ਮਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ (ਪਾਪ ਨਾਲ) ਬੱਝਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 18
ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਾ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਕਰ੍ਮਚੋਦਨਾ |
ਕਰਣਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਤੇਤਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਕਰ੍ਮਸਂਗ੍ਰਹਃ ||੧੮-੧੮||
Translation
ਗਿਆਨਵਾਨ, ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਕਰਮ ਦੇ ਚਾਲਕ ਹਨ, ਅਤੇ, ਕਰਣ, ਕਰਮ ਵਿਸ਼ਾ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 19
ਜ੍ਞਾਨਂ ਕਰ੍ਮ ਚ ਕਰ੍ਤਾਚ ਤ੍ਰਿਧੈਵ ਗੁਣਭੇਦਤਃ |
ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਗੁਣਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨੇ ਯਥਾਵਚ੍ਛृਣੁ ਤਾਨ੍ਯਪਿ ||੧੮-੧੯||
Translation
ਗਿਆਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਕਾਰਨ ਸਾਂਖਯ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਗੁਣਸੰਖਿਆਏ) ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸਹੀ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣੋ
ਸ਼੍ਲੋਕ 20
ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਯੇਨੈਕਂ ਭਾਵਮਵ੍ਯਯਮੀਕ੍ਸ਼ਤੇ |
ਅਵਿਭਕ੍ਤਂ ਵਿਭਕ੍ਤੇषੁ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਮ੍ ||੧੮-੨੦||
Translation
ਜਿਸ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ (ਅਵਯ) ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਾਤਵਿਕ ਸਮਝੋ
ਸ਼੍ਲੋਕ 21
ਪृਥਕ੍ਤ੍ਵੇਨ ਤੁ ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਨਾਨਾਭਾਵਾਨ੍ਪृਥਗ੍ਵਿਧਾਨ੍ |
ਵੇਤ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਰਾਜਸਮ੍ ||੧੮-੨੧||
Translation
ਜਿਸ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਰਾਜਸ ਸਮਝੋ
ਸ਼੍ਲੋਕ 22
ਯਤ੍ਤੁ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਵਦੇਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਰ੍ਯੇ ਸਕ੍ਤਮਹੈਤੁਕਮ੍ |
ਅਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਵਦਲ੍ਪਂ ਚ ਤਤ੍ਤਾਮਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ||੧੮-੨੨||
Translation
ਅਤੇ ਉਹ ਗਿਆਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਕੰਮ (ਸਰੀਰ) ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ (ਕੰਮ) ਹੀ ਪੂਰਨ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ (ਗਿਆਨ) ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ (ਤਰਕਹੀਣ), ਅਰਥ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸੰਕੁਚਿਤ (ਸੀਮਤ) ਹੈ, ਉਹ (ਗਿਆਨ) ਤਾਮਸ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 23
ਨਿਯਤਂ ਸਙ੍ਗਰਹਿਤਮਰਾਗਦ੍ਵੇषਤਃ ਕृਤਮ੍ |
ਅਫਲਪ੍ਰੇਪ੍ਸੁਨਾ ਕਰ੍ਮ ਯਤ੍ਤਤ੍ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਮੁਚ੍ਯਤੇ ||੧੮-੨੩||
Translation
ਜੋ ਕਰਮ (ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ) ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮੋਹ ਜਾਂ ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਤਵਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 24
ਯਤ੍ਤੁ ਕਾਮੇਪ੍ਸੁਨਾ ਕਰ੍ਮ ਸਾਹਂਕਾਰੇਣ ਵਾ ਪੁਨਃ |
ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਬਹੁਲਾਯਾਸਂ ਤਦ੍ਰਾਜਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ||੧੮-੨੪||
Translation
ਅਤੇ ਜਿਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਰਾਜਸਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 25
ਅਨੁਬਨ੍ਧਂ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਹਿਂਸਾਮਨਪੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ ਪੌਰੁषਮ੍ |
ਮੋਹਾਦਾਰਭ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਮ ਯਤ੍ਤਤ੍ਤਾਮਸਮੁਚ੍ਯਤੇ ||੧੮-੨੫||
Translation
ਜਿਸ ਕੰਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ, ਹਾਨੀ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ (ਪੌਰੁਸ਼ਮ) ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਮੋਹ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਮਸਿਕ ਕੰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 26
ਮੁਕ੍ਤਸਙ੍ਗੋऽਨਹਂਵਾਦੀ ਧृਤ੍ਯੁਤ੍ਸਾਹਸਮਨ੍ਵਿਤਃ |
ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਸਿਦ੍ਧ੍ਯੋਰ੍ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਃ ਕਰ੍ਤਾ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕ ਉਚ੍ਯਤੇ ||੧੮-੨੬||
Translation
