श्रीमद भगवद गीता
भगवद् गीता मनमा
अर्जुन भन्छन् कि मनलाई नियन्त्रण गर्न हावा जत्तिकै गाह्रो छ। कृष्ण सहमत हुनुहुन्छ र अझै पनि अभ्यास सिकाउनुहुन्छ।
यी पदहरूले गीताको योग शब्दकोशमा मनको वर्णन गर्दछ, समकालीन न्यूरोसाइन्समा होइन।
विषयवस्तु पाठको अनुवाद Bhashini / IndicTrans2 को साथ गरिएको थियो। पद अर्थहरू Nitya Gita को अवस्थित भाषा पाठबाट छन्, मेशिन अनुवादित शास्त्रबाट होइन।
श्रीमद भगवद गीता 6.5
स्वयम्लाई स्वयम्ले उठाउनुहोस्।
।।६.५।। मानिसले स्वयं आफ्नो उद्धार गर्नुपर्दछ र आफ्नो अध:पतन गर्नु हुँदैन; किनकि आत्मा नै आत्माको मित्र हो र आत्मा नै आत्माको शत्रु हो।।
श्रीमद भगवद गीता 6.6
मित्र वा शत्रुको रूपमा आत्म।
।।६.६।। जसले आत्मालाई (मन र इन्द्रियहरूलाई) आफ्नो वशमा पारेको छ, त्यस पुरुषको आत्मा उसको मित्र हुन्छ, तर जसले आत्मालाई जितेको छैन, उसको आत्मा शत्रुझैँ शत्रुतामा रहन्छ।।
श्रीमद भगवद गीता 6.26
भटकिरहेको दिमागलाई फिर्ता ल्याउनुहोस्।
।।६.२६।। यो चंचल र अस्थिर मन जुन-जुन कारणले विषयहरूमा विचरण गर्दछ, तीबाट संयमित गरेर यसलाई आत्माकै वशमा ल्याउनुपर्दछ।।
श्रीमद भगवद गीता 6.34
अर्जुनको आपत्तिः मन अस्थिर, अस्थिर, शक्तिशाली र जिद्दी छ।
।।६.३४।। किनकि हे कृष्ण ! यो मन चंचल, प्रमथन स्वभावको, बलवान् र दृढ छ; यसलाई वशमा पार्नु म हावालाई रोक्नुजस्तै अति दुष्कर मान्दछु।।
श्रीमद भगवद गीता 6.35
कृष्णको जवाफः अभ्यास र उदासीनता।
।।६.३५।। श्रीभगवान्ले भन्नुभयो -- हे महाबाहो ! नि:सन्देह मन चंचल र कठिनताले वशमा हुने खालको छ; तर, हे कुन्तीपुत्र ! यसलाई अभ्यास र वैराग्यद्वारा वशमा गर्न सकिन्छ।।