अध्यायहरू 9

राजविद्या राजगुह्ययोग

अब नवौँ अध्याय

34 खण्ड
राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक १

श्रीभगवानुवाच |

इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे |

ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ||९-१||

श्रीभगवानुवाच

अनुवाद

।।९.१।। श्रीभगवान्ले भन्नुभयो -- तिमी दोष दृष्टि नभएका (अनसूयु) भएकाले म तिमीलाई यो अत्यन्त गोप्य ज्ञान विज्ञानसहित भन्दछु, जसलाई जानेर तिमी अशुभ (संसार बन्धन) बाट मुक्त हुनेछौ।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक २

राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् |

प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम् ||९-२||

अनुवाद

।।९.२।। यो ज्ञान राजविद्या (विद्याहरूको राजा) र राजगुह्य (सबै रहस्यहरूको राजा) एवं पवित्र, उत्तम, प्रत्यक्ष ज्ञानयुक्त र धर्मयुक्त छ, तथा गर्नमा सरल र अविनाशी छ।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक ३

अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप |

अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि ||९-३||

अनुवाद

।।९.३।। हे परन्तप ! यो धर्ममा श्रद्धा नभएका पुरुषहरू मलाई प्राप्त नगरी मृत्युरूपी संसारमा नै रहन्छन् (भ्रमण गर्दछन्)।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक ४

मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना |

मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः ||९-४||

अनुवाद

।।९.४।। यो सम्पूर्ण जगत् मेरो (परमात्माको) अव्यक्त स्वरूपबाट व्याप्त छ; सबै प्राणी ममा स्थित छन्, तर म तिनीहरूमा स्थित छैन।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक ५

न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् |

भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः ||९-५||

अनुवाद

।।९.५।। र (वास्तवमा) प्राणीहरू ममा स्थित छैनन्; मेरो ईश्वरीय योगलाई हेर कि प्राणीहरूलाई धारण गर्ने र प्राणीहरूलाई उत्पन्न गर्ने मेरो आत्मा ती प्राणीहरूमा स्थित छैन।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक ६

यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् |

तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय ||९-६||

अनुवाद

।।९.६।। जसरी सर्वत्र विचरण गर्ने महान् वायु सदा आकाशमा स्थित रहन्छ, त्यसरी नै सम्पूर्ण प्राणी ममा स्थित छन्, यस्तो तिमी जान।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक ७

सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् |

कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम् ||९-७||

अनुवाद

।।९.७।। हे कौन्तेय ! (एक) कल्पको अन्तमा समस्त प्राणी मेरो प्रकृतिलाई प्राप्त हुन्छन्; र (अर्को) कल्पको प्रारम्भमा तिनीहरूलाई म फेरि रचना गर्दछु।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक ८ र ९

प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः |

भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात् ||९-८||

न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय |

उदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु ||९-९||

अनुवाद

।।९.८।। प्रकृतिलाई आफ्नो वशमा गरेर (अर्थात् त्यसलाई चेतनता प्रदान गरी) स्वभावको वशले परतन्त्र (अवश) भएको यो सम्पूर्ण प्राणी समुदायलाई म पुनः पुनः रचना गर्दछु।। ।।९.९।। हे धनञ्जय ! ती कर्महरूमा आसक्ति रहित र उदासीनका समान स्थित मलाई ती कर्महरूले बाँध्दैनन्।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक १०

मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् |

हेतुनानेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते ||९-१०||

अनुवाद

।।९.१०।। हे कौन्तेय ! मेरो अध्यक्षतामा प्रकृतिले चराचर जगत्लाई उत्पन्न गर्दछे; यस कारण यो जगत् घुमिरहन्छ।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक ११

अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् |

परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम् ||९-११||

अनुवाद

।।९.११।। समस्त प्राणीका महान् ईश्वर रूप मेरो परम भावलाई नजान्ने मूढ मानिसहरू मनुष्य शरीरधारी म परमात्माको अनादर गर्दछन्।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक १२

मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः |

राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः ||९-१२||

अनुवाद

।।९.१२।। व्यर्थ आशा, व्यर्थ कर्म र व्यर्थ ज्ञान भएका अविचारी मानिसहरू राक्षस र असुरहरूको मोहित गर्ने स्वभावलाई धारण गरिरहन्छन्।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक १३

महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः |

भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम् ||९-१३||

अनुवाद

।।९.१३।। हे पार्थ ! तर दैवी प्रकृतिको आश्रय लिएका महात्मा पुरुषहरू मलाई समस्त प्राणीको आदिकारण र अविनाशी स्वरूप जानेर अनन्य मनले युक्त भई मेरो भजन गर्दछन्।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक १४

सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः |

नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते ||९-१४||

अनुवाद

।।९.१४।। निरन्तर मेरो कीर्तन गर्दै, प्रयत्नशील, दृढव्रती पुरुषहरू मलाई नमस्कार गर्दै, नित्ययुक्त भई भक्तिपूर्वक मेरो उपासना गर्दछन्।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक १५

ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते |

एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम् ||९-१५||

अनुवाद

।।९.१५।। कोही मलाई ज्ञानयज्ञका द्वारा पूजन गर्दै एकत्व भावले उपासना गर्दछन्, कोही पृथक भावले, कोही धेरै प्रकारले म विराट स्वरूप (विश्वतोमुखम्) को उपासना गर्दछन्।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक १६

अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाहमहमौषधम् |

मन्त्रोऽहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम् ||९-१६||

अनुवाद

।।९.१६।। म नै क्रतु हुँ; म यज्ञ हुँ; स्वधा र औषध म हुँ, म मन्त्र हुँ, घिउ हुँ, म अग्नि हुँ र हुत अर्थात् हवन कर्म म नै हुँ।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक १७

पिताहमस्य जगतो माता धाता पितामहः |

वेद्यं पवित्रमोंकार ऋक्साम यजुरेव च ||९-१७||

अनुवाद

।।९.१७।। म नै यो जगत्को पिता, माता, धाता (धारण गर्नेवाला) र पितामह हुँ। म वेद्य (जान्न योग्य) वस्तु हुँ, पवित्र, ओंकार, ऋग्वेद, सामवेद र यजुर्वेद पनि म नै हुँ।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक १८

गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत् |

प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम् ||९-१८||

अनुवाद

।।९.१८।। गति (लक्ष्य), भरण-पोषण गर्नेवाला, प्रभु (स्वामी), साक्षी, निवास, शरणस्थान तथा मित्र र उत्पत्ति, प्रलयरूप तथा स्थान (आधार), निधान र अविनाशी कारण पनि म नै हुँ।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक १९

तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च |

अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन ||९-१९||

अनुवाद

।।९.१९।। हे अर्जुन ! म नै (सूर्य रूपमा) ताप्दछु; म वर्षाको निग्रह र उत्सर्जन गर्दछु। म नै अमृत र मृत्यु एवं सत् र असत् हुँ।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक २०

त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा

यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते |

ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोक-

मश्नन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान् ||९-२०||

अनुवाद

।।९.२०।। तीन वेदका ज्ञाता (वेदोक्त सकाम कर्म गर्नेवाला), सोमपान गर्नेवाला एवं पापहरूबाट पवित्र भएका पुरुषहरू मलाई यज्ञहरूका द्वारा पूजा गरी स्वर्ग प्राप्ति चाहन्छन्; ती पुरुष आफ्ना पुण्यका फल स्वरूप इन्द्रलोकलाई प्राप्त गरी स्वर्गमा दिव्य देवताहरूका भोग भोग्दछन्।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक २१

ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं

क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति |

एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना

गतागतं कामकामा लभन्ते ||९-२१||

अनुवाद

।।९.२१।। तिनीहरू त्यो विशाल स्वर्गलोकलाई भोगेर, पुण्य क्षीण भएपछि, मृत्युलोकलाई प्राप्त हुन्छन्। यस प्रकार तीन वेदमा भनिएका कर्मका शरणमा परेका र भोगहरूको कामना गर्ने पुरुषहरू आवागमन (गतागत) लाई प्राप्त हुन्छन्।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक २२

अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते |

तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ||९-२२||

अनुवाद

।।९.२२।। अनन्य भावले मेरो चिन्तन गर्दै जो भक्तजन मेरो नै उपासना गर्दछन्, ती नित्ययुक्त पुरुषहरूको योगक्षेम म वहन गर्दछु।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक २३

येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः |

तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम् ||९-२३||

अनुवाद

।।९.२३।। हे कौन्तेय ! श्रद्धाले युक्त जो भक्त अन्य देवताहरूलाई पुज्दछन्, ती पनि मलाई नै अविधिपूर्वक पुज्दछन्।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक २४

अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च |

न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते ||९-२४||

अनुवाद

।।९.२४।। किनकि सबै यज्ञहरूको भोक्ता र स्वामी म नै हुँ, तर ती मलाई तत्त्वतः जान्दैनन्, त्यसैले ती खस्दछन्, अर्थात् संसारलाई प्राप्त हुन्छन्।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक २५

यान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः |

भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम् ||९-२५||

अनुवाद

।।९.२५।। देवताका पूजक देवतालाई प्राप्त हुन्छन्, पितृपूजक पितृहरूलाई जान्छन्, भूतहरूको यजन गर्नेवाला भूतहरूलाई प्राप्त हुन्छन् र मलाई पुज्नेवाला भक्त मलाई नै प्राप्त हुन्छन्।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक २६

पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति |

तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः ||९-२६||

अनुवाद

।।९.२६।। जो कोही पनि भक्त मेरा लागि पत्र, पुष्प, फल, जल आदि भक्तिले अर्पण गर्दछ, त्यो शुद्ध मनको भक्तको त्यो भक्तिपूर्वक अर्पण गरिएको (पत्र पुष्पादि) म भोग्दछु अर्थात् स्वीकार गर्दछु।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक २७

यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत् |

यत्तपस्यसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मदर्पणम् ||९-२७||

अनुवाद

।।९.२७।। हे कौन्तेय ! तिमी जे जति कर्म गर्दछौ, जे जति खान्छौ, जे जति हवन गर्दछौ, जे जति दान दिन्छौ र जे जति तप गर्दछौ, त्यो सबै तिमी मलाई अर्पण गर।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक २८

शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः |

संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि ||९-२८||

अनुवाद

।।९.२८।। यस प्रकार तिमी शुभाशुभ फल स्वरूप कर्म बन्धनहरूबाट मुक्त हुनेछौ; र संन्यास योगले युक्तचित्त भएका तिमी विमुक्त भएर मलाई नै प्राप्त हुनेछौ।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक २९

समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः |

ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम् ||९-२९||

अनुवाद

।।९.२९।। म समस्त प्राणीमा सम छु; न कोही मलाई अप्रिय छ र न प्रिय; तर जो मलाई भक्तिपूर्वक भज्दछन्, ती ममा र म पनि तिनीहरूमा छु।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक ३०

अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक् |

साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः ||९-३०||

अनुवाद

।।९.३०।। यदि कोही अतिशय दुराचारी पनि अनन्य भावले मेरो भक्त भएर मलाई भज्दछ, त्यो साधु नै मान्न योग्य छ, किनकि त्यो यथार्थ निश्चयवाला छ।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक ३१

क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति |

कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति ||९-३१||

अनुवाद

।।९.३१।। हे कौन्तेय, त्यो शीघ्र नै धर्मात्मा बन्दछ र शाश्वत शान्तिलाई प्राप्त हुन्छ। तिमी निश्चयपूर्वक सत्य जान कि मेरो भक्त कहिल्यै नष्ट हुँदैन।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक ३२

मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः |

स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम् ||९-३२||

अनुवाद

।।९.३२।। हे पार्थ ! स्त्री, वैश्य र शूद्र यी जो कोही पापयोनि भएका हुन्, ती पनि ममा आश्रित (मेरो शरणमा) भएर परम गतिलाई प्राप्त हुन्छन्।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक ३३

किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा |

अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम् ||९-३३||

अनुवाद

।।९.३३।। फेरि के भन्नु छ कि पुण्यशील ब्राह्मण र राजर्षि भक्तजन (परम गतिलाई प्राप्त हुन्छन्); (त्यसैले) यो अनित्य र सुखरहित लोकलाई प्राप्त भएर (अब) तिमी भक्तिपूर्वक मेरो नै पूजा गर।।

राजविद्या राजगुह्ययोग

श्लोक ३४

मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु |

मामेवैष्यसि युक्त्वैवमात्मानं मत्परायणः ||९-३४||

अनुवाद

।।९.३४।। (तिमी) ममा स्थिर मन भएका बन; मेरा भक्त र मेरा पूजन गर्नेवाला बन; मलाई नमस्कार गर; यस प्रकार मत्परायण (अर्थात् म नै जसको परम लक्ष्य हुँ यस्तो) भएर आत्मालाई मसँग युक्त गरेर तिमी मलाई नै प्राप्त हुनेछौ।।

ॐ तत्सत्, यसरी श्रीमद्भगवद्गीता रूपी उपनिषद्, ब्रह्मविद्या तथा योगशास्त्र अन्तर्गत श्रीकृष्ण र अर्जुनको संवादमा 'राजविद्याराजगुह्ययोग' नामक नवौँ अध्याय समाप्त भयो।

केवल पढ्न भन्दा धेरै -
आफ्नै ध्यान भिडियो बनाउनुहोस्।

विश्वसँग साझा गर्न पवित्र श्लोकहरूलाई सुन्दर, सिनेमाई भिडियोमा रूपान्तरण गर्नुहोस्। आफ्नो पृष्ठभूमि छान्नुहोस्, मन्त्रहरूको अडियो थप्नुहोस्, र गीताको प्रकाशलाई आधुनिक ढाँचामा फैलाउनुहोस्।

यी सुविधाहरूका लागि एप डाउनलोड गर्नुहोस्

  • उच्च गुणस्तरको पृष्ठभूमि कलाकृति
  • सिङ्क गरिएको संस्कृत र अर्थ पाठ
  • इमर्सिभ चेन्टिङ र सङ्गीत
Video Generation Preview

गहिरो विसर्जनको अनुभव गर्नुहोस्

नित्य गीताको पूर्ण संस्करणका साथ सिनेमाको आध्यात्मिक यात्रा सुरु गर्नुहोस्। उच्च गुणस्तरको मन्त्र, प्रामाणिक अनुवाद, र तपाईँको हातको खुट्टामा शान्तिपूर्ण ध्यान अभयारण्य।