ਜੋ ਕਰਤਾ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਹਉਮੈ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ (ਸਫਲਤਾ) ਅਤੇ ਅਸਫ਼ਲਤਾ (ਅਸਫ਼ਲਤਾ) ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਾਤਵਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 27
ਰਾਗੀ ਕਰ੍ਮਫਲਪ੍ਰੇਪ੍ਸੁਰ੍ਲੁਬ੍ਧੋ ਹਿਂਸਾਤ੍ਮਕੋऽਸ਼ੁਚਿਃ |
ਹਰ੍षਸ਼ੋਕਾਨ੍ਵਿਤਃ ਕਰ੍ਤਾ ਰਾਜਸਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ||੧੮-੨੭||
Translation
ਜੋ ਕਰਤਾ ਭਾਵੁਕ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਚਾਹਵਾਨ, ਲੋਭੀ, ਹਿੰਸਕ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ, ਅਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਗਮੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 28
ਅਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਃ ਸ਼ਠੋ ਨੈष੍ਕृਤਿਕੋऽਲਸਃ |
ਵਿषਾਦੀ ਦੀਰ੍ਘਸੂਤ੍ਰੀ ਚ ਕਰ੍ਤਾ ਤਾਮਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ||੧੮-੨੮||
Translation
ਅਯੁਕਤ, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ, ਅਚੰਭੇ, ਝੂਠਾ, ਸੁਭਾਵਿਕ, ਆਲਸੀ, ਉਦਾਸ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਵਾਯੂ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਤਾਮਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 29
ਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ਭੇਦਂ ਧृਤੇਸ਼੍ਚੈਵ ਗੁਣਤਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਸ਼ृਣੁ |
ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਮਾਨਮਸ਼ੇषੇਣ ਪृਥਕ੍ਤ੍ਵੇਨ ਧਨਞ੍ਜਯ ||੧੮-੨੯||
Translation
ਹੇ ਧਨੰਜਯ! ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 30
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਂ ਚ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਂ ਚ ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯੇ ਭਯਾਭਯੇ |
ਬਨ੍ਧਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਯਾ ਵੇਤ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਾ ਪਾਰ੍ਥ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀ ||੧੮-੩੦||
Translation
ਹੇ ਪਾਰਥ! ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਵਾਪਿਸ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਅਕਰਮ, ਡਰ ਅਤੇ ਨਿਰਭਉ, ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੁੱਧੀ ਸਾਤਵਿਕ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 31
ਯਯਾ ਧਰ੍ਮਮਧਰ੍ਮਂ ਚ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚਾਕਾਰ੍ਯਮੇਵ ਚ |
ਅਯਥਾਵਤ੍ਪ੍ਰਜਾਨਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਾ ਪਾਰ੍ਥ ਰਾਜਸੀ ||੧੮-੩੧||
Translation
ਹੇ ਪਾਰਥ! ਉਹ ਬੁੱਧੀ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਕੀ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸ਼ਾਹੀ ਬੁੱਧੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 32
ਅਧਰ੍ਮਂ ਧਰ੍ਮਮਿਤਿ ਯਾ ਮਨ੍ਯਤੇ ਤਮਸਾਵृਤਾ |
ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾਨ੍ਵਿਪਰੀਤਾਂਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਾ ਪਾਰ੍ਥ ਤਾਮਸੀ ||੧੮-੩੨||
Translation
ਹੇ ਪਾਰਥ! ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਤਾਮਸ (ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਹਨੇਰਾ) ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਧਰਮ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੁੱਧੀ ਤਾਮਸਿਕ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 33
ਧृਤ੍ਯਾ ਯਯਾ ਧਾਰਯਤੇ ਮਨਃਪ੍ਰਾਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕ੍ਰਿਯਾਃ |
ਯੋਗੇਨਾਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣ੍ਯਾ ਧृਤਿਃ ਸਾ ਪਾਰ੍ਥ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀ ||੧੮-੩੩||
Translation
ਇਹ ਸਾਤਵਿਕ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 34
ਯਯਾ ਤੁ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਾਨ੍ਧृਤ੍ਯਾ ਧਾਰਯਤੇऽਰ੍ਜੁਨ |
ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨ ਫਲਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ ਧृਤਿਃ ਸਾ ਪਾਰ੍ਥ ਰਾਜਸੀ ||੧੮-੩੪||
Translation
ਹੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਰਜੁਨ! ਉਹ ਧ੍ਰਿਤੀ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤਿਅੰਤ ਲਗਾਵ (ਪ੍ਰਸੰਗ) ਨਾਲ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ (ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ) ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਧ੍ਰਿਤੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 35
ਯਯਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਭਯਂ ਸ਼ੋਕਂ ਵਿषਾਦਂ ਮਦਮੇਵ ਚ |
ਨ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ ਦੁਰ੍ਮੇਧਾ ਧृਤਿਃ ਸਾ ਪਾਰ੍ਥ ਤਾਮਸੀ ||੧੮-੩੫||
Translation
ਹਾਂ ਪਾਰਥ! ਉਹ ਧਰਤਿ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਕਲਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਸੁਪਨੇ, ਡਰ, ਸੋਗ, ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਨਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਤਾਮਸਿਕ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 36 ਅਤੇ 37
ਸੁਖਂ ਤ੍ਵਿਦਾਨੀਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਭਰਤਰ੍षਭ |
ਅਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ਰਮਤੇ ਯਤ੍ਰ ਦੁਃਖਾਨ੍ਤਂ ਚ ਨਿਗਚ੍ਛਤਿ ||੧੮-੩੬||
ਯਤ੍ਤਦਗ੍ਰੇ ਵਿषਮਿਵ ਪਰਿਣਾਮੇऽਮृਤੋਪਮਮ੍ |
ਤਤ੍ਸੁਖਂ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਾਤ੍ਮਬੁਦ੍ਧਿਪ੍ਰਸਾਦਜਮ੍ ||੧੮-੩੭||
Translation
ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤ! ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਜਿਸ ਵਿਚ (ਸਾਧਕ) ਅਭਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਜੋ ਸੁਖ (ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ) ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਆਤਮ-ਅਕਲ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਸਾਤਵਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 38
ਵਿषਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਯੋਗਾਦ੍ਯਤ੍ਤਦਗ੍ਰੇऽਮृਤੋਪਮਮ੍ |
ਪਰਿਣਾਮੇ ਵਿषਮਿਵ ਤਤ੍ਸੁਖਂ ਰਾਜਸਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ||੧੮-੩੮||
Translation
ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੁਖ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 39
ਯਦਗ੍ਰੇ ਚਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਚ ਸੁਖਂ ਮੋਹਨਮਾਤ੍ਮਨਃ |
ਨਿਦ੍ਰਾਲਸ੍ਯਪ੍ਰਮਾਦੋਤ੍ਥਂ ਤਤ੍ਤਾਮਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ||੧੮-੩੯||
Translation
ਉਹ ਸੁਖ ਜੋ ਆਤਮਾ (ਮਨੁੱਖ) ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ (ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਨੀਂਦ, ਆਲਸ ਅਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਤਾਮਸਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 40
ਨ ਤਦਸ੍ਤਿ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਵਾ ਦਿਵਿ ਦੇਵੇषੁ ਵਾ ਪੁਨਃ |
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਜੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਯਦੇਭਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਗੁਣੈਃ ||੧੮-੪੦||
Translation
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 41
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਵਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਪਰਨ੍ਤਪ |
ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪ੍ਰਵਿਭਕ੍ਤਾਨਿ ਸ੍ਵਭਾਵਪ੍ਰਭਵੈਰ੍ਗੁਣੈਃ ||੧੮-੪੧||
Translation
ਹੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ! ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ, ਵੈਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 42
ਸ਼ਮੋ ਦਮਸ੍ਤਪਃ ਸ਼ੌਚਂ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰਾਰ੍ਜਵਮੇਵ ਚ |
ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਰ੍ਮ ਸ੍ਵਭਾਵਜਮ੍ ||੧੮-੪੨||
Translation
ਸ਼ਾਮ, ਦਮ, ਤਪ, ਸ਼ੌਚਾ, ਕਸ਼ੰਤੀ, ਆਰਜਵ, ਗਿਆਨ, ਵਿਜਨਾ ਅਤੇ ਅਸਤਿਕਯ - ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 43
ਸ਼ੌਰ੍ਯਂ ਤੇਜੋ ਧृਤਿਰ੍ਦਾਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਯੁਦ੍ਧੇ ਚਾਪ੍ਯਪਲਾਯਨਮ੍ |
ਦਾਨਮੀਸ਼੍ਵਰਭਾਵਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਂ ਕਰ੍ਮ ਸ੍ਵਭਾਵਜਮ੍ ||੧੮-੪੩||
Translation
ਹਿੰਮਤ, ਤਿੱਖਾਪਨ, ਚੁਸਤੀ, ਦਕਸ਼ਯ (ਕੁਸ਼ਲਤਾ), ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਨਾ ਭੱਜਣਾ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ (ਪ੍ਰਭੂ) - ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਖੱਤਰੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕਰਮ ਹਨ
ਸ਼੍ਲੋਕ 44
ਕृषਿਗੌਰਕ੍ਸ਼੍ਯਵਾਣਿਜ੍ਯਂ ਵੈਸ਼੍ਯਕਰ੍ਮ ਸ੍ਵਭਾਵਜਮ੍ |
ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਸ੍ਵਭਾਵਜਮ੍ ||੧੮-੪੪||
Translation
ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਗਊ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਵਪਾਰ - ਇਹ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕੰਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇਖਭਾਲ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 45
ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਵੇ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਭਿਰਤਃ ਸਂਸਿਦ੍ਧਿਂ ਲਭਤੇ ਨਰਃ |
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਨਿਰਤਃ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਯਥਾ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਤਚ੍ਛृਣੁ ||੧੮-੪੫||
Translation
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮੋਹ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 46
ਯਤਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਭੂਤਾਨਾਂ ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਤਤਮ੍ |
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਤਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਮਾਨਵਃ ||੧੮-੪੬||
Translation
ਜਿਸ (ਪਰਮਾਤਮਾ) ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਸ (ਪਰਮਾਤਮਾ) ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 47
ਸ਼੍ਰੇਯਾਨ੍ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੋ ਵਿਗੁਣਃ ਪਰਧਰ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਨੁष੍ਠਿਤਾਤ੍ |
ਸ੍ਵਭਾਵਨਿਯਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਿਲ੍ਬਿषਮ੍ ||੧੮-੪੭||
Translation
ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਵੈ-ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ (ਕਿਉਂਕਿ) ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਉ ਦੇ ਦੱਸੇ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 48
ਸਹਜਂ ਕਰ੍ਮ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਸਦੋषਮਪਿ ਨ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ |
ਸਰ੍ਵਾਰਮ੍ਭਾ ਹਿ ਦੋषੇਣ ਧੂਮੇਨਾਗ੍ਨਿਰਿਵਾਵृਤਾਃ ||੧੮-੪੮||
Translation
ਹੇ ਕੋਨਤੇਯਾ! ਸਹਜ ਕਰਮ ਨਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ ਭਾਵੇਂ ਫਲਾਣਾ ਹੋਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਨੁਕਸ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਅੱਗ
ਸ਼੍ਲੋਕ 49
ਅਸਕ੍ਤਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਜਿਤਾਤ੍ਮਾ ਵਿਗਤਸ੍ਪृਹਃ |
ਨੈष੍ਕਰ੍ਮ੍ਯਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪਰਮਾਂ ਸਂਨ੍ਯਾਸੇਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ||੧੮-੪੯||
Translation
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਥਾਂ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਤ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਤਿਆਗ ਦੁਆਰਾ ਪਰਮ ਨਿਰਸੁਆਰਥਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 50
ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਥਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਿਬੋਧ ਮੇ |
ਸਮਾਸੇਨੈਵ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਨਿष੍ਠਾ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਯਾ ਪਰਾ ||੧੮-੫੦||
Translation
ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੋ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਵੀ
ਸ਼੍ਲੋਕ 51, 52, 53
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਧृਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਿਯਮ੍ਯ ਚ |
ਸ਼ਬ੍ਦਾਦੀਨ੍ਵਿषਯਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਗਦ੍ਵੇषੌ ਵ੍ਯੁਦਸ੍ਯ ਚ ||੧੮-੫੧||
ਵਿਵਿਕ੍ਤਸੇਵੀ ਲਘ੍ਵਾਸ਼ੀ ਯਤਵਾਕ੍ਕਾਯਮਾਨਸਃ |
ਧ੍ਯਾਨਯੋਗਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਸਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ||੧੮-੫੨||
ਅਹਂਕਾਰਂ ਬਲਂ ਦਰ੍ਪਂ ਕਾਮਂ ਕ੍ਰੋਧਂ ਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ |
ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਨਿਰ੍ਮਮਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਯਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ ||੧੮-੫੩||
Translation
ਸ਼ੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਰੱਖਣੀ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੰਜਮ ਰੱਖਣਾ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਰਗੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਮੋਹ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ. .. . ਵਿਵਿਕਤ ਸੇਵੀ, ਲਘਵਸ਼ੀ (ਮਿਤਾਹਾਰੀ), ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ, ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿਆਗ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਹਉਮੈ, ਬਲ, ਕਾਮ, ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 54
ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ ਨ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਤਿ |
ਸਮਃ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਿਂ ਲਭਤੇ ਪਰਾਮ੍ ||੧੮-੫੪||
Translation
ਬ੍ਰਹਮਭੂਤ (ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ) ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖੀ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਤਾਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੁਖੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 55
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਮਭਿਜਾਨਾਤਿ ਯਾਵਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ |
ਤਤੋ ਮਾਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ਤੇ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ ||੧੮-੫੫||
Translation
(ਉਸ ਪਰਮ) ਭਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਵਿਆਪਕ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕੀ ਹਾਂ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਇਹ ਇਕਦਮ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਇਹ ਮਤਸਵ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 56
ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯਪਿ ਸਦਾ ਕੁਰ੍ਵਾਣੋ ਮਦ੍ਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਃ |
ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਪਦਮਵ੍ਯਯਮ੍ ||੧੮-੫੬||
Translation
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਆਸਰੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਿਹਰ ਦੁਆਰਾ ਸਦੀਵੀ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 57
ਚੇਤਸਾ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਮਯਿ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਮਤ੍ਪਰਃ |
ਬੁਦ੍ਧਿਯੋਗਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤਃ ਸਤਤਂ ਭਵ ||੧੮-੫੭||
Translation
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਨ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਚਿੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 58
ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਦੁਰ੍ਗਾਣਿ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਤਰਿष੍ਯਸਿ |
ਅਥ ਚੇਤ੍ਤ੍ਵਮਹਂਕਾਰਾਨ੍ਨ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਸਿ ਵਿਨਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ||੧੮-੫੮||
Translation
ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ (ਸਰਵਦੁਰਗਨੀ) ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਓਗੇ; ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਹਉਮੈ ਤੋਂ (ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ) ਨਹੀਂ ਸੁਣੋਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 59
ਯਦਹਂਕਾਰਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਨ ਯੋਤ੍ਸ੍ਯ ਇਤਿ ਮਨ੍ਯਸੇ |
ਮਿਥ੍ਯੈष ਵ੍ਯਵਸਾਯਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨਿਯੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ||੧੮-੫੯||
Translation
ਅਤੇ ਹਉਮੈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਇਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, “ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਲੜਾਂਗਾ”, ਇਹ ਤੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ ਜੋ ਝੂਠਾ ਹੈ, (ਕਿਉਂਕਿ) ਕੁਦਰਤ (ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤ) ਆਪ ਹੀ ਤੈਨੂੰ (ਹਿੰਸਾ ਕਰਨ ਲਈ) ਧੱਕੇਗੀ
ਸ਼੍ਲੋਕ 60
ਸ੍ਵਭਾਵਜੇਨ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਨਿਬਦ੍ਧਃ ਸ੍ਵੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ |
ਕਰ੍ਤੁਂ ਨੇਚ੍ਛਸਿ ਯਨ੍ਮੋਹਾਤ੍ਕਰਿष੍ਯਸ੍ਯਵਸ਼ੋਪਿ ਤਤ੍ ||੧੮-੬੦||
Translation
ਹੇ ਕੋਨਤੇਯਾ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, (ਇਸ ਲਈ) ਮੋਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਵੇਂਗਾ ਜੋ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 61
ਈਸ਼੍ਵਰਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਹृਦ੍ਦੇਸ਼ੇऽਰ੍ਜੁਨ ਤਿष੍ਠਤਿ |
ਭ੍ਰਾਮਯਨ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਰੂਢਾਨਿ ਮਾਯਯਾ ||੧੮-੬੧||
Translation
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੇ ਭਰਮ (ਭਰਾਮਾਇਣ) ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ (ਮਾਨੋ) ਕਿਸੇ ਮਸ਼ੀਨ ਉੱਤੇ ਘੁਮਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 62
ਤਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਗਚ੍ਛ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇਨ ਭਾਰਤ |
ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਪਰਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ ||੧੮-੬੨||
Translation
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਉਸ (ਪਰਮਾਤਮਾ) ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਨਿਵਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ
ਸ਼੍ਲੋਕ 63
ਇਤਿ ਤੇ ਜ੍ਞਾਨਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਰਂ ਮਯਾ |
ਵਿਮृਸ਼੍ਯੈਤਦਸ਼ੇषੇਣ ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ ||੧੮-੬੩||
Translation
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਭੇਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਦੱਸਿਆ; ਇਸ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਕਰੋ
ਸ਼੍ਲੋਕ 64
ਸਰ੍ਵਗੁਹ੍ਯਤਮਂ ਭੂਯਃ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਪਰਮਂ ਵਚਃ |
ਇष੍ਟੋऽਸਿ ਮੇ ਦृਢਮਿਤਿ ਤਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਹਿਤਮ੍ ||੧੮-੬੪||
Translation
ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸਾਰੇ ਭੇਦਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਸੰਦੇਸ਼ (ਉਪਦੇਸ਼) ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਤੇਰੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 65
ਮਨ੍ਮਨਾ ਭਵ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤੋ ਮਦ੍ਯਾਜੀ ਮਾਂ ਨਮਸ੍ਕੁਰੁ |
ਮਾਮੇਵੈष੍ਯਸਿ ਸਤ੍ਯਂ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨੇ ਪ੍ਰਿਯੋऽਸਿ ਮੇ ||੧੮-੬੫||
Translation
ਤੂੰ ਪਾਗਲ ਭਗਤ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਉਪਾਸ਼ਕ (ਮਧਿਆਜੀ) ਬਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ; (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, (ਕਿਉਂਕਿ) ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ
ਸ਼੍ਲੋਕ 66
ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਾਨ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਾਮੇਕਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜ |
ਅਹਂ ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਿ ਮਾ ਸ਼ੁਚਃ ||੧੮-੬੬||
Translation
ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋ
ਸ਼੍ਲੋਕ 67
ਇਦਂ ਤੇ ਨਾਤਪਸ੍ਕਾਯ ਨਾਭਕ੍ਤਾਯ ਕਦਾਚਨ |
ਨ ਚਾਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਵੇ ਵਾਚ੍ਯਂ ਨ ਚ ਮਾਂ ਯੋऽਭ੍ਯਸੂਯਤਿ ||੧੮-੬੭||
Translation
ਇਹ ਗਿਆਨ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਅਤਪੱਸਕਾ (ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ) ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਗੈਰ-ਭਗਤ ਹੈ; ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਆਸ਼ੂਸ਼ੁਰੂ (ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਉਤਾਵਲਾ) ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੇਰੇ (ਪਰਮਾਤਮਾ) ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸ ਵੇਖਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 68
ਯ ਇਦਂ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤੇष੍ਵਭਿਧਾਸ੍ਯਤਿ |
ਭਕ੍ਤਿਂ ਮਯਿ ਪਰਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਮੇਵੈष੍ਯਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਃ ||੧੮-੬੮||
Translation
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਨਾਲ (ਪਰਾ ਭਗਤੀ) ਪਰਮ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪਰਮ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 69
ਨ ਚ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਕृਤ੍ਤਮਃ |
ਭਵਿਤਾ ਨ ਚ ਮੇ ਤਸ੍ਮਾਦਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਿਯਤਰੋ ਭੁਵਿ ||੧੮-੬੯||
Translation
ਨਾ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੋਵੇਗਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 70
ਅਧ੍ਯੇष੍ਯਤੇ ਚ ਯ ਇਮਂ ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਸਂਵਾਦਮਾਵਯੋਃ |
ਜ੍ਞਾਨਯਜ੍ਞੇਨ ਤੇਨਾਹਮਿष੍ਟਃ ਸ੍ਯਾਮਿਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ ||੧੮-੭੦||
Translation
ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੇਗਾ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੇ ਯੱਗ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 71
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਵਾਨਨਸੂਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ृਣੁਯਾਦਪਿ ਯੋ ਨਰਃ |
ਸੋऽਪਿ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ੁਭਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ||੧੮-੭੧||
Translation
ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਤੇ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨੇਕ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ (ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ) ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 72
ਕਚ੍ਚਿਦੇਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਪਾਰ੍ਥ ਤ੍ਵਯੈਕਾਗ੍ਰੇਣ ਚੇਤਸਾ |
ਕਚ੍ਚਿਦਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਮੋਹਃ ਪ੍ਰਨष੍ਟਸ੍ਤੇ ਧਨਞ੍ਜਯ ||੧੮-੭੨||
Translation
ਹੇ ਪਾਰਥ! ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ (ਮੇਰਾ ਉਪਦੇਸ਼) ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਹੈ? ਅਤੇ ਹੇ ਧਨੰਜੈ! ਕੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤੁਹਾਡਾ ਭਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ?
ਸ਼੍ਲੋਕ 73
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ |
ਨष੍ਟੋ ਮੋਹਃ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਲਬ੍ਧਾ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮਯਾਚ੍ਯੁਤ |
ਸ੍ਥਿਤੋऽਸ੍ਮਿ ਗਤਸਨ੍ਦੇਹਃ ਕਰਿष੍ਯੇ ਵਚਨਂ ਤਵ ||੧੮-੭੩||
Translation
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ-ਹੇ ਅਚਯੁਤਾ! ਕੀ ਤੇਰੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮੋਹ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ (ਗਿਆਨ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ? ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਚਨ (ਹੁਕਮ) ਨੂੰ ਮੰਨਾਂਗਾ
ਸ਼੍ਲੋਕ 74
ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ |
ਇਤ੍ਯਹਂ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ |
ਸਂਵਾਦਮਿਮਮਸ਼੍ਰੌषਮਦ੍ਭੁਤਂ ਰੋਮਹਰ੍षਣਮ੍ ||੧੮-੭੪||
Translation
ਸੰਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਮੈਂ ਭਗਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਅਰਜੁਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 75
ਵ੍ਯਾਸਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤਵਾਨੇਤਦ੍ਗੁਹ੍ਯਮਹਂ ਪਰਮ੍ |
ਯੋਗਂ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ਕृष੍ਣਾਤ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਕਥਯਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ||੧੮-੭੫||
Translation
ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਸ ਪਰਮ ਗੁਪਤ ਯੋਗ ਨੂੰ ਖੁਦ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ
ਸ਼੍ਲੋਕ 76
ਰਾਜਨ੍ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਸਂਵਾਦਮਿਮਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ |
ਕੇਸ਼ਵਾਰ੍ਜੁਨਯੋਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਹृष੍ਯਾਮਿ ਚ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ||੧੮-੭੬||
Translation
ਹੇ ਰਾਜਾ! ਭਗਵਾਨ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਗੁਣਕਾਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬਾਰ ਬਾਰ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ
More than just reading—
Create your own meditative videos.
Transform sacred verses into beautiful, cinematic videos to share with the world. Choose your background, add chanting audio, and spread the light of the Gita in a modern format.
Download the app for these features
- High-quality background artwork
- Synced Sanskrit & Meaning text
- Immersive Chanting & Music
.jpg)
experience the deep immersion
Embark on a cinematic spiritual journey with the full version of Nitya Gita. High-quality chanting, authentic translations, and a peaceful meditation sanctuary in the palm of your hand.
